हनुमान् तु स्वामिनः विपत्त्या क्लेशितः, पुत्रैः भार्याभिः मन्त्रिभिश्च सहिताः कपयः पर्वतशिखरात्, समभूम्नि, विषमे च देशे स्वान् प्रक्षिपन्ति स्म। ते विषं ग्रहिष्यन्ति, आत्मानं बधिष्यन्ति, वह्निम् प्रविशन्ति, उपवासं कुर्वन्ति, शस्त्राणि वा गृह्णन्ति। अहं तु मन्ये—मम नष्टे सति विक्रन्दः स्यान्, इक्ष्वाकुवंशस्य विनाशः, वानराणां च क्षयः। तस्मात् अहम् अत्रैव स्थित्वा किष्किन्धां नगरीं प्रतिन गमिष्यामि; मैथिलीं विना सुग्रीवं द्रष्टुं न शक्नोमि। यदि अहम् अत्रैव स्थित्वा न प्रतिन गच्छामि, तौ धर्मात्मानौ महाबलौ प्रतिक्षिष्येते, शीघ्रगामिनश्च वानराः अपि। हस्तेन वा मुखेन वा मूलफलाशिनः वनवासिनः भविष्यामि, यदि जानकिं न पश्यामि। समुद्रतीरे देशे, यत्र मूलानि फलानि जलं च सन्ति, चितां स्थापयित्वा, अरण्यदग्धेन वह्निना प्रविश्य आत्मानं दास्यामि। अथवा ध्याननिष्ठोऽहम् उपविष्टः, काकाः मृगाश्च मम शरीरं खादिष्यन्ति। एष एव मुनिभिः दृष्टो मार्गः—तस्मात् निश्चयं कृत्वा, यदि जानकीं न पश्यामि, जलं प्रविश्य आत्मानं त्यक्ष्यामि। यस्याः कृते अहम् अन्वेषणं करोमि सा सीता, उत्तममूलैः, पुण्यगुणैः, कीर्तिमालया युक्ता, चिरकालं न लभ्यते। व्रती भविष्यामि, नियम्य, मूलफलभोजी, तां श्यामलोचनां विना न प्रतिन गच्छामि। यदि तु विना सीतया प्रतिन गच्छामि, अङ्गदः सर्वे च वानराः न जीविष्यन्ति। नाशस्य बहवः दोषाः, जीवनस्य तु श्रेयः; तस्मात् जीवितं रक्षिष्यामि, मिलनं निश्चितं हि। एवं बहुविधं दुःखं मनसि धारयन् महाबलिः वानरः शोकस्य अन्तं न प्राप्नोत्। ततः धैर्यं समालभ्य, स्थिरमना वानरः चिन्तयामास—दशग्रीवं महाबलम् रावणं हनिष्यामि; जानकी हृता, पुनः प्रतिपादिता भविष्यति। अथवा तं गृह्य, समुद्रं लङ्घयित्वा, राघवाय रावणं नयिष्यामि, यथा मृगं मृगपतये नयन्ति। एवं चिन्तयन्, तां न दृष्ट्वा, वानरः ध्यानशोकसमाकुलहृदयः विचारयामास। यावत् अहं सीतां रामपत्नीं न पश्यामि, तावत् पुनः पुनः लङ्कां नगरीं अन्वेषयिष्यामि। यदि सम्पातिवचनेन रामं विना भार्यया प्रतिन गच्छामि, रघुवंशजः सर्वान् वानरान् दहिष्यति। अत्रैव, नियताहारः, जितेन्द्रियः, स्थास्यामि; मम कृते सर्वे नरवानराः न नश्येयुः। एषा हि महती अशोकवाटिका, महद्भिः वृक्षैः युक्ता, मया प्रापणीयम्, यतोऽहं तत्र नान्वेष्टुम्। वसून् रुद्रान् आदित्यान् अश्विनौ मरुतश्च नमस्कृत्य, राक्षसानां शोकवर्धनः अहं गमिष्यामि। राक्षसान् जित्वा, तां कुलप्रिया इक्ष्वाकुवंशस्य देवीं रामाय प्रतिपादयिष्यामि, यथा तपस्विने सिद्धिं दद्यात्। ततः क्षणमेकं विचार्य, निराकुलेन्द्रियः महाबाहुः हनुमान् वायुपुत्रः उत्थाय स्थितः। रामलक्ष्मणाभ्यां, जानक्यै च देव्यै, रुद्राय, इन्द्राय, यमाय, वायवे, चन्द्राग्निमारुतगणाय च नमः। एवं तान् सर्वान् च सुग्रीवं च नमस्कृत्य, हनुमान् वायुपुत्रः अशोकवाटिकां सर्वतोऽवलोकयामास। मनसा तु प्रथमतः शुभां अशोकवाटिकां गत्वा, वायुपुत्रः वानरः चिन्तयामास। नूनम् एषा पुण्या अशोकवाटिका सर्वथा पाविता, बहुभिः राक्षसैः परिवृता, वृक्षैश्च पूर्णा। नूनं तत्र रक्षार्थं रक्षिणः स्थापिता; यः स ब्रह्मा विश्वात्मा, स अपि अतीव वायुम् नाचालयति। अहम् आत्मनिग्रहं रामस्य च रावणस्य च कृते कृतवान्; सर्वे देवाः मुनयश्च अत्र मे सिद्धिं ददु। ब्रह्मा स्वयम्भूः, देवाः, ऋषयः, अग्निः, वायुः, पुरुहूतः, वज्रधारी च सिद्धिं ददुः। वरुणः पाशधारी, सोमः, आदित्या, महाश्विनौ, सर्वे मरुतश्च सिद्धिं ददुः। सर्वाणि भूतानि, प्रजापतिः, ये अन्ये अपि अदृश्याः पथिकाः, ते अपि सिद्धिं ददुः। कदा अहं तस्याः मुखं पश्येयम्, उत्तोलितशुक्लदन्तं, निर्मलस्मितं, पद्मपत्रनयनं, शशिनिभं दीप्तं च? कथं सा सौम्या तपस्विनी, बलात् परिभूता, दुष्टेन क्रूरदुष्टेन, भीषणरूपेण रावणेन हृता, अद्य मम नेत्रयोः पुरतः प्रकटिष्यते? एवं चतुर्दशसर्गः समाप्तः। क्षणमात्रं ध्यात्वा, तां प्रति चेतसि स्थिते, महाबलः तेजस्वी हनुमान् तस्याः प्रासादस्य भित्तिं लंघयामास। भित्तौ स्थितः स महाकपिः सर्वाङ्गस्सम्प्रहृष्टः वसन्तादौ विविधवृक्षान् पुष्पितशाखिनः ददर्श। अशोकान् शोभमानान्, चम्पकान्, उद्दालकान्, नागान्, आम्रांश्च, वानरमुखानिव वृक्षांश्च अपश्यत्। एवं शतशाखावल्लीविततान् आम्रवनान् लंघयित्वा, बाण इव मुक्तः, स वृक्षवाटिकां प्रविवेश।