हनुमान् तदा तस्य वनस्य विचित्राणि वृक्षाणि निरीक्षन्, वैदेहीं अन्वेषयन्, रात्रिः शीघ्रं व्यतीतासीत्। सः तत्र विविधरूपाणि राक्षसीः अपश्यत्—किञ्चिद् दीर्घाः, किञ्चिद् ह्रस्वाः, किञ्चिद् कुब्जाः, विकृताङ्ग्यः, किञ्चिद् वामनाः, किञ्चिद् उग्राः, वक्रमुख्यः, पिङ्गाक्ष्यः, विकृतवदनाः च। ताः राक्षसीः विकृताः, पिङ्गलाः, कृष्णवर्णाः, क्रुद्धाः, कलहप्रियाः, लोहशूलमुष्टिभिः युक्ताः च आसन्। केचन वराहमृगव्याघ्रमहिषाजवमुख्यः, केचन गजोष्ट्राश्वपादाः, केचन शिरः भूमौ निहितम्। केचन एकहस्ताः, एकपादाः, गधायश्रवः, अश्वश्रवः, गोश्रवः, गजश्रवः, कपिश्रवः च आसन्। केचन अतीव दीर्घनासिकाः, तिर्यग्नासिकाः, अनासिकाः, गजनासिकाः, केचन ललाटेन श्वसन्तः। केचन गजपादाः, विशालपादाः, गोपादाः, पादपृष्ठपादाः, अतीव महाशिरःकण्ठाः, अतिमहस्तनवक्षसः च। केचन अतिविस्तीर्णमुखनेत्राः, दीर्घजिह्वावदनाः, अजमुख्यः, गजमुख्यः, गोमुख्यः, वराहमुख्यः च। अश्वमुख्यः, उष्ट्रमुख्यः, गधामुख्यः उग्राः राक्षसीः, शूलमुष्टिधारिण्यः, क्रुद्धाः, कलहप्रियाः च। धूम्रकेशाः, विकृतवदनाः राक्षसीः, नित्यं सुरापानप्रियाः, मांसप्रियाः च आसन्। ताः विशालस्कन्धाः वृक्षस्य चतुर्दिकं उपविश्य, तस्य वृक्षस्य अधः निर्मलचारित्रा राजकन्या सीता उपविष्टा। हनुमान् तेजस्वी तत्र जनकस्य कन्यां अपश्यत्—दीनाम्, दुःखदग्धाम्, मलिनकेशाम्। सा पुण्यहीना, भूमौ पतिता, तारा इव पतिता, गुणसम्पन्ना, पतिसंयोगवियोगेन दुःखिता। सा भूषणरहिताः, पतिस्नेहेन अलङ्कृता, राक्षसाधिपेन बन्धिता, स्वजनवियोगिता। राक्षसीसमूहैः परिवृता, गजसामान्या, शारदमेघैः आवृतचन्द्रार्धा इव, शरत्कालधूमेन आच्छन्ना। दुःखरूपा, स्पर्शरहिताः, वीणाया इव अस्वरिता, पतिसुखे निरताः, राक्षसीभिः कष्टिता। अशोकवनमध्ये, दुःखसागरमध्ये निमग्ना, तत्र ताभिः राक्षसीभिः परिवृता, रोहिणीव तारा इव। हनुमान् तां तत्र अपश्यत्—पुष्परहितलता इव, मलिनाङ्गी, सौन्दर्येन अलङ्कृता, कमलमृणालमलिनं इव, दीप्तिः अस्ति, किन्तु न दीप्तिः। मलिनवस्त्रधारिणी, तेजस्विनी, मृगशावनेत्रा, आच्छन्ना। सा देवी, दुःखमुखी, किन्तु अविचलिता, स्वपुण्येन रक्षिता, श्यामनेत्रा, पतिदीप्त्या दीप्तिः। हनुमान् सीतां मृगशावनेत्रां, मृगशावसमां, सर्वदिशं वीक्षन्तीं, भीतां अपश्यत्। सा श्वासैः पत्रवृक्षान् दहन्तीव, दुःखसमूहम् उत्पन्नम् इव, दुःखतरङ्गम् इव। तां सुगात्रां, भूषणरहितां, सौन्दर्यनिर्यां, मिथिलाकन्यां दृष्ट्वा मारुतिः अतुलं हर्षम् अनुभूतवान्। हनुमान् तां मदनयनेत्रां दृष्ट्वा हर्षाश्रूणि मुमोच, तत्र रामं नमस्कृतवान्। ततः रामं लक्ष्मणं च नमस्कृत्य, बलवान् हनुमान् सीतां दृष्ट्वा हर्षितः, स्वयम् गूढः अभवत्। एतत् शृणु—एषः अष्टादशोऽध्यायः। श्रीवाल्मीकिरामायणे सुन्दरकाण्डे अष्टादशोऽध्यायः। हनुमान् अशोकवनं पुष्पितवृक्षसमं निरीक्षन्, वैदेहीं अन्वेषयन्, रात्रिः शीघ्रं व्यतीता। तत्र सः वेदपाठं, वेदाङ्गविदां ब्रह्मराक्षसाणां यज्ञध्वनिं, रात्रौ शृणोति स्म। ततः शुभवाद्यैः, श्रवणसुखैः शब्दैः, दशग्रीवः बलवान् रावणः जागृतः। जागृतः, महातेजाः राक्षसाधिपः, शिथिलमाल्यम्बरधारी, वैदेहीं चिन्तयितुम् आरब्धवान्। सः तया कामेन अत्यन्तं प्रेरितः, कामवशात् तं कामं अन्तः न गुप्तुम् अशकत्। सर्वाभरणैः भूषितः, अतुल्या दीप्तिः, तद्वनं प्रविष्टः—यत्र विविधवृक्षाः, पुष्पफलसमृद्धाः। सः पद्मसरः परिवृतः, विविधपुष्पैः अलङ्कृतः, नित्यं मदोन्मत्तपक्षिभिः रमणीयः। विविधरमणीयपशुभिः परिवृतः, मनोहरदृष्टिः, रत्नमणिसुवर्णतोरणद्वाराणि निरीक्षन्। विविधपशुसमूहैः आकुलः, पतितफलैः आच्छन्नः, अशोकवनं, घनवृक्षसमं, प्रवेशितवान्। शतं नारीः तं अनुगच्छन्, दिव्यगन्धर्वस्त्रीभिः महेन्द्रं इव पुलस्त्यवंशसमं। केचन नारीः सुवर्णदीपं गृहीत्वा, केचन चामरं, केचन तालवृन्तं धृतवन्तः। अन्याः सुवर्णकलशेन जलं अग्रे गृहीत्वा, केचन वृत्याः पृष्ठतः अनुगच्छन्। एकया नारीया दक्षिणहस्तेन रत्नमयमपानपात्रं पूर्णं दीप्तं गृहीतं। अन्यया पृष्ठतः चन्द्रसदृशं, सुवर्णदण्डं, राजहंससदृशं छत्रं धृतम्। रावणस्य उत्तमाः नारीः, यासाम् नेत्रे न निद्रया न मदेन आवृतम्, वीरं स्वामीं मेघानुगता विद्युत् इव अनुगच्छन्। एवं हनुमान् अशोकवनं, राक्षसीसमूहं, तथा दुःखिता सीता च दृष्ट्वा, हर्षविषादयुतः, रामं लक्ष्मणं च नमस्कृत्य, सीतायाः रक्षणाय गूढः स्थितवान्।