सा सीता, धैर्येण पृथिवीसमा, नीलोत्पलसदृशनेत्रा, यया पूर्वं राघवेण लक्ष्मणेन च संरक्षिता, अद्य तु वृक्षस्य अधः विकृतदृष्टिभिः राक्षसीभिः रक्ष्यते। या जनकात्मजा, शीतवातेन आहतपद्मवन्निस्तेजसा, दुःखपर्वतानि समतिक्रम्य भग्ना, पतिसंयोगनष्टा चक्रवाकेव शोचनीये स्थितौ पतिता। अशोकवृक्षाः पुष्पभारनमितशाखाः तस्याः दुःखमेव वर्धयन्ति; हेमन्ते गच्छति शीतांशुना सह सहचर्यं कुर्वाण इव सहस्रकिरणः सूर्यः उदयति। एवं चिन्तयन् कपिः, एषा एव सीतेति निश्चित्य, तस्मिन्वृक्षे न्यविशत्, तस्य छायामाश्रित्य, बलवान् शीघ्रश्च कपिश्रेष्ठ इव। ततः शुक्लोत्पलसङ्काशः शशाङ्कः, नीलतोयेषु हंस इव, दिवि प्रकाशितः समुत्पपात। स चन्द्रमाः शीतांशुना स्वच्छेन तेजसा वातात्मजस्य सान्निध्यं ददौ। तदा हनूमान्, सागरगम्भीरदुःखभारया निमग्नां पूर्णचन्द्राननाम् वैदेहीं ददर्श। स वायुपुत्रः, वैदेहीं द्रष्टुकामः, समीपस्थाः भीषणरूपाः राक्षसीः अपश्यत्। तत्रैकाक्षीं, तत्रैककर्णीं, तत्र पिधानकर्णीं, तत्र निर्कर्णां, शंखकर्णीं, तत्र शीर्षपर्यन्तनासिकां च ददर्श। कोऽपि महाकायः स्थूलाङ्गः, कोऽपि दीर्घग्रीवः कृशः, केचित् विकीर्णकेशाः, केचित् बहुलकेशाः, केचित् केशसमूहेन आच्छन्नाः। केचित् लम्बकर्णललाटाः, केचित् लम्बोदरस्तनाः, केचित् महोष्ठठठणाः, विवृतमुखाः, लम्बजान्वः। केचित् ह्रस्वाः दीर्घाः कुब्जाः विकृताः वामनाः विकटमुखाः पीतलोचनाः विकृतवदनाः। केचित् विकृताः पीतवर्णाः कृष्णाः क्रुद्धाः कलहप्रियाः, लोहशूलमुसलधारिण्यः। केचित् वराहमृगव्याघरमहिषाजावदनाः, केचित् गजोष्ट्राश्वपादाः, केचित् मूर्ध्नि निहितशिरसः। केचित् एकहस्तपादाः, केचित् गर्दभकर्ण्यः, अश्वकर्ण्यः, गोकर्ण्यः, गजकर्ण्यः, कपिकर्ण्यश्च। केचित् अतीवविस्तीर्णनासिकाः, तिर्यग्नासिकाः, अनासिकाः, गजाननासिकाः, केचित् ललाटनिःश्वासिन्यः। केचित् गजपादाः, महापादाः, गवां पादाः, पीनपादाः, अतिविस्तीर्णशिरोग्रीवाः, अतिविस्तीर्णस्तनौदराः। केचित् अतिविस्तीर्णमुखाक्ष्यः, दीर्घजिह्वाननाः, अजमुख्यः, गजमुख्यः, गोमुख्यः, वराहमुख्यश्च। केचित् अश्वोष्ट्रगर्दभमुख्यः, भीषणराक्षस्यः, शूलमुसलधारिण्यः, क्रुद्धाः कलहप्रियाश्च। धूम्रकेशाः विकृतवदनाः राक्षस्यः, मद्यपाननित्याः मांसप्रियाश्च। ता वृक्षस्य पार्श्वे, विशालस्कन्धाः, उपविष्टाः आसन्; तस्याधः निष्कलुषा राजकन्या आसीत्। हनूमान् तेजस्वी, जनकात्मानमपश्यत्, या दुःखाग्निना दग्धा, मलिनकेशा, पुण्यनाशिता, पतिता तारा इव, धर्मसम्पन्ना, पतिसंयोगवियोगदुःखिता। या न भूषणैः शोभिता, पतिस्नेहेन शोभिता, राक्षसराजेन निगृहीता, स्वजनविरहिता। सैन्यैः परिवृता, हस्तिनीव बद्धा, शशाङ्कलेखेव मेघान्ते, शरद्गीर्वाणसंछन्नेव। या क्लिश्तदेहा, स्पृष्टानस्पृष्टा, वीणेव विक्षिप्ता, पतिसुखे निष्ठिता, राक्षसीनां वशवर्तिनी। अशोकवनमध्ये, दुःखसागरे निमग्ना, ताभिः परिवृता, रोहिणीव नक्षत्रैः। तत्र हनूमान् तां ददर्श, पुष्पहीनां लतामिव, मलिनाङ्गीं, सौन्दर्येन भूषितामिव, पङ्किलां कमलिन्यां, शोभमानामशोभमानामिव। मलिनवसनां, जीर्णवस्त्रां, कान्तिमतीं, मृगाक्षीं, हनूमान् कपिः ददर्श। सा देवी, शोकार्ता अपि, अद्यापि न व्यथिता, स्वधर्मरक्षिता, कृष्णलोचना, पतिव्रतया दीप्तिमन्ती। हनूमान् तां मृगदृशीं, हरिणीमिव भीताम्, सर्वतः पर्यवलोकयन्तीं अपश्यत्। सा श्वासैः पत्रिणः दग्धुमिव, दुःखसमूहवती, दुःखतरङ्गमिवोत्थापयन्ती। तां सुगात्रां, अलङ्काररहितामपि, न शोभायाः ह्रासं गता, मिथिलाकन्यां दृष्ट्वा, मारुतिः अतुलां प्रीतिं लेभे। तस्याः मदालोकनया नेत्राभ्यां हृष्टः हनूमान्, अश्रूणि आनन्दस्य मुमोच, रामं च प्रणनाम। ततः रामं लक्ष्मणं च प्रणम्य, महाबलः हनूमान्, सीतादर्शनहृष्टः, तत्रैव आत्मानं संन्यवेशयत्। एवमष्टादशाध्यायस्य आरम्भः श्रूयताम्। श्रीमद्वाल्मीकि रामायणे सुन्दरकाण्डे अष्टादशोऽध्यायः। स हनूमान्, पुष्पितवृक्षवनं निरीक्षन्, वैदेहीं अन्वेषयन्, रात्रिं व्यतीयाय। तत्र स वेदानां घोषं, वेदाङ्गविदां ब्रह्मराक्षसानां यजननिनादं रात्रौ शुश्राव। तदा मङ्गलवाद्यैः, मृदुलैः श्रुतिसुखैः शब्दैः, दशग्रीवो बलवान् रावणः प्रबोधितः।