सर्वतः शोभमानैः सुवर्णमण्डपैः अलङ्कृतं, मेरुमन्दरोपमं, आकाशं स्पृशन्तमिव, तत् दिव्यं विमानं दृष्टवान् हनुमान्। तद् विश्वकर्मणा निर्मितं, अग्निसूर्यसदृशं दीप्तिमन्तं, सुवर्णपङ्क्तिसोपानैः रम्यैः उत्तमवेदिकाभिः संयुतं आसीत्। तत्र सुवर्णस्फटिकजालकवातायनानि, नीलमणिवेदिकाभिः, महाजनैः श्याममणिभिः शोभितानि आसन्। अद्भुतमूक्तारत्नैः, बहुमूल्यरत्नैः, अपूर्वमुक्ताभिः सर्वत्र शोभमानं, हस्तपद्मसदृशं तत् विमानं आसीत्। रक्तचन्दनस्य सुवर्णवर्णधूपस्य गन्धेन, शुभगन्धैः सुरभितं, नवसूर्यसदृशं दीप्तिमन्तं तद् विमानं आसीत्। तत्र नानाविधैः रम्यैः सुवर्णमण्डपैः अलङ्कृतं, महाकपिः दिव्यं पुष्पकं विमानं आरोहति स्म। तत्र स्थितः, सर्वत्र भोजनपाननैवेद्यजनितं गन्धं अनुभूतवान्। स तं दिव्यं मिश्रितं गन्धं सुरभितं वातमिव श्वासितवान्। स गन्धः महाबलयुक्तः, मित्रमित्रस्य संगममिव प्रियः आसीत्। ततः स 'इह आगच्छ' इति उक्त्वा, रावणस्य स्थलं प्रति गतः। तत्र प्रस्थितः, महत् शुभं सभागृहं दृष्टवान्। तत् रावणस्य सभागृहं, प्रियतमस्त्रीसदृशं दीप्तिमन्तं, रत्नपङ्क्तिसोपानैः अलङ्कृतं, सुवर्णजालकवातायनैः शोभितं आसीत्। तस्य भूमिः स्फटिकेन आवृतः, दन्तान्तरसदृशं, मुक्ताजिन्धुरमुक्तामणिश्वेतारण्यरजतसुवर्णैः अलङ्कृतं आसीत्। तत्र नानारत्नस्तम्भैः, बहुसंख्या स्तम्भैः, समैः, ऋजुभिः, ऊर्ध्वैः, सर्वतः शोभितैः अलङ्कृतं सभागृहं आसीत्। स्तम्भाः पक्षसदृशाः, दिवं स्पृशन्तमिव, महान् वस्त्रपटः भूमिचिह्नैः अंकितः तत्र प्रसारितः आसीत्। पृथिवीसदृशं विस्तीर्णं, गृहैः, विभागैः पूर्णं, मदान्वितपक्षिणां शब्दैः गुञ्जितं, दिव्यगन्धैः सुरभितं आसीत्। तत्र बहुमूल्यवस्त्रैः आच्छादितं, राक्षसाधिपेन सेवितं, शुक्लहंससदृशं, अगारु धूपगन्धेन सुरभितं आसीत्। पत्रपुष्पनैवेद्यैः अलङ्कृतं, दीप्तमपि च विविधवर्णयुक्तं, मनः प्रमुदितं, इन्द्रियाणि रंगैः प्रसन्नानि आसीत्। तत् दिव्यं सभागृहं, शोकविनाशकं, श्रीवर्धकं, पञ्चेन्द्रियाणां पञ्चोत्तमविषयैः तृप्तिम् उपजनयत्। ततः रावणस्य रक्षणं प्राप्तं, मातरमिव पोषयन्तं, हनुमान् चिन्तयति स्म—"एतद् स्वर्गः, देवलोकः, किम् इन्द्रपुरी वा, परमं प्राप्तिः" इति। स विचारयन्, तत्र सुवर्णदीपान् दृष्टवान्; मायाविनः मायाविनैः क्रीडायां जिताः इव। दीपदीप्त्या, रावणदीप्त्या, भूषणदीप्त्या, सभागृहः दग्धमिव प्रतीतवान्। ततः स तत्र, वस्त्रपटेषु उपविष्टान्, सहस्रं