तत्र तु तासां रमणीयानां स्त्रीणां मणिशोभितानि कुण्डलानि, तेषां मुखनिःश्वासैः सुकुमारैः सस्मितैः शनैः कम्पमानानि बभूवुः। तासां मुखनिःश्वासात् शर्करामधु-मिश्रस्य सुराभस्य च सुरभिर्गन्धः स्वाभाविकः, मधुरः प्रियश्च, तदा रावणस्य मनः प्रमुदितवान्। केचन रावणपत्नीजनाः, यासां मुखानि स्वस्यैव मुखान्यिव बभूवुः, प्रतिपत्नीमुखसौरभं पुनः पुनः निःश्वस्य स्वच्छन्दं पिबन्त्यः दृष्टाः। ताः सर्वाः कुलीन्यः स्त्रियः, रावणे सर्वथा अनुरक्तचित्ताः, स्वेच्छया न किंचित् कुर्वन्त्यः, केवलं सहपत्नीभिः समं तस्यैव इच्छानुसारिण्यः बभूवुः। तत्र केचन स्त्रियः स्वमणिविभूषितभुजैः अन्योन्यं आलिङ्ग्य, स्ववस्त्राणि च शोभनानि उपवेश्य, सुप्ताः। काचित् काचिद् वक्षसि शयानासीत्, अपराया भुजमुपाधाय, अन्यया जानुना, अपरया स्तनयोः शयानाः। ताः अन्योन्यस्य ऊरुषु, पार्श्वेषु, कटीषु, पृष्ठेषु च, परस्परं आलिङ्गन्त्यः, मदवशाद् स्नेहेन च, संगतानि अङ्गानि वितन्वन्त्यः सुप्ताः। परस्पराङ्गसंस्पर्शसुखं अनुभूय, ताः सुकुमारनितम्बिन्यः, बाहुभिः अन्योन्यं आलिङ्ग्य, सर्वाः सह सुप्ताः। सा स्त्रीमाला बाहुपाशैः सूत्रीकृता, स्रगिव पुष्पमालया मधुपैः समाकीर्णा, तत्र शोभमानासीत्। वसन्ते प्रवृद्धलतानां समूहेषु, यथा वातेन संकीर्णानि पुष्पाणि, तथैव ताः स्त्रियः परस्परपुष्पैः संलग्नाः। रावणस्य सा स्त्रीवाटिका, सुशोभनस्कन्धाभिः, मधुपैः समाकीर्णा, वातेन कम्पितवनमिव बभूव। तत्र ताः स्त्रियः भूषणैः, वपुषा, वस्त्रैः, मालाभिश्च सज्जिताः, परस्परं न विवेक्तुं शक्याः आसन्। रावणः सुखोपविष्टः, ताः विविधवर्णाः स्त्रियः, सुवर्णदीपशिखाः इव प्रकाशमानाः, निमेषरहितनयनानिव दृश्यन्ते स्म। राजर्षिदेवगन्धर्वराक्षसानां कन्यकाः, कामवशेन तस्य पत्न्यः जाताः। रावणेन युद्धकाङ्क्षिणा गृहीताः, सर्वाः स्त्रियः रागवशेन मदमत्ताः, काश्चित् काममोहिताः आनीतानि। न तासां काचिद् बलात्, वीर्येण, अन्येन वा कामेन लब्धा, न च नूतना; केवलं जनकात्मजा तत्र नव्यास्त्री आसीत्। न काचिद् तत्र नीचप्रभवा, न च रूपहीना, न काचिद् अकुलीनम्, न च अविनया; न च रावणस्य भार्या अभूत् या गुणरहिता, न च अप्रिया। तदा वालिनः सुतः हनूमान् चिन्तयामास—"यदि राघवस्य धर्मपत्नी एवंविधा, तर्हि राक्षसराजस्य एता पत्न्यः खलु सुसंस्काराः"—इति सन्मनाः। पुनः सः गुह्यरूपधारी विचारयामास—"सीता