तत्र तु सर्वं सावधानतया कृतमासीत्, न किञ्चिद् अलङ्कृतं रत्नैः विहीनमासीत्, नापि देवेषु भेदः कश्चन दृश्यते स्म, यतो हि तत्र किमपि न विशिष्टं नासीत्। तपसा ध्यानबलवीर्यैश्च सम्पादितं, मनोनिग्रहविचारैश्च नियन्त्रितं, तद् भवनं नानाविधानि रूपाणि समन्वितं, समं च विशिष्टैः रूपैः निर्मितम्। तद् गगनगं शीघ्रगमनं, दुर्गमं, वातवेगसमानं, महात्मनाम् ऋजूनाम् दीप्तानां महातेजसां च श्रेष्ठं वासस्थानमासीत्। स्वरूपे स्थितं तद् भवनं, नानाशिखरैः शोभितं, मनःप्रह्लादनं, शरदिन्दुसमं शुद्धं, तस्य शिखराणि पर्वताग्रसदृशानि अद्भुतानि आसन्। तत्र रजनीचराः राक्षसाः, कुण्डलशोभितमुखाः, महाभक्षाः, गगनचराः, विशालविकटविवृत्तनेत्राः, महावेगिनः, सहस्रगणैः प्रेतैः वह्यमानाः, विचरन्ति स्म। ततः श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिप्रणीतायां सुन्दरकाण्डे नवमोऽध्यायः श्रोतव्यः। तस्यां परमशुभायां राक्षसाधिपतेः निवासे, वायुपुत्रः हनुमान् तत्र विशुद्धं विशालं च गृहं ददर्श, गृहाणां श्रेष्ठमिव। तद् राक्षसराजस्य महाप्रासादं, अर्धयोजनविस्तीर्णं, पूर्णयोजनदीर्घं, नानाविमानसंघातैः समाकीर्णमासीत्। हनूमान् शत्रूनां हन्ता, सर्वत्र वैदेहीं सीतां विशाललोचनां विचिन्वन्, सर्वत्र विचरन् अदृश्यत। सः राक्षसानां श्रेष्ठं वेश्म निरीक्ष्य, श्रीमान् हनूमान् ततः राक्षसाधिपतेः निवासं समुपजगाम। तद् चतुर्दन्तैः त्रिदन्तैश्च गजैः परिवृतं, मुक्तैः, महायुधधरैः सैनिकैः संरक्षितमासीत्। रावणस्य वेश्म स्त्रीभिः, राक्षसीभिः, बलात् नीताभिः राजकन्याभिश्च परिपूर्णमासीत्। तद् स्थलम् मकरैः शिशुमारैः च, भीममत्स्यसमूहैः चाकीर्णम्, वातवेगेन समुत्क्षोभितम्, सर्पसमाकीर्णमिव सागरः बभौ। यद् वै श्रियं वैश्रवणस्य, यां सोमस्य, यां च गरुडस्य, सा एव नित्यं रम्या, अक्षया श्रीः रावणस्य गृहे निवसति स्म। तस्य प्रासादस्य मध्ये, वायुपुत्रः हनूमान् अन्यद् उत्तमं सुविनिर्मितं गृहं ददर्श, बहुध्वारयुक्तम्। तत् दिव्यं विमानं पुष्पकम्, विश्वकर्मणा ब्रह्मणः कृते निर्मितं, सर्वरत्नविभूषितम्, तत्र स्थितमासीत्। घोरतपसा कुबेरः तद् पितामहात् प्राप्तवान्, स्वबलात् कुबेरं जित्वा राक्षसाधिपतिः तद् अवाप्तवान्। तद् विमानं शुद्धस्वर्णरजतस्तम्भैः, कुशलविनिर्मितैः, नानाविचित्रमृगमयैः अलङ्कृतम्, दीप्तिमदिव ज्वलन्तमासीत्। सर्वतः शोभनैः तोरणैः भूषितम्, मेरुमन्दराभं, गगनस्पृशमिव बभौ। विश्वकर्मणा