हनुमान् तदा तं रमणीयं वनं ददर्श, यत्र हेमपद्मोत्पलपूरितैः सरोवरैः, नानाविधानां पीठशयनानां समुचितेनोपस्करेण, बहुप्रासादसोपानविभूषितेन च शोभितम्। तत्र सर्वकाले शोभनैः फलवद्भिश्च वृक्षैः, पुष्पिताशोकविभूत्याऽन्येन च, स प्राकारो भास्करस्योदयकान्त्या दीप्तिमानिव बभौ। तत्र हनुमान् तं वनभागं दृष्टवान्, यत्र शाखाः पर्णविहीनाः सन्तः, खगैः सततं छिद्यमानाः इव ददृशिरे। शतशः पक्षिणः तत्र निर्गच्छन्तः, नानापुष्पमाल्यैः भूषिताः, अशोकवृक्षाश्च शोभनपुष्पभारनम्राः दुःखापहाः सन्तः बभूवुः। पुष्पभारगौरवेण भूमिं स्पृशन्त इव, कर्णिकारकिंशुकवृक्षैः सुसम्पुष्पितैः च शोभितम्। तद्वनप्रदेशः तेषां वृक्षाणां प्रभया सर्वतः प्रकाशमान इव बभूव, पुन्नागसप्तपर्णचम्पकउद्दालकवृक्षैः च समन्वितः। तत्र केचन वृक्षाः सुप्रवृद्धमूलाः, सुषुपुष्पिताः, केचन सुवर्णमिव दीप्ताः, केचन वह्निशिखाकान्त्या शोभन्ते। सहस्रशः अशोकवृक्षाः तत्र कज्जलसमप्रभाः, देवतानां नन्दनचैत्ररथोपमाः अद्भुताः। तद्वनं तु अतिमानुषं, दिव्यं, रम्यरूपसम्पन्नम्, पुष्पदीपसमूहेन यथा द्वितीयमिव नभः। शतशः पुष्परत्नैः भूषितम्, पञ्चमसागरस्य सदृशम्, सर्वकालेषु पुष्पवद्भिः द्रुमैः, मधुगन्धसम्पूर्णम्। तद्वनं हरिणविहङ्गगणनिनादितम्, नानागन्धवह्नि, शुभम्, मनोहरम्। तत्रैव न दूरस्थले हनुमान् दिव्यं प्रासादशिखरं ददर्श, मध्यभागे सहस्रस्तम्भसमुपस्थितम्, कैलासश्वेतसमप्रभम्। प्रवालसोपानैः, सुवर्णवेदिकया, दीप्तिमान्, तेजसा प्रकाशमानम्। निर्मलम्, उन्नतम्, व्योमस्पृशमिव, तत्र स हनुमान् तां ददर्श—यां मलिनवस्त्रधारिणीं, राक्षसीगणपरिवृताम्। उपवासकर्शितां, विषण्णां, पुनः पुनः निश्वसन्तीं, शुक्लपक्षारम्भे शशाङ्कशकलसमप्रभाम्। तस्याः शोभा हीना, दीप्तिः सन्निवृत्ता, धूमपटेनावृतशिखेव, यथा धूमच्छन्ना ज्वालैव। एकेन पीतेन मलिनेन सूक्ष्मवस्त्रेण संवृता, निर्भूषणं, मलिनां, पुष्पहीनां पद्मिनीमिव। दुःखदग्धां, तपसा कृशां, क्लिष्टां, तपस्तप्यमानामिव रोहिणीं कुजेना पीडितामिव। अश्रुपूर्णमुखीं, विषण्णाम्, उपवासकर्शितां, शोकध्यानपरायणां, अनाथां, सदा शोकमग्नाम्। तां दृष्ट्वा, स्वजनविरहिता राक्षसीगणघ्न्ता, यथा मृगी सवनेन वियुक्ता श्वगणेन परिवेष्टिता। तस्याः श्रोणिषु एकया तिमिरशिखया, शुष्ककालान्तरे नदीरेखया वने भूमेः इव, लङ्कितम्। या सुखार्हा, सा दुःखदग्धा, आपद्ग्रस्तायाः अशिक्षिता, तां चिरकालेन कृशाम्, विमार्जितवेषां, विशाललोचनां दृष्ट्वा, हनुमान् मनसि निश्चितवान्—‘एषा सिता भवेत्’ इति, युक्तलिङ्गैः सह। सा हि तदा तेन रूपेण राक्षसेन रूपान्तरगुणेन हृता। यथा तदा दृष्टा, तथा एषा स्त्री इदानीं दृश्यते—पूर्णचन्द्रनिभमुखी, सुकेशी, सुस्तनी। सा स्वतेजसा सर्वदिक् तमोविहीना कृतवती, देवीव, श्यामकण्ठी, बिम्बोष्ठी, तन्वनाभि, स्थिरा। सिता पद्मपत्रनयना, लोके प्रिया, रतिरिव कामस्य, पूर्णचन्द्रनिभा। सा भूमौ उपविष्टा, तन्वी, नवचन्द्रकान्तिसमा, यतव्रता तपस्विन्येव, गभीरनिश्वासा, भीता, नागपत्नीव। सा दुःखजालेन घनवृतज्वालैव न प्रकाशते। स्मृतिरिव भ्रमिता, श्रीरिव पतिता, श्रद्धेव नष्टा, आशेव निरस्ताभिलाषा। सिद्धिरिव विघ्नैः पीडिता, बुद्धिरिव दूषिता, कीर्तिरिव मिथ्यापवादेन पतिता। रामवियोगदुःखार्ता, राक्षसीगणपीडिता, दुर्बला, मृगनयना, सर्वतोऽवलोकयन्ती। तस्याः मुखं कृष्णवृत्तपक्ष्माणं, अश्रुपूर्णं, न हृष्टं, पुनः पुनः निश्वसन्ती। मलिनेन चर्मणा, दुःखिता, भूषणार्हा भूषणवर्जिता, तिमिरमण्डलच्छन्नेन्दुप्रभेव। एवं स्थितां सीतां दृष्ट्वा, हनुमतः मनः क्लिष्टमिव, यथा अभ्यासहीनं ज्ञानम्। दुःखेन स हनुमान् सीतां चिन्तयामास, अलङ्कृतां न तु, यथा संस्कारहीनं वाक्यं विकृतार्थं विज्ञायते। सा विशाललोचना, निर्दोषा, राजकन्या, तां दृष्ट्वा हनुमान् पुनरपि मनसि निश्चितवान्—‘एषा सिता’ इति, युक्तलिङ्गैः। या या भूषणानि वैदेह्याः अङ्गेषु रामेण तदा वर्णितानि, सः तानि एव पुष्पमाल्यानि तस्याः शरीरे ददर्श। तस्याः कर्णयोः सुप्रवेशिते कर्णकुण्डले, सम्यक् सुवर्णदन्तौ, हस्तयोः मणिप्रवालभूषणानि। तानि चिराभरणेन श्यामानि, सुसम्पन्नानि, एतानि एव रामवर्णितानि इति मे निश्चयः। यानि तत्र न दृश्यन्ते, तानि नास्ति; यानि न नष्टानि, तानि एव अस्याः सन्देहविनिर्मुक्तानि। एवं हनुमान् तद्वनं तां च सीतां दृष्ट्वा, दुःखसागरमग्नः, मनसा तां रामपत्नीं निश्चितवान्।