श्रेष्ठस्त्रीणां, विविधवर्णवस्त्रपुष्पमालाभिः अलङ्कृतान्, विविधाभरणवेषाभिः शोभितान् दृष्टवान्। निश्यर्धे, यदा अर्धरात्रिः गता, ताः मदनिद्रया अभिभूताः, क्रीडां त्यक्त्वा, निद्रायाम् स्थिताः। ताः शान्ताः, मौनमालङ्कृताः, हंसभ्रमराः महापद्मसरोवरे मौनमिव शोभन्ति स्म। हनुमान् तासां मुखानि, पद्मगन्धीनि, दन्तसंवृतानि, नेत्रनिमीलितानि, सुन्दरीणां दृष्टवान्। निशान्ते, तासां मुखानि प्रसन्नपद्मानि इव आसीत्; पुनः पत्राणि संकुचितानि, निशायाम् इव जातानि। मदान्वितभ्रमराः पुनः पुनः एतानि पद्ममुखानि यथा प्रसन्नपद्मानि इच्छन्ति, तथा तानि मुखानि अभिलषन्ति स्म। एवं महाकपिः तासां गुणैः जलजजातान् सदृशाः इति तर्कयन् आसीत्। तत् सभागृहं, ताभिः स्त्रीभिः अलङ्कृतं, शरद्व्योम्नि ताराभिः शोभितं इव हनुमान् दृष्टवान्। तासां मध्ये राक्षसाधिपः, तारा-मण्डलस्य मध्ये दीप्तिमान् ताराधिपः इव शोभमानः आसीत्। हनुमान् चिन्तयति—"एताः संगृहीताः, स्वर्गात् पतितास्ताराः, पुण्यशेषैः परिवृताः" इति। यथा महतां शुभताराणां ज्योतिः, वर्णः, दीप्तिः स्पष्टं दृश्यते, तथा तासां स्त्रीणां कान्तिः, शोभा तत्र दीप्तिमती आसीत्। तासां केचित् विस्रस्तकेशमालाः, विकीर्णरत्नाभरणाः, मदक्रीडासमये निद्रया अभिभूताः, शय्यायां स्थिताः। केचित् ललाटचिह्नं विक्षिप्तम्, केचित् नूपुरं स्खलितम्, केचित् उत्तमस्त्रियः हारं पार्श्वे स्खलितम्। अन्याः मुक्ताहारैः अलङ्कृताः, केचित् वस्त्रं स्खलितम्, स्रजः विमुक्ताः, युवतीः प्रवाहिताः इव। केचित् कुण्डलं न धारयन्ति, केचित् स्रजः भग्नाः, महावने गजेन पद्मलताः दलिताः इव। केचित् हाराः, चन्द्रकिरणसदृशाः, स्तनयोः मध्ये शयनहंसाः इव शोभन्ति स्म। अन्येषां वैदूर्यरत्नानि कदम्बपक्षिणः इव, सुवर्णसूत्राणि द्वयम् चक्रवाकपक्षिणः इव दृष्टानि। हंसकाकण्डवचक्रवाकैः अलङ्कृताः, तासां कटीपृष्ठौ नदीतीरस्य बालुकायाः इव शोभन्ति स्म। केचित् सुवर्णपद्मैः, घण्टाजालसदृशैः, शय्यायां नदीतीरस्य शोभायुक्ताः इव, भावप्रतिष्ठां आलिङ्ग्य शय्यायां स्थिताः। अन्येषां कोमलाङ्गेषु, स्तनाग्रेषु, शोभायुक्ताः भूषणपङ्क्तयः, मणिसदृशाः, शोभन्ति स्म। केचित् वस्त्रान्ताः, तासां मुखान्निश्वासेन, पुनः पुनः मुखोपरी तिर्यक् नृत्यन्ति स्म। एवं हनुमान्, तद् दिव्यं रावणस्य सभागृहं, तत्र स्थितानां स्त्रीणां शोभायुक्तं, दिव्यदीप्तिमन्तं, सर्वेन्द्रियसुखप्रदं, मनः प्रमुदितं, दृष्टवान्।