तु सर्वथा धर्मे श्रेष्ठा; किन्तु एष महात्मा लङ्केश्वरः तस्या अधमं पापं कर्म अकरोत्"—इति। ततः श्रीवाल्मीकि-रामायणे सुन्दरकाण्डे दशमः सर्गः समाप्तः। तत्र हनूमान् दिव्यरत्नमय्यां, स्फटिकसदृश्यां, देवोपयुक्तां, शोभनां शय्याम् अपश्यत्। सा शय्या रम्यैः प्रच्छदनैः, हस्तिदन्तकाञ्चनविचित्रैः, वैडूर्यासनैः, महाधनयुक्तैः भूषिता आसीत्। तस्यां शय्यायाम् एकस्मिन्भागे, दिव्यैः माल्यैः विराजमानं, तारामण्डलमध्ये शशांकमिव, श्वेतच्छत्रं दृष्टवान्। सुवर्णमयेन मण्डलेन परिवृतम्, सूर्यसंकाशं, अशोकमाल्योपहितं परमासनं तत्र दृष्टवान्। तत्र चतुर्दिशं चामरैः सेव्यमानम्, विविधगन्धैः सम्यक् सुवासितम्, उत्तमधूपगन्धयुक्तं च। सर्वतो रम्यैः प्रच्छदनैः, कोमलचर्मशयनैः, पुष्पमालाभिः सुशोभितं च तद् आसनम्। तस्मिन्नेवासने, मेघसङ्काशं, दीप्यमानकुण्डलिनं, रक्ताक्षं, महाबाहुं, दिव्यरजताम्बरधारिणं, हनूमान् अपश्यत्। तस्य देहः सुरभिसुमनःपङ्केन अभिषिक्तः, सायंसंध्यायामिव मेघः, विद्युद्विभूषितः इव बभूव। दिव्याभरणैः भूषितः, रूपवान्, कामरूपधारी, वृक्षगुल्मलतावृतः, मन्दरशैलमिव तत्र निषण्णः। पानं कृत्वा, राक्षसराजः तस्मिन् दीप्तशय्यायां, महावीर्यः, सुप्तः आसीत् इति हनूमान् अपश्यत्। तं रावणं, महोरगमिव श्वसन्तं, समीपं गच्छन् हनूमान् अतिविस्मितः, सविनयं सावधानं च गूढमुपसर्पत्। तदा उन्नतपीठे, वेदिकायाः अधः स्थित्वा, महाकपिः मदोन्मत्तं राक्षसेन्द्रसिंहम् अपश्यत्। राक्षसराजस्य सशोभनं शयनं, सुप्तस्य, महानदीमिव, तदेकशार्दूलमिव, महागजेना उपविष्टमिव बभूव। हनूमान् तस्य महात्मनः राज्ञः सुवर्णकङ्कणभूषितौ, इन्द्रध्वजोपमौ, बाहू दृष्टवान्। गजदन्तघातैः विकीर्णौ, वज्रच्छिन्नाविव, चक्रचिह्नितौ, विशालौ, बलिष्ठौ च। स्थूलौ, सम्यग्विनिवेशितौ, शक्तियुक्तौ, सुशोभननखाङ्गुलिप्रदेशौ, स्वमणिभिः चिह्नितौ। सम्यग् संयुक्तौ, मुसलोपमौ, वर्तुलौ, गजसुण्डोपमौ, तौ दीप्तशय्यायां पञ्चमुखोरगाविव शयानौ। शीतलसुरभिसर्वोत्तमचन्दनलेपनौ, शशाङ्ककर्पूरसदृशौ, शोभायुक्तौ। उत्तमाभिः स्त्रीभिः पीडितौ, दिव्यगन्धैः अभिषिक्तौ, यक्षनागरगन्धर्वदेवदानवश्रेष्ठैः सेवितौ। स तस्य शय्यायाम् उपविष्टौ बाहू, मान्दरगहने सुप्तौ द्वौ महोरगाविव, रोषसंयुक्तौ इव, हनूमान् अपश्यत्। इति श्रीरामायणस्य सुन्दरकाण्डे नवमसर्गान्ते दशमसर्गस्य चैतानि दृश्यन्ते।