हनुमान् तु तत्र स्थित्वा चिन्तायामास—यदि अहम् अत्र असफलः स्याम्, कपयः विषं वा प्रपद्येरन्, वा आत्मानं बध्नीरन्, वा वह्निं प्रविशेयुः, वा उपवासं कुर्वीरन्, वा शस्त्राणि गृह्णीयुः। मम विनाशे घोरं रुदनं स्यात्, इक्ष्वाकुवंशस्य नाशः, वनवासिनां च विनाशः भविष्यति इति मे मन्ये। तस्मात् अहं अत्रतः किष्किन्धां नगरीं प्रतिन गन्तुम् इच्छामि, मैथिलीं विना सुग्रीवं द्रष्टुं न शक्नोमि। यदि अहं अत्रतः न प्रतिन गच्छेयम्, तर्हि तौ धर्मात्मानौ महाबलौ च प्रतीक्षां कुर्वीताम्, शीघ्रगामिनः कपयश्च अपि। हस्तेन वा मुखेन वा आहारं गृह्णन्, मूलफलाशनः सन्, अहं वनवासित्वं स्वीकरिष्यामि, यदि जनकात्मजां न पश्यामि। समुद्रतीरे भूमौ, मूलफलतोयसमृद्धे, चितां निर्माय, अरणिदग्धे अग्नौ प्रविशेयम्। वा, योगनिष्ठः सन्, ध्यानमास्थाय, श्वापदपक्षिणः मम शरीरं भक्षयन्तु। ऋषीणां चापि एष प्रकारः निःसरणः दृष्टः; तस्मात् मम चित्तं निश्चितम्—यदि जानकीं न पश्येयम्, तोयमध्ये प्रविशेयम्। उत्तममूलैः, पुण्यैः, कीर्तिमाल्यविभूषितैः, या सीता या अहं अन्वेषयामि, सा चिरकालं मम नष्टा भविष्यति। तस्मात् अहं व्रती भविष्यामि, नियम्य मूलफलभोजनः; सा कृष्णलोचना न दृष्टा चेत्, न प्रतिन गमिष्यामि। यदि तु अहं प्रतिन गच्छेयम्, सीतां न प्राप्य, तर्हि अङ्गदः सर्वे च कपयः न जीविष्यन्ति। विनाशः बहून् दोषान् जनयति, जीवनं तु शुभफलप्रदं; अतः अहं जीवितं रक्षिष्यामि, पुनः मिलनं निश्चितम्। एवं बहुविधं दुःखं मनसा धारयन्, स महाबलः वानरः शोकस्य अन्तं न प्राप। ततः संविग्रहं पुनः प्राप्य, धैर्येण स्थितः वानरः विचारयामास—दशग्रीवं बलिनं रावणं हनिष्यामि; सीता हरिता अपि, पुनः प्राप्स्यते। अथवा तम् आदाय, अहं प्लवमानः सागरं लङ्घयित्वा, रामाय नयिष्यामि, यथा मृगः पशुपतये नीयते। एवं चिन्तयन्, सीतां न दृष्ट्वा, वानरः, ध्यानशोकसमन्वितः, पुनः विचारयामास। यावत् अहं रामस्य कीर्तिमत्याः भार्यायाः सीतायाः दर्शनं न प्राप्नोमि, तावत् पुनः पुनः लङ्कां नगरीं अन्वेषयिष्यामि। यदि तु सम्पातेः वचः अनुसृत्य रामं विना तस्य भार्यां प्रतिन गच्छेयम्, रघुनन्दनः सर्वान् वानरान् दग्धुम् अर्हति। अत्रैव, नियताहारः, जितेन्द्रियः, स्थास्यामि; मम हेतोः न सर्वे नरवानराः नश्येयुः। अयं च महाशोकवाटिकायाः महावृक्षसमन्विता, तत्र गन्तव्यम्; अहं तां न अन्वेषितवान्। वसून् रुद्रान् आदित्यांश्च, अश्विनौ मरुतः अपि च, प्रणम्य, अहं यास्यामि—यः राक्षसानां दुःखं वर्धयति। राक्षसान् विजित्य, अहं तां कुलप्रभाम् इक्ष्वाकुवंशस्य शोभां रामाय समर्पयिष्यामि, यथा तपस्विने सिद्धिः दत्ते। ततो मुहूर्तमपि चिन्तयित्वा, निराशः, महाबाहुः हनुमान् वायुपुत्रः, चित्तं शमयित्वा, उत्तस्थौ। रामलक्ष्मणाभ्यां च, जानक्यै च नमः; रुद्राय, इन्द्राय, यमाय, वायवे च नमः; सोमाग्निमारुतगणाय नमः। एवं तान् सर्वान् अपि, सुग्रीवञ्च, प्रणम्य, वायुसुतः हनुमान् अशोकवाटिकां सर्वतः निरीक्षते स्म। मनसा तां पुण्यां अशोकवाटिकां गत्वा, वायुसुतः वानरः, किम् कर्तव्यमिति विचारयामास। नूनम् एषा पुण्या अशोकवाटिका, सर्वतः शुद्धा, राक्षसैः समाकीर्णा, वृक्षैः च पूर्णा। निश्चितम्, वृक्षरक्षणाय राक्षसाः नियुक्ताः; स्वयं च जगदात्मा महेश्वरः अपि वातं नातिवातयति। अहम् आत्मनिग्रहं रामस्य च रावणस्य च कृते कृतवान्; सर्वे देवाः, ऋषिगणाश्च, मम अत्र सिद्धिं ददतु। ब्रह्मा स्वयम्भूः, देवाः, तपस्विनः, अग्निः, वायुः, पुरुहूतः, वज्रधारी च मम सिद्धिं ददतु। वरुणः पाशधारी, सोमः, आदित्याः, महाश्विनौ, मरुतः अपि च सिद्धिं ददतु। सर्वे भूतानि, प्रभुः च भूतानां, ये च अन्ये अदृश्याः पन्थानं चरन्ति, मम सिद्धिं ददतु। कदा अहम् तां मुखचन्द्रवदनां, उन्नतश्वेतदन्तां, निर्मलस्मितां, कमलपत्रनयनां, शुद्धचन्द्रनिभवदनां, पश्येयम्? अद्य कथं सा सौम्या तापसी, बलात्कृतया, मम चक्षुषोर् आगमिष्यति, या तेन दुष्टेन, क्रूरदर्शिना, निर्दयेन, भीषणा राक्षसेन हृता? इति श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डे चतुर्दशः सर्गः समाप्तः। ततः मुहूर्तं चिन्तयित्वा, तस्याः स्थितिं ध्यानयन्, महाबलः तेजस्वी हनुमान् तस्याः भवनस्य प्राकारं लीलया लंघितवान्। प्राकारे स्थितः स महाकपिः, सर्वाङ्गेन हृष्टः, वसन्तारम्भे पुष्पिताग्राणि विविधवृक्षान् अपश्यत्। सः शोभनान् अशोकान्, पुष्पितांश् चम्पकान्, उद्दालकान्, नागवृक्षान्, आम्रान्, वानरमुखोपमान् वृक्षांश्च अपश्यत्। एवं शतशः लतान् विभूषितान् आम्रवनानि लंघयन्, धनुषो मुक्ता इव शरः, स वृक्षवाटिकां प्रविवेश। तस्मिन् अद्भुतवने प्रविश्य, पक्षिस्वरेण निनदिते, सर्वतो रजतसुवर्णवृक्षैः परिवृते, हनुमान् तत्र स्थितः।