हनुमता शीघ्रतया कम्पिताः ते उत्तमाः फलभारनम्राः वृक्षाः शीघ्रं पुष्पपर्णफलानि मुञ्चन् पतितवन्तः। पक्षिसंघैः विहीनाः ते वृक्षाः केवलशाखाः शुष्काः इव, वातप्रचण्डेन कम्पिताः, निर्जीववत् सर्वे अभवन्। तदा ते वृक्षाः युवत्याः स्रस्तकेशस्य, भग्नाभरणायाः, सुन्दरदन्तोष्ठस्य, नखदन्तक्षतायाः, इव दृष्टाः। तथा हनुमता पुच्छहस्तपादप्रहारेण ताडिताः ते अशोकवनस्य भग्नवृक्षाः अपि तादृशाः एव अभवन्। वानरः बलात् महावल्लीलतानां हारान् चिच्छेद, यथा वर्षाकाले वातः मेघसमूहान् विक्षिपति। सः तत्र विचरन् रत्नमयमृद्भूमीः, रजतमयीः, सुवर्णमयीश्च भूमीः रमणीयाः अपश्यत्। तत्र विविधानि आकाराणि सरांसि, उत्तमजलानि, कुटिलरत्नमयसीम्नि, बहुत्र रत्नमयप्रस्तरश्रेणिभिः भूषितानि, सः ददर्श। तेषां सरसां मणिमुक्तामयः वालुकः, स्फटिकमणिमयः अन्तर्भूमिः, सुवर्णमयैः शोभनैः वृक्षैः तटाः च शोभिताः आसन्। ते पद्मोत्पलसमृद्धानि, चक्रवाकशोभितानि, जलचरविहगनिनादितानि, हंसक्रौञ्चरवैः पूरितानि, जलाशयाः आसन्। चतुर्दिक् दीर्घनदीभिः, वृक्षपङ्क्तिभिः, अमृतोपमशुद्धपुण्यजलाभिः परिवृताः आसन्। शतशः लतानां आवृताः, सुमनसां गुच्छैः आवेष्टिताः, नानावनराशिभिः परिवृताः, करवीरकाननविभक्ताः च आसन्। ततः सः मेघसन्निभं महाशैलं ददर्श, उन्नतशिखरं, नानावर्णशिखरमण्डितं, सर्वतः गिरिप्रपातैः परिवृतम्। तत्र शिलागृहसमावृतं, नानावृक्षपरिवेष्टितं, भूमौ रमणीयं तं गिरिं महाबलवान् वानरः अपश्यत्। तस्मात् शैलात् सः वानरः नदीं पतन्तीं अपश्यत्, या इव प्रियतमा प्रियाङ्कात् पतिता इव द्रुतं पतति। तस्या वृक्षशिखराणि जले पतितानि, सा नदी इव क्रुद्धा प्रिया, सुहृद्भिः निगृह्यमाणा इव अभवत्। पुनः सः महावानरः तां नदीं पुनः प्रवाहसमृद्धां अपश्यत्, या इव प्रियं प्रति प्रसन्ना प्रियतमा पुनः आगता इव विराजते। तस्मात् न दूरम्, हनुमान् वायुपुत्रः वानरश्रेष्ठः, नानाविहगसमूहयुक्तानि पद्मवनानि अपश्यत्। कृत्रिमं दीर्घं सरः अपि दृष्टवान्, शीतलजलसम्पन्नं, रत्नमयप्रस्तरश्रेणिभिः, मुक्तामयवालुकया च दीप्तिमन्तम्। तत्र नानाविधमृगगणैः शोभितं, अद्भुतं विभूषितवनं, विश्वकर्मणा निर्मितानि महाप्रासादान् अपश्यत्। सर्वत्र कृत्रिमवनैः अलङ्कृतं, सर्वे वृक्षाः पुष्पफलसमृद्धाः आसन्। सर्वे उत्तमच्छत्रमञ्चयुक्ताः, सुवर्णरज्जुभिः परिवेष्टिताः, बहुलतानां पत्रसमूहैः आवृताः च आसन्। महावानरः एकं सुवर्णं शिंशपावृक्षं अपश्यत्, सर्वतः सुवर्णमयैः मञ्चैः परिवेष्टितम्। भूमि, शैलप्रवाहांश्च, अन्यांश्च सुवर्णवृक्षान्, मयूरवर्णसमुज्ज्वलान् अपश्यत्। तेषां वृक्षाणां प्रभया, सः महाबलवान् हनुमान्, सर्वतोऽपि स्वयम् मेरुसमः सुवर्णमयः इति चिन्तितवान्। तान् सुवर्णवृक्षान् वातेन कम्पितान्, शतशः लघुघण्टानिनादितान् दृष्ट्वा, सः विस्मयमगमत्। सः शोभनपत्रसमावृतं, पुष्पनवपल्लवशिखरयुक्तं, तं शिंशपावृक्षं आरोहत् शीघ्रवान् हनुमान्। अत्रस्थः अहम् वैदेहीम् द्रक्ष्यामि, या रामदर्शनकाङ्क्षिणी, दुःखार्ता, कदाचित् अत्र तत्र विचरिष्यति इति सः चिन्तयामास। एषा निश्चितं तस्य दुष्टस्य रम्या अशोकवना, चन्दनचम्पकबकुलवृक्षैः भूषिता। अत्रैव सुन्दरं पद्मसरः, विहगसमूहसेवितं, नूनं सा राजकन्या जानकी अत्र आगमिष्यति। सा राघवप्रियाङ्गना, धर्मपत्नी, वनवासकुशला जानकी नूनं अत्र आगमिष्यति। अथवा सा मृगाक्षी, प्राज्ञा, रामचिन्तया क्लान्ता, शीघ्रं एतद्वनं आगमिष्यति। रामशोकातुराः सा दिव्या सुन्दरी, सदा वनवासरता, नूनं अत्र आगमिष्यति। सा सदा वनवासिजनसङ्गं कामयेत, धर्मात्मजा जनकनन्दिनी, रामप्रियाङ्गना। सा कृष्णवर्णा जानकी, सायं सन्ध्योपासना परायणा, नूनं शुद्धजलयुतायाः अस्याः नदीस्य तटे सायंकाले आगमिष्यति। एषा रम्या अशोकवना, सा धर्मपत्नी नरपतिप्रियाङ्गना, रामसम्मानिता, तस्याः अर्हा। यदि सा दिव्या, चन्द्रमुखी, जीवति, नूनं अत्र शीतलजलायाः नदीस्य तटे आगमिष्यति। एवं चिन्तयन् महाबलवान् हनुमान् नरपतिपत्नीं प्रतीक्ष्य, सर्वं निरीक्ष्य, घनपुष्पितपत्रेषु निगूढः स्थितवान्। इदानीं पुण्ये वाल्मीकिरामायणे सुन्दरकाण्डे पञ्चदशः सर्गः श्रोतव्यः। सः तत्र स्थित्वा मैथिलीं अन्वेषयन्, सर्वं देशं निरीक्ष्य, भूमिम् अपि सम्यक् अवलोकयत्। सर्वत्र लताविततान्वितवृक्षैः भूषितं, दिव्यगन्धरससमृद्धं, सर्वतः शोभनं तं देशं सः अपश्यत्।