सा सीता, श्वासैः पत्रिणः द्रुमानिव दहन्ती, दुःखराशिरिव, दुःखतरङ्गमिव उत्पन्नमिव, तत्र उपविष्टा दृष्टा। तां सुशरीरां, अलङ्कारविहीनामपि न हतसौन्दर्यां, मिथिलेश्वर्यां दृष्ट्वा मारुतिसुतः परमं हर्षमवाप। तस्याः मदविलोचनां दृष्ट्वा हनूमान् हर्षबाष्पैः सिञ्चमानः, तत्र रामं प्रणम्य सस्मार। ततो रामं लक्ष्मणं च प्रणम्य, हरिपुङ्गवः हनूमान् सीतादर्शनसमुत्थितहर्षः स्वं रूपं गुह्यं चकार। इदानीं शृणु अष्टादशं सर्गं। श्रीवाल्मीकि रामायणे सुन्दरकाण्डे अष्टादशः सर्गः। तस्मिन्नेव काले हनूमान् पुष्पितद्रुमवनं निरीक्ष्य वैदेहीं विचिन्वन् रजनीं व्यतीतान्तां अपश्यत्। तत्र रजनीषु वेदपाठं वेदाङ्गविद्भिः ब्रह्मराक्षसैः क्रियमाणयज्ञानुष्ठानशब्दं च शुश्राव। ततः पुण्यैः वाद्यैः कान्तैः च शब्दैः दशग्रीवः बलवान् रावणः प्रमोद्यमानः प्रबोधितः। स प्रबुद्धः तेजस्वी राक्षसाधिपः शिथिलमाल्यवसनः वैदेहीं चिन्तयामास। तां प्रति तस्य महती रतिरुत्पन्ना, कामवेगेन पीडितः स राक्षसः तं कामं स्वान्तरे निगूहितुं न शशाक। स सर्वाभरणभूषितः, अप्रतिमतेजाः, पुष्पफलविटपिभिः पूर्णे तस्मिन् वनान्तरे प्रविवेश। तं वनं पद्मबन्धुभिः सरोभरमण्डितं, विविधपुष्पैः शोभितं, मदोत्सुक्तपक्षिसंकुलं च आसीत्। विविधमृगसमाकीर्णं, मनोहरदृश्यम्, मणिमयहेमकवाटलताभिः शोभितमार्गं च निरीक्ष्य, स रावणः तदाशोकवनं विवेश। तत्र पतितफलैः समाकीर्णं, विविधमृगगणैः समावृतं तद्वनं आसीत्। तं रावणं शतं स्त्रियः अन्वयुः, यथा दिव्या गन्धर्वाङ्गनाः महेन्द्रं पुलस्त्यनन्दनं अनुव्रजन्ति। तत्र काचिद् सुवर्णदीपं गृहीत्वा, अपराः चामराणि, अन्याः तालपात्रपञ्जराणि वहन्ति स्म। अन्याः सुवर्णकुम्भस्थं जलं पुरस्तात् गृहीत्वा, केचित् पृष्ठतः वृतपत्राणि वहन्ति। काचिद् दक्षिणहस्तेन मणिमयमणिपात्रं पूर्णं गृहीत्वा चलिता। अपराः तस्य पृष्ठतः पूर्णचन्द्रसदृशं सुवर्णदण्डाधृतं छत्रं वहन्ति स्म, यथा राजहंसः। तस्य वीरस्य रावणस्य उत्तमाङ्गनाः, निद्रया वा मदेन वा अनाविलदृशः, मेघानुगता विद्युदिव तं अन्वयुः। तासां हारयः कीकस्रजः च विक्षिप्ताः, वर्णः मलिनः, केशाः विकीर्णाः, मुखानि स्वेदगौरवेन सिक्तानि। मदनिद्राव्यतिकरात् कम्पमानाः, मुखानि स्वेदसिक्तानि, माला म्लानाः, पुष्पसंकीर्णकेशाः ताः स्त्रियः आसन्। स तेषां प्रवरस्त्रीणां मध्ये, कामवशं गतः, सीतायां मनः स्थापयन्, शनैः शनैः मन्दं चालितः प्रतीतिः। तेषां स्त्रीणां मेखलानिनादं नूपुरध्वनिं च मारुतात्मजः शुश्राव। तं महाकर्माणं, अप्रमेयबलं रावणं द्वारदेशे समीपगच्छन्तं हनूमान् अपश्यत्। तं सर्वतः दीपमालाभिः परिवृतं, पुरस्तात् सुरभ्यङ्गरागधृताङ्गनाभिः धृतदीपैः अन्वितं च दृष्टवान्। तस्य नेत्रे विशालरक्तपिङ्गलसञ्चारिते, काममदगर्वसमुत्थे; स कामदेव इव बाणं त्यक्त्वा तिष्ठति स्म। स उत्तमं श्वेतं वासः, मन्थितामृतफेनसदृशं, पुष्पैः शोभितं, किंचित् विक्षिप्तं, कीकस्रजे बद्धमिव धारयति स्म। स हनूमान् पत्रपुटेषु निहितः, शतपत्रपुष्पैश्चावृतः, समीपं गच्छन्तं रावणं निरीक्षते स्म। ततः कपिश्रेष्ठः हनूमान् रावणस्य ताः दिव्याङ्गनाः सौन्दर्ययौवनसमन्विताः, शोभायुक्ताः च अपश्यत्। ताभिः स्त्रीभिः परिवृतः, प्रख्यातः राक्षसराजः मृगपक्षिसमाकीर्णे नन्दनवनोपमे रम्ये प्रविवेश। मदोन्मत्तः, विविधाभरणभूषितः, शङ्खकर्णः, बलवान् विश्व्रवसः पुत्रः राक्षसेश्वरः तत्र दृष्टः। तेन प्रवरस्त्रीभिः परिवृतः, यथा तारागणैः संवृतः शशाङ्कः, स तेजस्वी रावणः महाकपिना दृष्टः। स चिन्तयामास—“एष रावणः महाबाहुः; एष एव नगरमध्ये श्रेष्ठे गृहे शयितः।” इति निश्चित्य हनूमान् मारुतात्मजः उत्साहसम्पन्नः अधः अपतत्। तथापि स महाबलः हनूमान् रावणतेजसा आविष्टः, पत्रेषु निहितः, सावधानः तस्थौ। स रावणः कृष्णकेशां, सुमध्याम्, संहतस्तनयुग्मां, कोणश्यामलोचनां, तां निरीक्षितुं कामयमानः तस्याः समीपं जगाम। इदानीं शृणु एकोनविंशं सर्गं श्रीवाल्मीकि रामायणे सुन्दरकाण्डे। तस्मिन् काले सा जनकात्मजा, निर्दोषा, यौवनसौन्दर्यसमन्विता, उत्तमाभरणभूषिता, तत्र उपविष्टा आसीत्। तं राक्षसेश्वरं रावणं दृष्ट्वा, सा वैदेही सुस्वरूपा वातानिलाहता कदलीव कम्पमाना बभूव। सा विशाललोचना, प्रभायुक्ता, जघनं ऊरुभ्यां, स्तनयुग्मं बाहुभ्यां आच्छाद्य, रुदती उपाविशत्।