तत्र शयनमाना सा स्त्रीसमूहः मौन्यालङ्कृतः, महति पद्मसरोवरस्थे हंसभ्रमरसमूहवत् शोभमानः दृष्टः। हनूमान् तासां मुखानि पश्यन्, येषां दन्तौ निष्कुटौ, नेत्रे निमीलिते, तासां मुखानां सुरभिणां पद्मगन्धिनां सौन्दर्यं समालोकयामास। रात्र्याः समाप्तौ तासां मुखानि विकसतां पद्मानां सदृशानि बभूवुः; पुनः पङ्कजदलानिव निमीलितानि रात्रौ जातानि। तानि पद्मसमानानि मुखानि पुनः पुनः मदोत्कटैः भ्रमरैः यथा विकसितानि पद्मानि स्पृह्यन्ते तथा स्पृहणीयानि सन्ति इति स प्राज्ञवान् महाकपिः ताः जलजातानां सदृशगुणसम्पन्नाः इति निर्णिनाय। तया स्त्रीसमूहेन विभूषितं तत् सभागृहं तस्मै शरत्कालीनं व्योम नभसि तारा इव शोभायमानम् अभवत्। तासां मध्ये राक्षसराजः प्रभया युक्तः तारापतिरिव ताभिः परिवृतः बभूव। ताः स्त्रियः समवेताः स्वर्गात् पतिततारागणवत् पुण्यशेषैः परिवृताः इति हनूमान् मनसा चिन्तयामास। यथा महाताराणां शुभानां ज्योतिः वर्णः प्रभा च स्पष्टं दृश्यन्ते, तथैव तासां स्त्रीणां कान्तिः सौन्दर्यं च तत्र प्रकाशमाने। केचन स्त्रियः विमुक्तकेशयाः विकीर्णमाल्याभरणाः, मदविलाससमये निद्रया अभिभूतचित्ताः शयने स्थिताः। कस्याञ्चित् तिलकानि लिप्तानि, कस्याञ्चित् नूपुरौ च्युतौ, कस्याञ्चित् हाराः पार्श्वे पतिताः। अन्याः मुक्ताहारैः भूषिताः, कस्याञ्चित् वस्त्राणि स्रस्तानि, कस्याञ्चित् मेखलाः विमुक्ताः, यौवनारमिता इव। कस्याञ्चित् कर्णाभरणानि नास्ति, कस्याञ्चित् माल्यं भग्नं मर्दितं च, यथाऽरण्ये नागेन उत्पीडिताः कुसुमलताः। कस्याञ्चित् हाराः चन्द्रांशुप्रभासदृशाः स्तनयोरन्तरे सुप्तहंसवद् दृश्यन्ते। अन्येषां वैडूर्यरत्नानि कदम्बपक्षिणः इव, काञ्चनसूत्राणि चक्रवाकयुगलवत् दृश्यन्ते। हंसैः कारण्डवैः चक्रवाकैः च भूषिताः तासां कटीश्रोण्यः नदीतीरं सैकतं इव शोभन्ते। कस्याञ्चित् सुवर्णपद्मानि घटितघण्टाजालवत्, ताः सुशोभनतीरनद्यः इव शयने स्थिताः, यशः कीर्तिं च आलिङ्गन्त्यः। कोष्ठकेषु स्तनाग्रेषु च काञ्चनमणिमालावलीः शोभन्ते। कस्याञ्चित् वस्त्रस्य अन्तानि मुखनिःश्वासेन पुनः पुनः उपरि विक्षिप्तानि। तासां पत्नीनां वस्त्रान्तानि पताकावद् विविधकाञ्चनवर्णैः मुखमूले शोभन्ते। कस्याञ्चित् कर्णाभरणानि सुशोभनानि, मुखनिःश्वासेन शनैः कम्पमानानि। शर्करामदिरागन्धः स्वाभाविकः सुरभिः तासां मुखनिःश्वासात् निष्पन्नः, तेन तस्मिन् काले रावणः प्रमुदितः। कस्याञ्चित् रावणमुखसदृशं मुखम्, ताः स्वसतीनाम् अपि मुखगन्धम् पुनः पुनः आकृष्य जग्राहुः। ताः महाभाग्यवन्त्यः रावणरमणीयचित्ताः, स्वेच्छया न, केवलं सतीनाम् इच्छानुसारिण्यः, स्वातन्त्र्यं रहिताः। केचन स्त्रियः परस्परमालिङ्ग्य भूषितभुजाः शय्यायाम् अपि शयानाः। काचित् अन्यस्याः वक्षसि, अपराः बाहौ, काचित् जानुपृष्ठे, अपराः स्तनयोरुपविष्टाः। परस्परस्य जङ्घापार्श्वकटिपृष्ठेषु शयानाः, अङ्गानि आलिङ्ग्य, मदमोहिताः स्नेहेन च। परस्परशरीरस्पर्शसुखे रममाणाः ताः सुकुमारकटीयोषितः बाहुभिः आलिङ्ग्य, सर्वाः समं शय्यायाम् सुप्ताः। तासां स्त्रीणां बाहुबन्धेन पुष्पमालावद् मालिका मदोत्कटभ्रमरसंघैः अलङ्कृता शोभमाना। वसन्ते विकसत्कुसुमलतागणाः यथा, वातेन संयुक्ताः, तथैव ताः स्त्रियः कुसुमैः परस्परं संयुक्ताः। रावणस्त्रीवनं सुशोभनस्कन्धं भ्रमरसंघैः आकुलं वातेन कम्पितवनं इव बभूव। तासां मध्ये न भूषणैः, न वपुषा, न वस्त्रैः, न माल्यैः, काचित् काचित् विशेष्य ज्ञातुं शक्यते। सुखोपविष्टं रावणं ताः विविधवर्णाः स्त्रियः सुवर्णदीपवत्, निमीलितलोचनानि इव, शोभमानाः। राजर्षिदेवगन्धर्वदानवानां कन्यकाः अपि सर्वाः कामेन आक्रान्ताः तस्य पत्न्यः अभवन्। स युद्धकामुकः रावणः ताः सर्वाः स्त्रियः काममदेन आक्रान्ताः, काश्चित् प्रेममोहिता अनयन्। न काचित् तासां बलात्, न वीर्येण, नान्यकामेन, न च नवानुप्राप्ता, केवलं जनकात्मजा तत्र नवीना। न काचित् तासां नीचजाता, न विरूपा, न अकान्ता, न अविनया, न च काचित् अयुक्ता धर्मपत्नी, न अप्रिया। तदा कपिश्रेष्ठः चिन्तयामास—यदि धर्मपत्नी रामस्यैवमेव स्यात्, तर्हि राक्षसराजस्यापि पत्न्यः कुलोद्भवाः एव इति। पुनः सः गूढरूपधारी विचारयामास—नूनं जानक्याः शीलं श्रेयस्करम्, ततोऽपि लङ्केन्द्रेण महात्मना तस्याः अधर्मः कृतः। एवं श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे सुन्दरकाण्डे दशमः सर्गः समाप्तः।