तदा रावणस्य स्त्रीणां काननं, सुशोभितं सुन्दरभुजाभिः, मधुमत्तभ्रमरैः समाकीर्णं, वातेन कम्पितवनमिव दृश्यते स्म। तेषां स्त्रीणां भूषणेषु, शरीरेषु, वासांसि, माल्येषु च, तस्यां वेलायां एकां अन्यया विवेक्तुं न शक्यते स्म। रावणः सुखशय्यायां शयानः तासां विविधवर्णानां स्त्रीणां मध्ये, सुवर्णदीपशिखासमानाभिः, निमीलिताक्षीभिः इव शोभते स्म। राज्ञां, ऋषीणां, देवतानां, गन्धर्वाणां, राक्षसानां च कन्याः, कामेन अभिभूताः, तस्य स्वस्याः अभवन्। युद्धकामेन रावणेन गृहीतानि तानि सर्वाणि स्त्रियः, मदमोहिताः, काममोहिताः, काचिद् प्रेममोहिताः तत्र नीताः। तासु स्त्रीषु न काचित् बलात्, न वीर्येण, नान्येन कामेन प्राप्ता, नापि नूतना; केवलं जनकनन्दिनी तस्य अप्राप्ता। न काचिद् नीचजन्मा, न काचिद् रूपहीना, न काचिद् अशीलिता, न काचिद् अविनीतः, न काचिद् रावणस्य अप्रिया वा। तदा वानराधिपः चिन्तयामास—यदि राघवस्य धर्मपत्नी एवं भवति, तर्हि राक्षसाधिपतेः पत्न्यः नूनं कुलीनाः स्युः—इति तस्य उत्तमं मनः। पुनः सः गोपितरूपः विचारयामास—सीता धर्मेण श्रेष्ठा, परन्तु लङ्केश्वरः महात्मा तस्याः घोरं अधर्मं कृतवान्। तत्र हनुमान् दिव्यरत्नैः भूषितं, स्फटिकप्रभं, देवैः योग्यं शोभनं शय्यासनं दृष्टवान्। तत्र सुवर्णमणिनिर्मितानि, दन्तैः अलङ्कृतानि, विविधमणिभिः भूषितानि, महाधनाय योग्यानि आसनानि च दृष्टवान्। तस्यां शय्यायां एकस्मिन् भागे दिव्यैः माल्यैः शोभितं, शशिनं तारा मध्यस्थमिव, श्वेतच्छत्रं दृष्टवान्। सुवर्णमण्डलैः परिवृतं, सूर्यप्रभं, अशोकमाल्यैः विचित्रितं उत्तमासनं दृष्टवान्। तत्र सर्वतः चामरधारिणः परिचारकाः, सुरभिसुगन्धैः, उत्तमधूपैः, शय्यां सेवमाना दृष्टाः। शय्यायाः सर्वतः उत्तमवस्त्रैः, मृदु मेषरुणैः, दिव्यपुष्पमाल्यैः शोभितं दृष्टवान्। तत्र शय्यायां हनुमान् मेघसमानं, दीप्तकुण्डलयुक्तं, रक्तलोचनं, महाबाहुं, रजतवस्त्रपरिधानं रावणं ददर्श। तस्य शरीरं सुरभिसुगन्धितं रक्तचन्दनलेपनं, सायंतन्ये मेघमिव विद्युत्प्रभं, शोभते स्म। दिव्याभरणैः विभूषितं, रूपवानं, इच्छानुसारं रूपं धारयितुं समर्थं, वृक्षवनगुल्मैः परिवृतं, विश्राममण्डरगिरिसदृशं रावणं दृष्टवान्। पानं कृत्वा राक्षसाधिपः दीप्तशय्यायां वीर्यसम्पन्नः शयानः हनुमता दृष्टः। रावणं