महाकपिः स तदा एकं सुवर्णमयं शिंशपावृक्षं समन्तात् सुवर्णमयैः वेदिकाभिः परिवृतमेकाकिनं ददर्श। स भूमिभागान् गिरिस्रोतांसि च, अन्यांश्च सुवर्णवृक्षान् मयूरवर्णप्रभान् अपश्यत्। तेषां वृक्षाणां प्रभया स वीरः सर्वतः स्वमात्मानं मेरुसदृशं सुवर्णमयं मन्यते स्म। तान् सुवर्णवृक्षान् वातेन कम्प्यमानान् शतशः लघुशृङ्खलानिनादैः शब्द्यमानांश्च दृष्ट्वा, विस्मयेन परिपूर्णः स अभवत्। ततः स शीघ्रकपिः शोभनं पल्लवपुष्पशाखान्वितं पत्रच्छन्नं तं शिंशपावृक्षं आरोहति स्म। अथ स चिन्तयामास—अत्रस्थः अहं वैदेहीं द्रक्ष्यामि, या रामदर्शनकाङ्क्षिणी दुःखिता च, कदाचित् अत्र तत्र विचरन्ती दृश्येत। एषा खलु तस्य दुष्टस्य शोभना अशोकवनिका, चन्दनचम्पकबकुलवृक्षैः भूषिता। अत्र च शोभनं पद्मसरः पक्षिसङ्घैः सेव्यमानं दृश्यते; अस्यां स्थले नूनं सा राजकन्या जानकी आगमिष्यति। सा राघवप्रियासती वनवासविधौ कौशला जानकी नूनं अत्र आगमिष्यति। अथवा सा मृगाक्षी बुद्धिमती रामचिन्तया क्लिश्यमाना शीघ्रमेव अत्र वने आगमिष्यति। रामशोकातुराङ्गना सा दिव्या सुश्रोणी वनवासे नित्यं रता नूनं अत्र आगमिष्यति। सा च सदा वनवासिनां सङ्गं काङ्क्षति, जनकात्मजा धर्मपरा रामप्रियासती च। सा कृष्णवर्णा संध्योपासने निष्ठिता जानकी नूनं शुचिसलिलां नदीनाम् उपसन्ना सायं काल उपयास्यति। एषा शोभना अशोकवनिका तस्यै धर्मपत्नीं नराधिपस्य रामस्य प्रियायै युक्ता एव। यदि सा दिव्यवदना चन्द्रानना जीवति, नूनं अत्र शीतलसलिलां नदीनाम् उपयास्यति। एवं विचिन्त्य महाकपिः स रामपत्नीं प्रतीक्षमानः सर्वं निरीक्ष्य पुष्पच्छन्ने घने पत्रसमाच्छन्ने स्थले निगूढः स्थितवान्। इति श्रीमद्वाल्मीकीयेषु रामायणे सुन्दरकाण्डे पञ्चदशः सर्गः श्रूयताम्। स तत्र स्थित्वा मैथिलीमुद्दिश्य सर्वमुपलक्ष्य भूमिमवलोकयन् विचिन्वन् स्थितवान्। सर्वत्र लतान्वितवृक्षैः सुरभिगन्धरसैः सर्वतः शोभमानं तद् देशं स वीरः अपश्यत्। तत् स्थलं नन्दनवनोपमं मृगपक्षिसमाकुलं प्रासादमन्दिरसमूहैः कूजनकुक्कुटैः च शब्दितं ददर्श। सुवर्णपद्मैः कुमुदैः च पूरितानि सरांसि, अनेकासनशयनानि, बहुप्रासादयुक्तानि च तानि सः अपश्यत्। सर्वकालफलवृक्षैः पुष्पिताशोकविभूषितैः शोभितं तद् देशं सः सूर्यप्रभया दीप्तमिव ददर्श। तत्र स हनूमानिव दीप्तं ददर्श, शाखाः पत्ररहिताः पक्षिभिः निरन्तरं छिन्नमिव दृश्यन्ते स्म। शतशः पक्षिणः निर्गच्छन्तः विविधपुष्पमालाभिः भूषिताः, अशोकवृक्षाश्च शोभनपुष्पैः शोकनाशनैः पूर्णाः आसन्। पुष्पभारात् भूमिमिव स्पृशन्तः कर्णिकारकिंशुकवृक्षाश्च समन्तात् पुष्पिताः आसन्। तद् देशं तेषां वृक्षाणां प्रभया सर्वतः दीप्यमानमिव, पुंनागसप्तपर्णचम्पकउद्दालकवृक्षैः च शोभितम्। अनेकमूलवृक्षाः पुष्पिताः स्वर्णदीप्तिमिव वहन्तः, केचित् अग्निशिखाभासः आसन्। सहस्रशः अशोकवृक्षाः अत्र कज्जलवर्णाः, देवानां नन्दनचैत्ररथोपमाः। अतिविचित्रं तद् दिव्यं मनोहारी च, द्वितीयमिव व्योम पुष्पदीपसमाकुलम्। शतशः पुष्परत्नैः भूषितं, पञ्चममिव सागरं, सर्वऋतुपुष्पवृक्षैः मधुगन्धिभिः परिपूर्णम्। मृगपक्षिसमूहनिनादयुक्तं तद्वनं बहुवासितगन्धं, मंगलं मनोहरं च। न चिरात् सः महाकपिः दूरस्थं शुभं गृहमण्डपं ददर्श, मध्यभागे सहस्रस्तम्भसंयुक्तं कैलासश्वेतं च। प्रवालशोभिसोपानं विमलसुवर्णवेदिकाम्, तेजसा दीप्तमिव, दिव्यप्रभया शोभितम्। निर्मलं दीर्घमुत्तुङ्गं व्योमस्पृशमिव, तत्र स तां दृष्टवान्—मलिनवासिनीं राक्षसीभिः परिवृतां। उपवासकृशां शोकार्तां पुनःपुनः श्वसन्तीं, शुक्लपक्षार्धचन्द्रिकामिव शुद्धां दृष्टवान्। म्लानरूपां, मन्दप्रभां, तमसा द्यूतिवच्छन्नामिव, धूमाच्छन्नां शिखामिव। एकेन पाण्डुशुचिवाससा, अलङ्कारवर्जितां, मलिनां, पद्मिन्याः स्रवणरहितामिव। क्लिश्यमानां, तापेन संतप्तां, तपसा निष्ठितां, रोहिणीमिव मङ्गलग्रहपीडिताम्। अश्रुपूर्णमुखीं, शोकार्तां, उपवासकृशां, शोकन्वितां, चिन्तायामग्नां, शोकसमाविष्टां च। तां प्रियजनविहीनां, राक्षसीसमूहपरिवृतां, मृगीमिव स्वगणवियुक्तां श्वपदसंघपरिवृतामिव दृष्ट्वा सः हनूमान् स्थितवान्।