तस्मिन्नन्तःपुरे रावणस्य तदा तासां स्त्रीणां मुखनिःश्वासतः साक्षात् मदु-मधुर-सुरभिः शर्करासवगन्धः स्रवन् रावणस्य मनः प्रमोदं जनयति स्म। तासां रावणपत्नीनाां काचिद् रावणस्याननप्रतीकाश्च मुखानि पुनः पुनः प्रतिद्वन्द्वीमुखगन्धं जिघ्रन्ति स्म। ताः सर्वाः कुलीनाः स्त्रियः रावणस्नेहबद्धचित्ताः स्वातन्त्र्यरहिताः स्वसहधर्मिणीनां इच्छानुसारमेव आचरत् स्मुः। काचिद् काचिद् भूषणभूषितभुजा अन्योन्यस्य अङ्गे, वस्त्रे च, विश्रान्ताः सुप्ताः च आसन्। काचिद् अन्यस्य उरसि, काचिद् बाहौ, काचिद् जानुपृष्ठे, काचिद् स्तनयोः शयानाः आसन्। अन्योन्यस्य ऊरु-पार्श्व-कटी-पृष्ठेषु विश्रान्ताङ्ग्यः, मदवशात् प्रेम्णा च, परस्परं आलिङ्ग्य सुप्ताः आसन्। ताः तन्व्यः स्त्रियः शरीरस्पर्शसुखेन प्रमुदिताः, बाहुभिः परस्परं आलिङ्ग्य, सर्वाः सह सुप्ताः। तासां स्त्रीणां माला इव, बाहुपाशैः गुञ्जमानमधुपसमाकीर्णा, सुमालिका इव शोभते स्म। ताः वासन्तिकलता इव, वायुसंकीर्णपुष्पगुच्छाः, अन्योन्यपुष्पसम्पृक्ता आसीन्। रावणस्य ताः स्त्रियः, रमणीयस्कन्धसमालिङ्गिताः, मधुपैः समाकीर्णाः, वातचालितवनलतासमूहमिव बभुः। तत्र भूषण-वस्त्र-माल्य-शरीरेषु तासां स्त्रीणां भेदं कर्तुं न शक्यते स्म। रावणः सुखोपविष्टः तासां विविधवर्णानां स्त्रीणां मध्ये, सुवर्णदीपशिखावत्, निमीलिताक्षीवत् शोभते स्म। राजर्षिदेवगन्धर्वदानवानां कन्यकाः अपि, कामवशेन रावणस्यासन्। सर्वास्ताः स्त्रियः, युद्धकाङ्क्षिणा रावणेन गृहीताः, मदनाभिभूताः, काचिद् प्रेममोहिता आगता आसन्। तासां स्त्रीणां कोऽपि न बलात्, न वीर्येण, न अन्येनाभिलाषेण प्राप्ता; न च तासु काचिद् नवीना, विना जनकात्मजां योग्यां। तत्र न काचिद् नीचजाता, न विरूपा, न अशिष्टा, न दुर्वृत्ता, न अप्रिया रावणस्य पत्नीत्वं प्राप्तवती। तदा वानराधिपः चिन्तयामास—यदि राघवस्य धर्मपत्नी एवं, तर्हि राक्षसराजस्यास्य पत्न्यः नूनं कुलजाताः—इत्येवमस्य महात्मनः विचारः। पुनश्च सः गूढरूपधारी विचारयामास—सीता तु नूनं श्रेयसी धर्मे; एष तु लङ्काधिपः महात्मा तस्याः प्रति महदधर्मं कृतवान्—इति। तत्र हनुमान् दिव्यरत्नविचित्रं, क्रौञ्चस्फटिकसदृशं, देवसमर्चितं, शोभनं शय्यासनं ददर्श। तद् उत्तमशयनं मृदुप्रावरणैः, दन्तहेमविचित्रैः, वैडूर्यपीठैः, महाधन्यं भूषितं च आसीत्। तस्य किञ्चित् भागे श्वेतच्छत्रं, दिव्यमाल्यसमाकीर्णं, तारागणमध्ये शशिनमिव, ददर्श। तत् शुद्धसुवर्णपरिवेष्टितं, आदित्यसमप्रभं, अशोकमाल्यवितानं परमासनं च दृष्टवान्। तत्र सर्वतः चामरवृतं, विविधगन्धयुक्तं, उत्तमधूपसुगन्धितं च आसीत्। तद् उत्तमप्रावरणैः, मृदुलमेषशय्यया, सर्वतः सुमनःपुष्पमालाभिः शोभितं ददर्श। तस्मिन् आसने हनुमान् मेघसङ्काशं, ज्वलज्ज्वलनकुण्डलिनं, रक्तलोचनं, महाबाहुं, दिव्यरजतवस्त्रधारिणं पश्यति स्म। तस्याङ्गं दिव्यरक्तचन्दनलेपनं, सन्ध्याभ्ररागमिव, विद्युत्पिङ्गलाङ्गं, विराजते स्म। दिव्याभरणभूषितं, रूपसम्पन्नं, कामरूपिणं, वृक्षोपवनगुल्मसंवृतं, मन्दरशैलमिव विश्रान्तं, पश्यति स्म। पिबित्वा राक्षसेन्द्रः तस्मिन् दिव्यशय्यायां शयानः, तेजस्वी, वीर्यवान् च, हनुमता दृष्टः। हनुमान् तं रावणं, महोरगसदृशं श्वसन्तं समीपगं दृष्ट्वा, महतीं चिन्तां जगाम, स च सावधानतया समीपं जगाम। ततः काञ्चनवेदिकायामुपविश्य, तिरोभूतः वानरश्रेष्ठः, मदोन्मत्तं राक्षससिंहमवलोकयामास। तस्य राक्षसराजस्य शोभनं शयनं, शयाने तस्मिन्, महागिरिशिखरमिव, महागजेन सह शोभते स्म। महाबाहोः तस्य महाराजस्य सुवर्णवलयाङ्किते बाहू, इन्द्रध्वजसदृशे, हनुमान् दृष्टवान्। गजदन्तघातविक्षते, वज्रकृतनिभे, चक्रचिह्निते, तस्य बाहू महान्तौ स्थूलौ च आसाताम्। स्थूलौ, सुगठितौ, संयुक्तौ, बलसम्पन्नौ, सुशोभननखाङ्गुष्ठौ, स्वमुद्राङ्कितौ च। आयसदण्डसदृशौ, वृतौ, गजसूत्रवत्, शय्यायां प्रसारितौ, पञ्चमुखभुजङ्गयुगलवत् आस्ताम्। शीतलैः सुरभिसम्पन्नैः उत्तमचन्दनैः, शशाङ्कलेपनैः, सुशोभितौ च। उत्तमस्त्रीभिः पीडितौ, दिव्यगन्धानुलेपनौ, यक्षनागगन्धर्वदेवदानवरमणीयौ च। तस्य बाहू शय्यायां सुप्तौ, मन्दरकन्दरनिलीनौ, द्वौ भुजङ्गाविव क्रुद्धाविव आसाताम्। ताभ्यां पूर्णबाहुभ्यां, पर्वतसमदृढेन, राक्षसेन्द्रः मन्दरशिखरयुगलवत् शोभते स्म। एवं श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे दशमः सर्गः समाप्तः।