निर्मितं, वह्निसूर्यसमप्रभं, सुवर्णपदानकैः, रम्यैः उत्तमैः वेदिकाभिश्च संयुक्तम्। सुवर्णस्फटिकजालैः खचितम्, नीलमणिवेदिकाभिः च, महाप्रवालैश्च शोभितम्। अद्भुतप्रवालरत्नैः, अतीव मूल्यवान्मुक्ताफलैः च, सर्वत्र प्रकाशितम्, हस्ततलसदृशदीप्तिम्। रक्तचन्दनगन्धैः, सुवर्णवर्णधूपैः, मंगलगन्धैः च सुरभितम्, नवसूर्यसमप्रभम्। नानारम्यैः तोरणैः विभूषितम्, महाकपिः दिव्यं पुष्पकं विमानम् आरोहन्, तत्र स्थित्वा सर्वत्र मधु, भोज्य, हविरादिभ्यः उत्पन्नं गन्धं अपश्यत्। तं दिव्यं मिश्रगन्धं स वायुपुत्रः जग्राह, सुमनोहरवातसमं, स च गन्धः महाशक्तिमान्, प्रियस्य प्रियसङ्गम इव बभौ। सः 'एहि' इति उक्त्वा, यत्र रावणः तत्र जगाम; ततः प्रस्थितः, सः महद् शुभं सभागृहं ददर्श। तद् रावणस्य सभागृहं, प्रियतमा स्त्रीव शोभितम्, मणिमयान् पादान्, सुवर्णजालैः दीप्तिमन्तं च। तस्य भूमिः स्फटिकच्छिद्रैः, दन्तच्छिद्रसदृशैः, मुक्तामणिप्रवालरजतसुवर्णैः च भूषिता। नानारत्नस्तम्भैः, बहुविधैः पादपैः, समैः, ऋजुभिः, अतीव उच्चैः, सर्वतो रम्यशोभितैः, तद् सभागृहं विभूषितम्। तत्र स्तम्भाः पक्षवदुत्तुङ्गाः, दिवं गच्छन्त इव, महावस्त्रासनैः आवृतम्, भूमिचिह्नैः अंकितम्। पृथिवीसमा विस्तीर्णा, गृहजनपदैः परिपूर्णा, मदोत्कण्ठितपक्षिस्वनैः, दिव्यगन्धैः सुरभिता च। मूल्यवस्त्रैः आवृतम्, राक्षसराजेन सेवितम्, हंससदृशश्वेतम्, अगुरुधूपगन्धयुक्तम्। पत्रपुष्पार्पणैः शोभितम्, विचित्रवर्णैः दीप्तिमान्, मनःप्रह्लादनं, इन्द्रियाणां रमणीयम्। तद् दिव्यं सभागृहं, शोकनाशनं, श्रीवर्धनं, पञ्चेन्द्रियाणां पञ्चविषयैः परितुष्टिम् उपजनयत्। रावणेन संरक्षितं तद् भवनं, जननीव तान् पोषयामास। 'एष स्वर्गः, एष देवलोकः, इन्द्रपुरी वा, परमगतिर्वा' इति हनूमान् चिन्तयामास। सः विचिन्त्य, तत्र सुवर्णदीपांश्च अपश्यत्, मायया मायाविभिः विजितैः इव। तेषां दीपानां, रावणतेजसः, भूषणानां च प्रभया, सभागृहं दीप्तिमदिव बभूव। तत्र सः, काञ्चनवस्त्राभरणैः, नानारूपमाल्यैः अलङ्कृतान्, सहस्रं महाभागान् स्त्रीजनान्, शय्योपविष्टान् अपश्यत्। अर्धरात्रे, अर्धयामे गते, ताः मदनिद्रावशं प्राप्ताः, क्रीडां परित्यज्य, सुप्ताः, निद्रायां स्थिराः आसन्। सा सुप्तस्त्रीसमूहः, मौनं विभूषयन्त्यः, हंसमधुपसमूहमिव महापद्मवनान्तरे, शोभन्त इव। एवं हनूमान् तत्र रावणस्य दिव्यं महद् गृहम्, तस्य श्रीं, विभूतिं, विमानं च दृष्ट्वा, सर्वं विचिन्वन्, सीतां अन्वेष्टुं ततः अग्रे प्रस्थितः।