तत्र तु रावणस्य अन्तःपुरे, तासां रमणीयानां रमणीभिः सह नारीणां, मन्दानां मदमत्तानां निद्रायाः समये, मृदुलस्रजः, विमुक्तकुचग्रहः, विस्रस्तमाल्याभरणाः, स्रस्तकेशस्रजः, निद्रावशं गतमनसः, तत्र शयाना आसन्। केचन तासां ललाटलक्ष्माणि लिप्तानि, केचन नूपुराः स्रस्ताः, केचन उत्तमस्त्रियः कण्ठमालाः पार्श्वे स्रस्ताः। अन्याः मुक्तामणिमालाभिः भूषिताः, केचन वस्त्राणि स्रस्तानि, स्रस्तबन्धनानि, युवतिवत् आकृष्टाः। केचन कर्णाभरणरहिताः, केचन स्रजः भग्नाः, दन्तिनाः महावने पुष्पितलता इव दलिताः। केचन कण्ठमालाः चन्द्रकिरणवत् द्योतमानाः, स्तनयुग्मयोः मध्ये शयनहंसवत् आभासमानाः। अन्येषां वैडूर्यरत्नानि कदम्बपक्षिणः इव, सुवर्णसूत्राणि चक्रवाकयुग्मवत् दृश्यन्ते। हंसैः, कारण्डवैः, चक्रवाकैः भूषिताः, तासां कटीप्रदेशः नदीतीरस्य बालुकायाः इव शोभते। केचन सुवर्णपद्मैः घण्टाजालवत् विशालैः शयाना, नदीतीरस्य शोभायुक्ता इव, भावप्रसिद्धिम् आलिङ्गन्त्यः। तासां मृदुलाङ्गेषु स्तनाग्रेषु च, शोभनमणिरत्नानां पङ्क्तयः शोभन्ते। केचन वस्त्रान्ताः तासां मुखात् निष्पतद्वायुणा पुनः पुनः विक्षिप्ताः, मुखोपरी शिशिरेण कम्पिताः। तासां पत्नीनां वस्त्रान्ताः ध्वजवत् विविधसुवर्णवर्णाः, मुखमूलदेशे द्योतमानाः। केचन स्त्रियः शोभनप्रभया कर्णकुण्डलानि, मुखनिःश्वासेन सान्द्रप्रवृत्तानि, शनैः कम्पन्ते। तासां मुखनिःश्वासात् शर्करामधुश्च सुरासुगन्धः, स्वाभाविकः मधुरः, रावणं तस्मिन्काले प्रमोदयति। रावणस्य केचन पत्न्यः, यस्याः मुखं रावणस्य मुखसदृशम्, प्रतिपक्षिण्याः मुखगन्धं पुनः पुनः श्वासन्ति। ताः महास्त्रियः रावणसक्तचित्ताः, स्वस्वपत्नीवश्याः, स्वातन्त्र्यरहिताः, केवलं पत्नीसख्याः इच्छानुसारं आचरन्ति। केचन स्त्रियः, भूषितभुजाः, अन्योन्यं आलिङ्ग्य शयाना, वस्त्राणि अपि अन्योन्यं आलिङ्गन्ति। केचन स्त्री अन्यस्याः उरः उपरि शयाना, अन्याः भुजमुपरि, अन्याः जघनं, अन्याः स्तनयुग्मम् उपरि शयाना। ताः अन्योन्यं जङ्घा, पार्श्व, कटी, पृष्ठे शयाना, मदमोहवशात्, स्नेहसक्ताः, अङ्गानि अन्योन्यं आलिङ्गन्ति। ताः तनुस्निग्धकट्यः, अन्योन्यशरीरस्पर्शे रममाणाः, भुजैः आलिङ्ग्य, सर्वाः सह शयाना। तासां स्त्रियः भुजपङ्क्त्या एकत्रिताः, पुष्पमालावत्, मदमत्तभ्रमरैः आकुलाः, शोभन्ते। वसन्ते वातेन आलिङ्गिताः पुष्पितलताकुलानि यथा, तासां स्त्रियः पुष्पमाल्यैः अन्योन्यं संयुक्ताः। रावणस्य वनं तासां स्त्रियः शोभनस्कन्धैः आलिङ्गितम्, भ्रमरैः आकुलम्, वातेन कम्पितवनमिव। तासां आभरणानि, शरीराणि, वस्त्राणि, माल्यानि च, तस्मिन्काले स्त्रीणां भेदः न ज्ञायते। रावणः सुखेन शयाना, तासां स्त्रियः विविधवर्णाः, सुवर्णदीपवत् द्योतमानाः, अपलकनयनवत् दृश्यन्ते। राज्ञः, ऋषेः, देवस्य, गन्धर्वस्य, राक्षसस्य कन्याः, सर्वाः कामवशं रावणस्य अभवत्। ताः सर्वाः स्त्रियः, युद्धकामेन रावणेन गृहीताः, मदमोहवशात् काममत्ताः, केचन प्रेमविभ्रमात् आनिताः। न तासां कापि बलात्, वीर्येन, अन्येन कामेन, नूतना रावणेन प्राप्ता, केवलं जनकनन्दिनी तत्र नूतना। न तासां कापि नीचजन्मा, न कापि रूपहीना, न कापि अशीलिनी, न कापि अप्रियः रावणस्य पत्नीत्वं प्राप्तवती। तदानीं वानरश्रेष्ठः चिन्तयामास—यदि धर्मपत्नी राघवस्य एवं, तर्हि राक्षसराजस्य पत्न्यः उत्तमजन्मनः इति। पुनः सः गुप्तरूपधारी विचारयामास—नूनं सीता धर्मे श्रेष्ठा, किन्तु लङ्केश्वरः महात्मा तस्याः महदधर्मं कृतवान्। अतः दशमः सर्गः श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे सुन्दरकाण्डे समाप्तः। तत्र हनुमान् दिव्यरत्नैः भूषितं, स्फटिकप्रभं, देवोपमं शोभनं शयनीयं ददर्श। तत्र शुभवस्त्रैः आवृतम्, दन्तसुवर्णकूटैः भूषितम्, वैडूर्यपीठैः शोभितम्, महाधन्याय योग्यं आसनम् अपि ददर्श। तत्र एका भागे श्वेतच्छत्रम्, दिव्यमाल्यैः शोभितम्, तारागणे चन्द्रमिव ददर्श। परितः शुद्धसुवर्णेन आवृतम्, सूर्यप्रभम्, अशोकमाल्यैः आलिप्तम् उत्तमासनम् अपि ददर्श। सर्वतः चामरधारिणः परिचारकाः, विविधगन्धैः सम्यक् सुरभितम्, उत्तमधूपगन्धेन सुवासितम्। उत्तमवस्त्रैः आवृतम्, मृदुलमेषवर्णेन लिप्तम्, सर्वतः दिव्यपुष्पमाल्यैः शोभितम्। तत्र तस्मिन्नेव आसने, हनुमान् मेघसदृशम्, ज्वलन्तकुण्डलयुक्तम्, रक्ताक्षम्, दीर्घबाहुम्, दिव्यरजतवस्त्रधारिणम् एकं ददर्श। तस्य शरीरम् दिव्यरक्तचन्दनलेपनम्, सन्ध्याकालसिक्तमेघवत्, विद्युत्संयुक्तम्, द्योतमानम्। दिव्याभरणैः भूषितम्, रूपवान्, कामरूपधारिणम्, वृक्षवनगुल्मैः परिवृतम्, विश्रान्तमन्दरसदृशम् ददर्श।