तत्र ताः रावणपत्नीः स्वर्णविचित्रवर्णैः पताकाभिः इव शोभमानैः वस्त्रान्तैः मुखमूलदेशे विराजमानाः दृष्टाः। कासांचित् स्त्रीणां दिव्यप्रभाभरणानि, विशेषतः कुंडलानि, तासां मुखनिःश्वासवायुनाऽनिलितानि, शनैः कम्पमानानि, शोभां वहन्ति स्म। तासां मुखनिःश्वासात् शर्करामदिरासौरभ्यं स्वाभाविकं मधुरमम्लं च निष्पतन्ति स्म, येन रावणः तस्मिन् काले प्रमुदितः अभवत्। केचन रावणस्य मुखसदृशमुख्यः पत्न्यः प्रतिद्वन्द्वीमुखसौरभ्यस्य पुनः पुनः आस्वादं कुर्वन्त्यः दृष्टाः। ताः सर्वाः कुलवध्वः रावणस्नेहेन मनसा निबद्धाः, स्वेच्छया स्वतन्त्राः न, केवलं सहभार्याणां इच्छानुसारिण्यः आसन्। तत्र केचन स्त्रियः अलङ्कृतभुजैः अन्योन्यं आलम्ब्य सुषुपुः, तासां वस्त्राणि अपि सुशोभनानि आसन्। काचित् कस्यचित् उरसि, अपराऽन्यस्य बाहौ, अन्याः जानुपृष्ठे, अपराः स्तनयोः शयानाः दृष्टाः। ताः अन्योन्योरु-पार्श्व-कटी-पृष्ठेषु निवेश्य, प्रेमा मदेन च सम्मोहिताः, अङ्गानि अन्योन्यं आलिङ्ग्य, सुखेन सुप्ताः। परस्परस्पर्शसुखं लभमानाः ताः तन्व्यः बाहुभिः अन्योन्यं आलिङ्ग्य, तत्रैव सुप्ताः। तासां स्त्रीणां बाहुग्रथितमाला इव पुष्पमाला सूत्रेण गूढा, मदोत्कटभृङ्गैः आकुला, शोभां वहन्ति स्म। वसन्ते वातेन समाक्रान्ता पुष्पलतागुच्छाः इव ताः परस्परं पुष्पैः सन्नद्धाः आसन्। रावणपत्नीवृन्दं, सुशोभनस्कन्धसमाक्रान्तम्, मदोत्कटमधुकरैः आकुलं, वातेन कम्पितवनमिव बभासे। तत्र भूषणवस्त्रगात्रमालासु, तस्याः कस्याः इयं इति विवेकः न शक्यते कर्तुम्। रावणः सुखेन शयानः, ताः विविधवर्णाः स्त्रियः सुवर्णदीपशिखाभाः, निमेषरहितनेत्रवत् बभासिरे। राजर्षिदेवगन्धर्वराक्षसानां कन्यकाः अपि कामवशेन तस्य पत्न्यः अभवन्। रावणेन युद्धकाङ्क्षिणा हृताः सर्वाः ताः स्त्रियः मदनाभिभूताः, काश्चित् प्रेममोहिताः तत्र नीताः। न तु तासां काचिद् बलात्, पराक्रमात्, वा अन्येन कामेन प्राप्ता, न च काचिद् तस्य नवीना, केवलं जनकनन्दिनी विना। न तत्र काचिद् नीचजातिः, न च नीरूपा, न च गुणहीना, न च अशिष्टा, न च तस्य अप्रिया, न च अकुलीनवधूः तस्य पत्न्यभूत्। तदा वानरपतिः चिन्तयामास—"यदि धर्मपत्नी राघवस्य एवं रूपवती, तर्हि राक्षसराजस्य एता पत्न्यः नूनं कुलीनाः" इति। पुनः सः गुह्यरूपधारी चिन्तयामास—"सीता तु धर्मे अधिका, तस्यां प्रति