हनुमान् तत्र दिव्यरत्नमय्यां शय्याम् अपश्यत्, या देवतानां योग्यतया मणिभिः शोभमाना स्फटिकसदृशी विराजिता आसीत्। सा शय्या सुवर्णमुक्ताभरणैः, हस्तिदन्तपट्टिकाभिः च, शुभ्रैः च बर्हिष्मदुपधानैः समलङ्कृता, महद्राज्यं यथार्हति तथा विभूषिता आसीत्। तस्यां काञ्चिद् भागे हनुमान् शुभ्रं छत्रं ददर्श, यत् दिव्यैः माल्यैः शोभितम्, तारागणे स्थितचन्द्रमिव प्रकाशमानम् आसीत्। तस्याः शय्यायाः चारु पार्श्वे शुद्धसुवर्णमयं परितः दीप्तं परमासनं ददर्श, यत् अशोकमाल्यैः विचित्रितम् आसीत्। सर्वतः चामरगृहीतैः परिचारकैः समन्तात् विगाह्यमानं, विविधगन्धैः सुरभितम्, उत्तमधूपैः च सुवासितम् आसीत्। तत्र उत्तमैः वस्त्रैः समाच्छादितम्, मृदुलया अजिनशय्यया च समुपवेष्टितम्, सर्वतः सुरम्यैः पुष्पमाल्यैः शोभितम्। तस्यां शय्यायां हनुमान् तम् मेघसङ्काशम्, दीप्तकुण्डलधरं, रक्तलोचनम्, महाबाहुम्, शुभ्रवस्त्रवसनम्, विराजमानम् अपश्यत्। तस्य कायः सुरभिस्निग्धचन्दनलेपेन रक्ताभः, सायन्तनमेघ इव विद्युत् रेखाभिः शोभमानः आसीत्। दिव्यभूषणैः विभूषितः, रूपवान्, कामरूपधरः, वृक्षोपवनथिकाभिः परिवृतः, मन्दरशैल इव विश्रान्तः सः ददृशे। पिबित्वा तु राक्षसेन्द्रः स्फटिकशय्यायाम् उत्तमासन उपविश्य, वीर्यशाली तेजस्वी च निद्रां लेभे। रावणस्य समीपं गच्छन् हनुमान् तस्य महोरगस्य इव श्वासं शृण्वन्, महतीं चिन्ताम् आप, अतिविशङ्कया सः शनैः शनैः अग्रसरो बभूव। स तु हनुमान् उच्चस्थलम् आसाद्य, वप्रे च छायां प्राप्य, मदोन्मत्तं राक्षससिंहम् अवलोकयन् स्थितः। राक्षसाधिपतेः सा दिव्यशय्या, यत्र सः सुप्तः, महानदीतीरे महागजेन विश्रान्तेन सह महाप्रवाह इव विराजिता आसीत्। महाबाहोः तस्य महात्मनः राज्ञः स्वर्णकङ्कणभूषिते बाहू, इन्द्रध्वजोपमे, शय्यायां सञ्जातौ दृष्ट्वा हनुमान् विस्मयमाप। गजदन्ताघातविक्षते, वज्रनिष्पिष्टविशाले, चक्रचिह्निते, तस्य बाहू बलिनौ आसीताम्। स्थूलौ, सम्यक् संहतौ, सशक्तिपूर्णौ, सुन्दरनखाङ्गुलिभिः च विभूषितौ, स्वमुद्राङ्कितौ च तौ बाहू आसीताम्। संहतौ, लोहमुसलसदृशौ, वर्तुलौ, गजसूत्राभ्याम् इव, शय्यायां पञ्चमुखनागयोरिव दीर्घौ निषण्णौ आसीताम्। शीतलसुगन्धिसर्वोत्तमचन्दनलेपितौ, शशाङ्ककृष्णाङ्कयोरिव, सुविशिष्टमाल्यैः अलङ्कृतौ च तौ। ताभ्यां स्त्रीजनैः सम्यक् संदष्टौ, उत्तमगन्धानुलिप्तौ, यक्षनागगन्धर्वदेवदानवश्रेष्ठैः सेवितौ। शय्यायां तौ बाहू हनुमान् अपश्यत्, यथैव