समीपं गच्छन्, महाव्याघ्रः इव श्वासन्, हनुमान् अत्युत्कण्ठितः, सावधानं गूढं प्रविवेश। उपर्युपविष्टः, वेदिकायाः पार्श्वे स्थित्वा, महाकपिः मदमोहितं राक्षससिंहम् अवलोकयामास। राक्षसाधिपतेः शोभनं शय्यासनं, शयानस्य, महानदीमिव, गजेन्द्रेण सह शान्तं दृष्टवान्। रावणस्य विशालबाहू, सुवर्णकङ्कणैः भूषितौ, इन्द्रध्वजसमानौ, शय्यायां प्रसारितौ दृष्टवान्। गजदन्ताघातैः विदीर्णौ, वज्रनिर्मितौ, विष्णुचक्रचिह्नितौ, महाबलौ बाहू दृष्टवान्। स्थूलौ, सम्यक् विनिर्मितौ, संयुक्तौ, बलसम्पन्नौ, सुन्दरनखाङ्गुष्ठौ, स्वकङ्कणचिह्नितौ बाहू दृष्टवान्। सन्निपातितौ, आयःमुष्टिसदृशौ, वर्तुलौ, गजसूत्रसमानौ, शय्यायां पञ्चशीर्षनागसमानौ प्रसारितौ दृष्टवान्। शीतलसुगन्धितं, श्रेष्ठचन्दनलेपनं, शशचन्दनमिव, शोभितं बाहू दृष्टवान्। उत्तमस्त्रीभिः समाक्रान्तौ, दिव्यगन्धलेपनौ, यक्षनागगन्धर्वदेवदानवश्रेष्ठैः सेवितौ बाहू दृष्टवान्। शय्यायां तौ बाहू, मण्डरपर्वतगुहायां शयानौ, क्रुद्धौ नागसमानौ दृष्टवान्। तौ बाहू, विशालौ, पर्वतसमानौ, राक्षसाधिपः मण्डरद्वितीयशिखरमिव शोभते स्म। आम्रचम्पकगन्धयुक्तौ, उत्तमबकुलगन्धसम्बद्धौ, उत्तमपानीयपाकान्नगन्धयुक्तौ बाहू दृष्टवान्। राक्षसाधिपस्य महन्मुखात्, शयानस्य, श्वासः तं गृहम् पूरयन् इव निष्पतति स्म। किरीटेन भूषितं, मुक्तामणिसंयुतं, किंचित् विकलितं, कर्णकुण्डलदीप्तमं मुखं दृष्टवान्। रक्तचन्दनलेपनं, दिव्यमणिहारभूषितं, विशालं, पूर्णं, विस्तीर्णं उरः दृष्टवान्। शुक्लं, विकीर्णं, रुक्मपट्टवस्त्रं, शोभनं पीतवस्त्रं वीतरक्तवस्त्रं च दृष्टवान्। श्वासन् नागसमानः, कालमाषपिण्डसदृशः, गङ्गातटस्थं शयानं गजेन्द्रमिव दृष्टवान्। चतुर्भिः सुवर्णदीपैः सर्वतः प्रकाशितं, विद्युत्प्रभं मेघमिव, रावणस्य शरीरं शोभते स्म। तस्य पादयोः, महात्मनः राक्षसाधिपतेः पत्न्यः, प्रियाः, गृहस्थाः, दृष्टाः। तासां मुखानि शशिसमानानि, दिव्यकुण्डलैः शोभितानि, माल्याभरणानि अप्रम्लानानि, कपिश्रेष्ठः ताः स्त्रियः ददर्श। एवं दिव्ये रावणगृहे हनुमान् रावणं तस्य पत्न्यः च दृष्ट्वा, सीतायाः धर्मं, रावणस्य अधर्मं, तासां स्त्रीणां सौन्दर्यं, तस्य वैभवं च चिन्तयामास। इति श्रीमन्महाकाव्ये वाल्मीकीये रामायणे सुन्दरकाण्डे दशमः सर्गः समाप्तः।