लङ्काधिपतिना महदधर्म्यं कर्म कृतम्" इति। एवमष्टमः सर्गः समाप्तः। तत्र हनूमान् दिव्यरत्नविचित्रमणिमयमणिसंयुक्तं शय्याम् अपश्यत्, या देवतानां योग्यतमा, स्फटिकसदृशप्रभया शोभमानासीत्। सा शुभैः प्रावारकैः, दन्तिनां सुवर्णखचितैः, वैडूर्यासनैः भूषिता, महाधन्याय उपयुक्ता आसीत्। तस्याः किञ्चित् भागे श्वेतच्छत्रं दिव्यपुष्पमालाविभूषितं, नक्षत्रेषु चन्द्रमिव, तेन दृष्टम्। सुवर्णवृतेन, सूर्यसङ्काशेन, अशोकमाल्योपहितेन परमासनं तत्र बभासे। तस्याः सर्वतः चामरग्रहणैः परिचारिकाभिः सेव्यमानं, सुगन्धिभिः, सुरभिधूपैः च सुगन्धितं दृष्टम्। उत्तमानां प्रावारकाणां विस्तारैः, मृदुचर्मणां च आवरणैः, रत्नपुष्पमालाभिः समलङ्कृतं शोभते स्म। तस्मिन् आसेने हनूमान् तडिदिव स्फुरद्भिः कुंडलैः, रक्तलोचनं, महाबाहुं, शुभ्रराजतवस्त्रधरं, मेघसङ्काशं कञ्चित् अपश्यत्। तस्य देहः सुरभितरक्तचन्दनेन अनुलेपितः, सायन्तनमेघवत्, तडिदिव रक्तवर्णः, शोभते स्म। दिव्याभरणैः विभूषितः, रूपवान्, कामरूपधारी, वनोपवनेषु वृक्षैः परिवृतः, सः मन्दरशैल इव विश्रान्तः बभूव। मद्यपानेन सन्तप्तः, राक्षसराजः रावणः, तस्मिन् शोभनशय्यायां शयानः वीर्यशाली हनूमता दृष्टः। रावणस्य समीपं गतः हनूमान्, तस्य फणिन इव दीर्घनिःश्वासस्य, भयभीतः, सावधानः सन्निकर्षं गतः। तदा हनूमान् एकस्मिन् वेदिकातले, वप्रपीठसंश्रयः, मदोन्मत्तं राक्षससिंहं निरीक्ष्य स्थितः। शयानस्य राक्षसराजस्य सा शोभनशय्या, महागिरेः स्रवणमिव, महागजेन सह शोभते स्म। हनूमान् तस्य महाराज्ञः सुवर्णकङ्कणभूषितौ महाबलिनौ बाहू इन्द्रध्वजौ इव समुत्क्षिप्तौ अपश्यत्। तस्य बाहू गजदन्ताघातैः विदारितौ, वज्रनिपातवद् विस्तीर्णौ, चक्रचिह्नितौ, स्थूलशक्तिसम्पन्नौ आसाताम्। सुदृढौ, सम्यग्विनिर्मितौ, संयुक्तौ, बलसम्पन्नौ, सुश्लक्ष्णनखाङ्गुलिभिः, मुद्राभिः च चिह्नितौ। सम्यक्तनु, मुसलसदृशौ, वर्तुलौ, गजसूत्रौ, शय्यायां पञ्चशिरः सर्पाभ्यामिव विस्तीर्णौ। शीतलसुरभिचन्दनलेपनैः, शशाङ्ककण्ठसदृशैः, शोभितौ। उत्तमाभिः स्त्रीभिः पीडितौ, सुरभिसुगन्धलेपितौ, यक्षनागगन्धर्वदेवदानवश्रेष्ठैः सेवितौ तौ बाहू आसीताम्। एवं हनूमान् रावणस्य महात्मनः शयनगृहं, तत्र स्थिताः ताः दिव्यरूपाः पत्न्यः, रावणस्य च वीर्यशालिनः स्वरूपं, सर्वमिदं सम्यक् निरीक्ष्य, चिन्तयामास।