तत्र हनुमान् रावणस्य अन्तःपुरे सुरम्ये मदमण्डपे प्रविश्य विविधाः रमणीयाः स्त्रियः दृष्टवान्। तासु काचन तन्वी निष्कलङ्का स्त्री मदवशात् क्लान्ता स्वप्नमग्ना बृहत् मृदङ्गं बाहुभ्यां आलिङ्ग्य शयाना आसीत्। अन्यास्तु मृदङ्गे आसक्ताः तं मृदङ्गं आलिङ्ग्य स्वपन्ति, यथा कान्ता स्त्री स्वं वत्सं आलिङ्ग्य स्वपिति। काचित् पद्माक्षी मदमोहिता स्वपन्ती ताम्बूरं बाहुयुगलेन आलिङ्ग्य सम्यक् पिष्टं धारयन्ती दृष्टा। अन्यास्तु कान्तारूपाः स्त्रियः कुम्भं परित्यज्य पुष्पमालया भूषिताः वसन्ते लता इव शुद्धाः शोभमानाः शयाना आसीन्। काचित् युवती निद्रावशात् स्वपन्ती स्वर्णघटोपमा स्तनौ द्वाभ्यां हस्ताभ्यां आलिङ्ग्य शयाना आसीत्। अन्यास्तु पद्माक्षी पूर्णचन्द्रमुखी मदवशेन अन्यां सुवृत्तजघनां स्त्रीं आलिङ्ग्य स्वपन्ति। आर्याः स्त्रियः विविधानि वाद्ययन्त्राणि आलिङ्ग्य तानि स्तनयोः स्थापयन्त्यः प्रियं यथा प्रियं आलिङ्ग्य स्वपन्ति। तासु मध्ये शोभनशय्यायाम् पृथग् शयमानां अतिशोभनरूपां स्त्रीं कपिः अपश्यत्। सा मुक्ताफलमणिभूषिताङ्गी स्वया दीप्त्या तद् वैभवम् उन्निनाय। तत्र कपिः सुवर्णसमानवर्णां मन्दोदरीं रावणस्य अन्तःपुरप्रियां शोभमानां शयमानां अपश्यत्। तां भूषितां दृष्ट्वा वायुपुत्रः बलवान् हनुमान् तस्याः रूपयौवनगुणैः सीतेति मन्यते स्म, अतिवर्षेण हर्षितः कपिश्रेष्ठः प्रमोदितः। स तुष्टः ताडयामास, पुच्छं च चुंबति, हर्षितः क्रीडति गानं करोति, स्तम्भान् आरोहति भूमौ पतति, कपिस्वभावं दर्शयन्। एवं महाकपिः तं विचारं परित्यज्य तत्र स्थित्वा पुनः सीतायाः चिन्तनं आरब्धवान्। स विचारयामास—सा दीप्तिमती रामवियोगात् न स्वप्नं न भोजनं न अलंकरणं न पानं इच्छेत्। सा अन्यं पुरुषं न गच्छेत्, देवेशम् अपि न; रामसमो हि देवेष्वपि नास्ति। 'एषा अन्यैव' इति निश्चित्य कपिश्रेष्ठः सीतां द्रष्टुम् उत्सुकः तस्मिन्मदमण्डपे पुनः विचचार। तत्र काचित् क्रीडावशात् क्लान्ता, काचित् गीतावशात्, काचित् नृत्यक्लान्ता, काचित् मदवशात् स्वपन्ति स्म। काचित् मृदङ्गतालकुड्मलानां समीपे स्थिताः, काचित् मुख्यशय्यायाम् शयाना आसीन्। तत्र रावणः सह सहस्रस्त्रीभिः भूषिताभिः, संवादगीतनिपुणाभिः, रूपसम्पन्नाभिः परिवृतः कपिना दृष्टः। यः काचित् स्त्री समयस्थाने योग्यं वदति, सर्वेषां रमणीयतया अतीव श्रेष्ठा, तया रावणः सह संयुक्तः कपिना दृष्टः। अन्यत्र अपि सहस्रं युवतीः शोभनरूपाः संवादनिपुणाः शयमानाः कपिः अपश्यत्। काचित् समयस्थाने योग्यं वदन्ती, रमणीयतया तृप्ताः शयाना आसीत्। राक्षसराजः ताभिः परिवृतः महागजः वनमध्ये स्त्रीगजैः परिवृतः इव शोभते स्म। कपिश्रेष्ठः तं मदमण्डपं सर्वविलाससम्पन्नं राक्षसराजस्य गृहे दृष्टवान्। तत्र मृगमहिषवराहमांसानि सुवर्णपात्रेषु स्थापितानि कपिना दृष्टानि। सुवर्णपात्रेषु मयूरः कुक्कुटः च अप्रयुक्तः अपि दृष्टः। वराहशिरांसि गण्डमृगमांसं दधिसैन्धवसंयुक्तं, मृगमयूरमांसं च शूलकृतं कपिना दृष्टम्। विविधाः तीतराः अजाः, अर्धभक्षिताः शशाः, महिषाः बहुशूलाः, मेषाः च पक्वाः कपिना दृष्टाः। तत्र लोहितानि शीतलानि स्निग्धानि, पानानि, खाद्यानि, विविधानि अम्ललवणानि रंगयुक्तानि च आसन्। महाभरणानि, कङ्कणानि, विविधरत्नानि, पानपात्राणि, विविधफलानि च विक्षिप्तानि दृष्टानि। पुष्पार्पणेन भूमिः दीप्त्या सम्यक् शोभते, यत्र तत्र सुसंयुक्तानि शय्यानि आसन्दानि च व्यवस्थितानि। मदमण्डपः अनलरहितः अपि दीप्तिमान् इव दृश्यते, विविधान्नपाकानि तत्र आसन्। तत्र मांसानि, विविधपाकानि पृथग् मदमण्डपे स्थापितानि; दिव्यानि निर्मलानि विविधानि सुराणि, विशेषपाकानि च आसन्। शकरेण, मधुना, पुष्पैः, फलैः कृतानि सुराणि, विविधगन्धयुक्तानि च पृथग् व्यवस्थितानि। विविधमालाभिः भूमिः शोभिताः, सुवर्णपात्रैः स्फटिकपात्रैः च अलंकृताः। अन्यैः सुवर्णकुंभैः, दीप्तिमान् रजतकुम्भैः, सुवर्णघटैः च भूमिः आच्छादिता। कपिः तत्र उत्तमं मदमण्डपं दृष्ट्वा, सुवर्णपात्राणि रत्नमयपानपात्राणि अपश्यत्। तत्र विविधपात्राणि कापि पूर्णानि, कापि अर्धशेषाणि, कापि सम्पूर्णम् उपभुक्तानि कपिना दृष्टानि। कापि पानानि अप्रयुक्तानि, कापि खाद्यानि, कापि पानानि अर्धोपभुक्तानि च दृष्टानि। एवं हनुमान् रावणस्य अन्तःपुरे मदमण्डपं विविधविलाससम्पन्नं, रमणीयस्त्रियः, रावणं च शोभमानं, सर्वं सम्यक् निरीक्ष्य सीतां अन्वेष्टुम् तत्र विचचार।