स तु हनूमान् तस्याः स्त्रीणां कर्णान्तेषु सुवर्णकुण्डलानि, वज्रवैडूर्यविभूषितानि बाहुलेखांश्च ददर्श। तासां मुखानि शशिसदृशानि, सुन्दरकुण्डलालङ्कृतानि, तेन तद् विमानं तारागणयुक्तमिव नभः शोभयामास। ताः राजर्षेर्राक्षसाधिपतेः काञ्चनमध्यामाः स्त्रियः सुरापानक्रीडया क्लान्ताः विविधेषु स्थानेषु सुप्ताः आसन्। अन्याः काचित् नृत्यविशारदा सुन्दराङ्गी, सर्वाङ्गसौन्दर्यसमन्विता, शोभायमानवर्णा सुप्ता। अपराऽपि वीणाम् आलिङ्ग्य सुप्ता, या महतीं नदीं शरणीकृत्य पद्मिनीव शोभते। अन्याऽपि कृष्णलोचना, वाद्यं समीपे स्थापयित्वा सुप्ता, या मातरं स्वशिशुना सह शोभयति। अन्याऽपि सुकेशी सुशोभनस्तना, वाद्यं निक्षिप्य सुप्ता, या प्रियं प्रियया दीर्घसमागमात् आलिङ्गति इव दृश्यते। अन्याऽपि पद्मलोचना, वीणाम् आलिङ्ग्य सुप्ता, या कामिनी प्रियतमम् आलिङ्ग्य तृप्तकामेव। अन्याऽपि नृत्यकला-निष्णाता, विपञ्चीं धारयन्ती सुप्ता, या शोभनाङ्गना प्रियसमीपे इव। अन्याऽपि मदनिमीलितलोचना सुप्ता, या स्वाङ्गैः सौम्यैः सुवर्णसमवर्णं वाद्यं स्पृशन्ती। अपराऽपि तनुमध्याऽनिन्दिता सुरामदक्लान्ता सुप्ता, वाद्यं बाह्वोः मध्ये स्थापयित्वा। अन्याऽपि वाद्ये स्निग्धा सुप्ता, इव प्रौढाङ्गना वत्सकेन सह। अन्याऽपि पद्मलोचना, मदविमूढचेतना सुप्ता, तालवृन्तं बाह्वोः आलिङ्ग्य पीडयन्ती। अन्याऽपि शोभना स्त्री घटं निक्षिप्य सुप्ता, या पुष्पैः शोभिता लता वसन्ते इव। अपराऽपि युवतिः निद्राबलेन पीडिता, स्वकर्णिकां स्वहस्ताभ्यां आलिङ्ग्य सुवर्णकुम्भाभ्यामिव सुप्ता। अन्याऽपि पद्मलोचना पूर्णचन्द्रमुखी, मदवशगता, अन्याम् सुश्रोणिं स्त्रीं आलिङ्ग्य सुप्ता। ताः स्त्रियः विविधवाद्यालिङ्गनपराः, तानि वाद्यानि स्तनयोः उपन्यस्य सुप्ताः, इव प्रियं प्रियया। तासां मध्ये, विहायान्या, शुभशय्यायामेकां परमसुन्दरीं स्त्रीं वानरः ददर्श। सा मुक्तामणिविभूषितैः भूषणैः विभूषिता, स्वप्रभया तद् विमानं शोभयन्ती दृश्यते। तत्र स वानरः मन्दोदरीम् अपश्यत्, या सुवर्णसदृशी, अन्तःपुरस्य प्रियभार्या, शोभायमानाङ्गना। ताम् अलङ्कृताम् दृष्ट्वा, बलवान् वायुपुत्रः मनसा चिन्तयामास—"एषा सीतेति," रूपयौवनलक्षणैः निश्चित्य, परमप्रहर्षेण हृष्टः। स हनूमान् हर्षात् तालीं ददौ, पुच्छं चुम्बति, हृष्टः क्रीडति, गायति, प्लवते, स्तम्भान् आरोहति, भूमौ पतति, वानरस्वभावं दर्शयन्। तत् एकादशमः सर्गः श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे सुन्दरकाण्डे श्रोतव्यः। तं विचारम् उत्सृज्य, स महावानरः तत्रैव स्थित्वा, सीतायाः विषये अन्यं चिन्तनं प्रविवेश। स विचिन्तयामास—"या देवी रामविरहिता, न शयितुम् इच्छेत्, न खादितुम्, न अलङ्कर्तुम्, न च पातुम्। सा अन्यं पुरुषम्, अपि देवपतिम्, न समीपं गच्छेत्; रामसमानः हि अमराणामपि नास्ति कश्चन।" एवं निश्चित्य—"एषा अन्येति," स वानरश्रेष्ठः सीतां द्रष्टुकामः तस्मिन् मद्यशाले पुनः विचचार। तत्र काचित् स्त्रियो विनोदक्लान्ताः, काचित् गीतक्लान्ताः, काचित् नृत्यक्लान्ताः, अन्याः मदवशाः। काचित् वाद्यतालवृन्तेषु, हासपीठेषु च स्थिताः, अन्याः मुख्यशय्यायाम् उपविष्टाः। स रावणं ददर्श, सहस्रस्त्रीभिः परिवृतम्, भूषणैः अलङ्कृताभिः, संवादगीतविशारदाभिः, रूपसम्पन्नाभिः। तत्र स वानरनायकः तं तया समेयुष्या ददर्श, या समययोग्यवक्त्रा, प्रियवादिनी, सर्वसुखेषु श्रेष्ठा। अन्यत्रापि स सहस्रं युवतीनां शोभनरूपिणां, संवादकुशलानां सुप्ताः ददर्श। एकां तु समययुक्तां, प्रियवादिनीं, सुखसम्पूर्णां सुप्तां अपश्यत्। स राक्षसाधिपतिः ताभिः परिवृतः शोभते, यथा महागजो वनस्थाः स्त्रीगजैः परिवृतः। स वानरश्रेष्ठः तस्य राक्षसाधिपतेः गृहस्थां मद्यशालां सर्वोपस्करसम्पूर्णां ददर्श। तत्र मद्यशालायाम् मांसानि मृगाणां, महिषाणां, वराहाणां च न्यस्तानि अपश्यत्। सुवर्णपात्रेषु विशालेषु, मयूराणां, कुक्कुटानां च, अमृष्टानि अपश्यत्। स हनूमान् वराहशिरांसि, गण्डूपदं दधिसंयुक्तं लवणोपयुक्तं च, मृगमयूरमांसानि च ददर्श। तत्र बहुविधान् तित्तिरिणः, अजाः, अर्धभुक्तशशकान्, बहुपलायुक्तान् महिषांश्च, भक्ष्यरूपेण मेषांश्च ददर्श। तत्र स्निग्धानि कटुकानि च, लेह्यानि पेयानि भोज्यानि च, समृद्धानि साधारणानि च, विविधानि आम्ललवणानि, वर्णयुक्तानि च स्वादूनि मिष्टान्नानि च अपश्यत्।