ततः स प्रसिद्धः राजा रम्याभिः स्त्रीभिः परिवृतः, मृगगणैः पक्षिसमूहैः च शब्दिते रम्ये उद्यानं प्रविष्टवान्। तत्र विविधाभरणैः विभूषितः, मदोत्कटः, शङ्खकर्णः, बलवान् विश्रवसः पुत्रः राक्षसाधिपः रावणः दृष्टः। तं स्त्रीभिः श्रेष्ठाभिः परिवृतं, तारेषु चन्द्रमिव, तेजोमयम् उज्ज्वलम्, महाकपिः हनुमान् अपश्यत्। हनुमान् चिन्तयामास—"एषः रावणः महाबाहुः। अयं नगरमध्यस्थे उत्तमे गृहे शयनं करोति।" इति निश्चित्य, स वायुपुत्रः उत्साहयुक्तः तस्माद् वृक्षात् अवतरत्। तथापि, रावणस्य तेजसा अभिभूतः, बलवान् हनुमान् पत्रेषु अन्तर्भूतः, गोपितः, जाग्रतः स्थितः। रावणः तदा कृष्णकेशिनीं, सुन्दरनितम्बिनीं, समीपस्थस्तनिनीं, कर्णकृष्णाक्षीं दृष्टुम् इच्छन् तया सह चक्षुषी अपात्। ततः वाल्मीकिरामायणे सुन्दरकाण्डे एकोनविंशतितमः सर्गः श्रूयते। तस्मिन्नेव काले, सा राजकन्या, निर्दोषा, रूपयौवनसमन्विता, उत्तमाभरणैः भूषिता, तत्र आसीत्। राक्षसाधिपं रावणं दृष्ट्वा, वैदेही उत्तमवपुः, वातेन कदलीव कम्पमाना अभवत्। सा विशालाक्षी, तेजस्विनी, उदरं जघनाभ्यां, स्तनौ भुजाभ्यां आच्छाद्य, अश्रूणि मुमोच। दशग्रीवः तदा राक्षसीगणैः रक्षितां, दुःखार्तां, शोकपीडितां, समुद्रे निमज्जमाननावमिव, वैदेहीम् अपश्यत्। सा भूमौ अवगुण्ठिता, व्रते दृढा, वृक्षात् पतितं भग्नशाखमिव, भूमौ स्थितवती। मलिनाङ्गी, अलङ्कारयोग्या अपि, मृदुशरीरा, मलिनकमलनालमिव, शोकात् शोकमयी अभवत्। सा रामा राजसिंहं आत्मज्ञं समीपगमिष्यन्ती, धैर्यरथेन, चिन्ताश्वैः, रागवशात् समीपं यायमानमिव। विलीनवती, अश्रुपूर्णा, एकाकिनी, ध्यानशोकसमन्विता, दुःखस्य अन्तं न पश्यन्ती, रामे रामे च अनुरक्ता। कदाचित् चञ्चला, कदाचित् पतिता, नागपत्नीव, धूमकेतुना पीडिता रोहिण्येव। साधुवंशजा, धर्मनिष्ठा, सदाचारिणी, अधर्मगृहे पतिता इव, शोकात् शोकमयी अभवत्। यशः क्षीणमिव, श्रद्धा तिरस्कृतमिव, बुद्धिः क्षयमिव, आशा भग्नमिव। आज्ञा विफलमिव, दिशा उज्ज्वला नष्टमिव, पूजनं कालसमये विघ्नमिव। पूर्णचन्द्ररात्रिरिव तमसा हृतमण्डला, कमलसरोवरं विध्वस्तमिव, वीरहीना सेना इव। प्रकाशः तमसा अभिभूतः, नदी शुष्कमिव, वेदी दूषितमिव, दीपः शान्तमिव। सरः पत्रपुष्पच्छिन्नं, पक्षिणः भग्नाः, हस्तिनासास्पृष्टमिव विक्षिप्तम्। नदी शुष्कमिव, पतिसंतप्तया, परित्यक्ता, कृष्णपक्षे चन्द्रहीनरात्रिरिव। सुकुमारी, सुवर्णगृहसंवृद्धा, नवोत्पाटितकमलनालमिव, तापेन शोषिता। गृहीता, स्तम्भे बद्धा, सखीभिः वियुक्ता, दीर्घनिःश्वासिनी, दुःखार्ता, गजपत्नीव बन्धनमुपगता। उपवासशोकध्यानभीत्याः कृशा, दीनवर्णा, अल्पभोजिनी, तपोयुक्ता, दुःखार्ता, देवतेव अञ्जलिं कृत्वा, राघवश्रेष्ठे हृदयम् नियोज्य, दशग्रीववधम् प्रतीक्षन्ती। रावणः मैथिलीं राघवपतिव्रताम्, दीर्घनेत्रां, रक्तवर्णां, विशालां, उज्ज्वलां, अश्रुपूर्णां, निर्दोषां, मरणाय मोहयितुम् इच्छन् दृष्टवान्। ततः वाल्मीकिरामायणे सुन्दरकाण्डे विंशतितमः सर्गः श्रूयते। तदा रावणः मधुरमनोहरवाक्यैः मैथिलीं संबोधितवान्। स surrounded, शोकार्तः, निरानन्दः, तपसि प्रवृत्तः, स्वं प्रकटितवान्। "सुकुमारि! मां दृष्ट्वा, त्वं स्तनौ उदरं च आच्छाद्य, भयात् द्रष्टुम् इच्छसि इव।" "त्वां इच्छामि, विशालाक्षि! मां प्रीयस्व, सर्वगुणसंयुक्ता, सर्वलोकवन्दिता। अत्र न मानुषाः, न रूपान्तरा राक्षसाः, त्वां हन्तुं शक्नुवन्ति; मम भयम् त्यज, सीते!" "भीता, राक्षसाणां धर्मः—न संशयः—परस्त्रीग्रहणं, बलात् वा। तथापि, तव अनिच्छायाः विपरीतं स्पर्शं न करिष्यामि; मम शरीरं कामः यथेष्टं करोतु।" "नात्र भीतव्या, विश्वासं कुरु; प्रियतमा भव। मम स्नेहं स्वीकुरु, शोकमग्ना मा भूः। एकबन्धनं, भूमौ शयनं, ध्यानं, मलिनवस्त्रं, अयुक्तकालोपवासः—एते तव न युक्ताः।" "इह सुगन्धितमाल्यं, चन्दनं, अगुरु, विविधवस्त्राणि, दिव्याभरणानि। मूल्यवानि पेयानि, शय्याः, आसनानि, गीतानि, नृत्यानि, वाद्यानि—एतानि त्वं उपभुङ्क्ष्व।" "स्त्रीरत्नं त्वं—एवं मा भूः; भूषणेभ्यः तनुं अलङ्कुरु। मां प्राप्तवती, सुन्दरी, कथं त्वं अलङ्कारयोग्या न स्याः?" इति स रावणः मैथिलीं मोहयितुम् प्रयत्नं कृतवान्; सा तु रामे अनुरक्ता, दुःखार्ता, धर्मनिष्ठा, तस्य वचनानि न ग्राहयति।