द्वौ महोरगौ मन्दरकुहरान्तर्गतौ क्रुद्धाविव दृश्येते। ताभ्यां पूर्णबाहुभ्यां राक्षसेन्द्रः पर्वतसन्निभः मन्दरशिखरयुगलवत् शोभमानः आसीत्। आम्रमाल्यचम्पकगन्धयुक्तौ, श्रेष्ठबकुलगन्धान्वितौ, उत्तमपानभोजनगन्धैः संयुक्तौ च तौ बाहू। तस्य राक्षसेन्द्रस्य महान् मुखात् सुप्तस्य श्वासः समग्रगृहं पूरयन् निष्प्रस्थः आसीत्। मुकुटेन विभूषितः, मुक्तामणिविराजितः, किंचित् स्रस्तः, दीप्तकुण्डलैः मुखमण्डितः आसीत्। रक्तचन्दनलेपनः, सुमहात्मालङ्कारयुक्तः, विशालवक्षाः, पूर्णवक्षाः, विस्तीर्णवक्षाः च सः। पीतवस्त्रेण सुवाससा, स्वर्णरेणुना च, पार्श्वे व्रणयुक्ते शुभ्रपटेन विराजमानः आसीत्। महोरगश्वासः, तिलमाषनिकाशः, गङ्गातीरे सुप्तगज इव, शय्यान्ते निषण्णः आसीत्। चतुर्भिः सुवर्णदीपैः सर्वतो दीप्तः, तस्य शरीरं विद्युत्संयुक्तमेखलायामिव मेघस्य विराजमानम् आसीत्। तस्य पादयोः महात्मनः राक्षसेन्द्रस्य प्रियाभिः पत्निभिः, स्वगृहे सुप्ताभिः, हनुमान् ददर्श। तासां मुखानि चन्द्रसदृशानि, दिव्यकुण्डलशोभितानि, अम्लानमाल्याभरणानि च दृष्ट्वा सः कपिश्रेष्ठः विस्मितः। नृत्यगीतविशारदाः, राक्षसेन्द्रस्य बाहुषु निषण्णाः, दिव्याभरणभूषिताः, विश्रान्ताः सः हनुमान् अपश्यत्। तासां कर्णान्तेषु सुवर्णकुण्डलानि, हीरकवैडूर्ययुक्तानि, मणिवलयानि च दृष्ट्वा विस्मयमाप। चन्द्रमुख्यः, सुशोभनकुण्डलभूषिताः, सा प्रासादवाटिका तासां तारागणैः युक्ताकाशमिव शोभाम् आप। मदविनोदक्लान्ताः ताः सुकेशिन्यः राक्षसेन्द्रपत्नीः विविधानि स्थलेषु सुप्ताः आसीत्। अन्याः काचित् नृत्यविशारदा, सुसंस्थिताङ्गी, सर्वाङ्गसौन्दर्ययुक्ता, शोभमानवर्णा, सुप्ता आसीत्। काचित् वीणाम् आलिङ्ग्य सुप्ता, महतीं सरितं तटस्थं पद्ममिव, पुलिने सुपर्णमिव शोभमानम्। अन्याः कृष्णलोचना, पार्श्वे दुन्दुभिं निधाय सुप्ता, मातरं शिशुना सह शयानामिव शोभाम् आप। सुस्निग्धाङ्गी काचित् सुस्तन्या, दुन्दुभिं उपस्थाय सुप्ता, प्रियसख्येव दीर्घसंसर्गात् प्रियं परिष्वज्य शयानामिव ददृशे। पद्मलोचना काचित् वीणाम् आलिङ्ग्य सुप्ता, प्रियं प्रियतममिव परिष्वज्य, कामार्ता तृप्तभावा अभवत्। अन्याः नृत्यकला-विशारदा, विपञ्चीं गृहीत्वा, प्रियसख्येव शोभमानाङ्गी सुप्ता आसीत्। एवं स हनुमान् तत्र राक्षसेन्द्रस्य दिव्यशय्यायां, तस्य पत्नीनां च विविधविन्यासम् अपश्यत्, तं रावणम् च सर्वलक्षणसम्पन्नं सुप्तम् अवलोक्य, परमाश्चर्यम् अनुभूतवान्।