विश्वकर्मणा निर्मिता सा दिव्या सभा अग्निसूर्यसन्निभा, सुवर्णमयैः सुन्दरैः श्रेष्ठैः वेदिकाभिः शोभिता, सुवर्णस्फटिकनिर्मितैः जालकवातायनैः, नीलमणिवेदिकाभिः महाप्रवालमणिभिः च समलंकृता आसीत्। साऽत्यद्भुतैः प्रवालैः, महाद्रव्यरत्नैः, अतुल्यैः मुक्ताफलैः च सर्वत्र प्रकाशमाना हस्ततलसदृशी बभौ। रक्तचन्दनस्य सुवर्णाभधूपस्य च गन्धेन सुरभिणा, शुभगन्धयुक्ता सा सभा नवसूर्यसन्निभा दीप्तिमती आसीत्। तत्र विविधैः उत्तमविमानैः विभूषिता, सः महाकपिः दिव्यं पुष्पकं विमानं आरोह्य तिष्ठन्, सर्वत्र पानभोजननैवेद्यजनितां सुरभिं गन्धमधिगच्छत्। तं दिव्यं मिश्रितं गन्धं सः सुमनोहरं वातमिव जघ्रौ; स गन्धः महाशक्तियुक्तः, प्रियस्य प्रियसंगमसदृशः आसीत्। तदा सः "एहि" इति उक्त्वा, यत्र रावणः तत्र जगाम; ततः सः प्रस्थितः शुभां महतीं सभां ददर्श। सा रावणस्य सभा प्रियायाः स्त्रियाः इव शोभनाऽभवत्, रत्नमयैः पादपैः सुवर्णजालकाभिः च शोभिता। स्फटिकतलमध्या दन्तान्तरसदृशा, मुक्ताहिरण्मयप्रवालरजतसुवर्णैः च भूषिता। नानारत्नस्तम्भैः समलंकृता, समवृत्तैः ऊर्ध्वगैः रम्यैः स्तम्भैः सर्वतो भूषिता आसीत्। तेषां स्तम्भानां पक्षा इव उच्चाः स्वर्गमिव आरोहन्तः, महाविस्तीर्णे भूमिचिह्निते शयने समुत्तानाः आसीत्। सा सभा पृथिवीसमा विस्तीर्णा, गृहजनपदसंयुक्ता, मदोत्कटपक्षिस्वरैः निनादिता, दिव्यगन्धसमुच्छिष्टा च। मूल्यवस्त्रपरिच्छन्ना, राक्षसेन्द्रसेविता, हंसस्निग्धश्वेता, धूमागुरुगन्धयुक्ता आसीत्। पत्रपुष्पनैवेद्यैः दीप्ताऽपि चित्रिता, मनः प्रमोदिनी, इन्द्रियाणां च प्रियं वर्णैः रमणीयता आसीत्। सा दिव्या सभा दुःखं नाशयन्ती, श्रीं जनयन्ती, पञ्चेन्द्रियाणां पञ्चश्रेष्ठविषयैः तृप्तिं ददौ। रावणरक्षितां तां सभां सः मातरमिव पोषयन्तीं दृष्ट्वा, "एषा स्वर्गः, देवलोकः, इन्द्रपुरी वा, परमं पदं वा" इति हनुमान् चिन्तयामास। सः विमृश्य, सुवर्णदीपान् दृष्ट्वा, मायया मायाविभिः विजितानिव मायिनः अपश्यत्। दीपप्रभया, रावणतेजसा, भूषणदीप्त्या च, सा सभा दग्धेव बभासे। ततः सः सहस्रं स्त्रीणां, विविधवर्णवस्त्रहारभूषितानां, विविधानि वसनानि धारयन्तीनां, शय्योपविष्टान् दृष्ट्वा। मध्यरात्रे, अर्धरात्रे, ताः मदनिद्राभिः आक्रान्ताः, क्रीडाविरम्य सुप्ताः, निद्राबलसमन्विताः आसन्। ताः मौन्याः अलंकृता निद्रितसमूहाः, महत्पद्मवनस्थहंसभ्रमरसमूहमिव शान्ताः बभुः। हनुमान् तासां मुखानि पद्मगन्धीनि, संलूनदन्तानि, निमीलितनेत्राणि, शोभनस्त्रीणां दृष्टवान्। रात्र्याः अन्ते तासां वदनानि विकसत्पद्मानि इव बभुः; पुनः पङ्कजपत्रसङ्कोचेन रात्रौ यथावत् जातानि। एते पद्मसदृशमुखानि नूनं पुनः पुनः मदोत्कटभ्रमरैः इच्छ्यन्ते, यथा विकसत्पद्मानि। एवं महाकपिः तासां गुणैः जलजोत्पन्नानां सदृशताम् विवेचयामास। सा सभा ताभिः स्त्रीभिः विभूषिता, शरद्विशदाकाशे तारा इव शोभामवाप्तवती। ताभिः परिवृतः राक्षसेन्द्रः तारासमूहपरिवृतः ताराधिपः इव बभौ। हनुमान् चिन्तयामास—"एता इह संगता, पतन्त्यः तारा इव, पुण्यशेषपरिवृता इव।" यथा महास्त्र्याः प्रकाशः वर्णः दीप्तिश्च स्पष्टं दृश्यते, तथा तासां स्त्रीणां सौन्दर्यतेजः तत्र बभौ। केचित् मुषितकेशहाराः, मणिभूषणविसृस्ताः, पानक्रीडाकाले निद्रया आक्रान्तचित्ताः, तत्र शय्यायाम् शेरते। केचित् तिलकस्मेरितललाटाः, केचित् किङ्किणीमुक्ताः, केचित् पार्श्वे पतितहाराः, ताः परमस्त्रियः। अन्याः मुक्ताहारालंकृताः, केचित् वस्त्रविसृस्ताः, मुक्तमेखलाः, युवतिमिव वहन्त्यः। केचित् न कुण्डलधारिण्यः, केचित् छिन्नमालाः, मत्तगजेनेव द्रुमवल्लीः दलिताः। केषांचित् हाराः शशाङ्ककान्तयः, स्तनयोरन्तरे सुप्तहंसाः इव बभुः। अन्यासां वैडूर्यरत्नानि कदम्बपक्षिणः इव, सुवर्णसूत्राणि चक्रवाकयुग्मानि इव बभुः। हंसकर्ण्डवयुक्ताः, चक्रवाकालंकृताः, तासां कटीकुक्षयः नदीतीरशर्करासमाः बभुः। केचित् सुवर्णपद्मानि जालशब्दयुक्तानि धारयन्त्यः, शय्यायां सुप्ताः, शोभनतीरनद्यः इव, भावयशः आलिङ्गन्त्यः। केषांचित् स्निग्धाङ्गेषु स्तनाग्रेषु च, शोभनरत्नान्यिव भूषाणि दीप्तानि बभुः। केषांचित् वस्त्रान्ताः मुखनिःश्वासवातेन पुनः पुनः उन्नीयमानाः, मुखोपरि पतन्ति स्म। तासां पत्नीनां वस्त्रान्ताः ध्वजवत्, नानारूपसुवर्णवर्णाः, मुखमूलदेशे दीप्तिमन्तः बभुः। एवं हनुमान् तस्याः दिव्यायाः रावणसभायाः अद्भुतं सौन्दर्यम्, तत्र स्त्रीणां शोभां च, मनसि सम्यक् निरीक्ष्य, विस्मयमगमत्।