तत् तु महदद्भुतं निर्मितं विश्वकर्मणा स्वयं, तद् अलक्षितपरिमाणं विमानमिव व्योम्नि वातमार्गे समुन्नतम् आसीत्, सूर्यपथवत् प्रभया विराजमानम्। तत्र सर्वं यथायोग्यं सम्यगुपपन्नं, न किञ्चिद् रत्नरहितं, नापि देवेष्वपि भेदः कश्चन, सर्वत्रैव विशेषसम्पन्नता दृश्यते। तपसा समाधिना च वीर्येण च, नियतेन मनसा चिन्तया च प्राप्तं तद्, तत्र नानाविधानि रूपाणि समं समं विनिर्मितानि। तद् विमानं शीघ्रगामिनि धृतचित्तेन, दुर्गममिव, वातवेगसमं, महात्मनाम् ऋजूनां तेजस्विनां प्रमुखं निवासस्थानमासीत्। स्वेनैवाधिष्ठाने स्थितं, नानाशिखरशोभितं, मनोहरं, शरत्प्रभायाः शशिन इव निर्मलं, तस्य शिखराणि पर्वतानां शृङ्गवत् अद्भुतानि आसन्। तत्र निशाचराः, कर्णाभरणविभूषितमुखाः, महाभोजिनः, आकाशचारीणः, विस्तीर्णविलोचनाः, विकीर्णकेशाः, अतिवेगिनः, सहस्रगणैः प्रेतैः वाह्यमानाः, संचारन्ति स्म। ततः सुन्दरकाण्डस्य नवमे सर्गे वाल्मीकिना कीर्त्यमानेन, तस्मिन् परमशोभने वेश्मनि, हनूमान् पवनपुत्रः, विशुद्धं विशालं च गृहं पश्यति स्म, यत् गृहाणां श्रेष्ठतममासीत्। राक्षसराजस्य तत् महद् विमानं, अर्धयोजनविस्तीर्णं, पूर्णयोजनदीर्घं, नानातोरणविभूषितं, बहुभिः प्रासादैः समाकुलम्। स हनूमान्, रिपून् निघ्नन्, सर्वत्र वैदेहीं सीतां विशालाक्षीं विचिन्वन्, सर्वदिक् सञ्चरन्, राक्षसानां श्रेष्ठं वेश्म निरीक्ष्य, तद्राजगृहं प्रति जगाम। तत् चतुर्दन्तैः त्रिदन्तैश्च गजैः संरक्षितम्, मुक्तैः, महास्त्रधारिभिः रक्षिभिः परिवृतम्। रावणस्य तद् वेश्म, स्वपत्नीभिः, राक्षसीभिः, बलात् नीताभिः राजकन्याभिश्च परिपूर्णम्। तद् स्थलम्, नकुलमकरसमाकुलम्, महामीनसंकीर्णम्, वातवेगेन उद्वेगितम्, सर्पसमाकुलसागरमिव आसीत्। यद् श्रीः वैश्रवणस्य, यद् चन्द्रस्य, यद् गरुडस्य, सा एव नित्यं रम्या रावणस्य गृहे स्थित्वा शोभते स्म। तस्यां प्रासादमध्यभागे, पवनसूनुः अन्यद् उत्तमसंपन्नं विमानं पश्यति स्म, बहुप्रवेशद्वारयुक्तम्। तत् विश्वकर्मणा ब्रह्मणः कृते निर्मितं दिव्यम् विमानम्, पुष्पकनामा, सर्वरत्नविभूषितम्, तत्रैव स्थितमासीत्। घोरतपसा कुबेरः तद् पितामहात् प्राप्य, स्वबलात् रावणेन जित्वा, पुष्पकं प्राप्तम्। तद् सुवर्णरजतस्तम्भैः सुशिल्पितैः, नानाविचित्रमृगमुद्राभिः अलङ्कृतैः, तेजसा दीप्तमिव, समाश्रितम्। सर्वतो रम्यैः विमानैः, मेरुमन्दराभ्यां सदृशैः, आकाशमिव स्पृशद्भिः शोभितम्। विश्वकर्मणा निर्मितं, अग्निसूर्यसमप्रभम्, सुवर्णमयैः सीढैः, शोभनैः वेदिकाभिश्च युक्तम्। सुवर्णवैदूर्यवातायनैः, नीलमणिवेदिकाभिः, महाप्रवालमणिरत्नैः, अतुल्यैः मुक्ताफलैः समन्ततः दीप्तिमान्। रक्तचन्दनगन्धेन, सुवर्णवर्णधूपेन, शुभगन्धैः सुरभिः, नवसूर्यसङ्काशः। नानारम्यविमानैः अलङ्कृतं, महाकपिः दिव्ये पुष्पके विमान उपारुह्य, तत्रैव तत्र मद्यभोजनहोमगन्धं सर्वत्र पश्यन् स्थितः। स तं दिव्यं संयुक्तगन्धं, सुरभिं, मनोहरं वातमिव, सस्मार; स गन्धः महाबलः, प्रियस्य प्रियसंगम इव आसीत्। स तत्र, "एहि" इति उक्त्वा, रावणस्य स्थलं प्रति जगाम; ततः प्रस्थितः, स शुभां महतीं सभां पश्यति स्म। सा रावणस्य, प्रियतमा स्त्रीव शोभिता, मणिमयैः पादपैः, सुवर्णजालकदीप्ता। तस्याः तलं स्फटिकमयं, दन्तविवराभं, मुक्तावज्रप्रवालरजतसुवर्णैः भूषितम्। नानारत्नस्तम्भैः, बहुभिः समशोभितैः, समवृत्तैः, समुन्नतैः, चारुतरैः, सर्वतः शोभितम्। स्तम्भाः पक्षवत् उन्नताः, दिवं प्रति गच्छन्त इव, महाविस्तीर्णं, पृथिवीचिह्नितं, महाच्छदेन आच्छादितम्। पृथिव्याः सदृशं विस्तीर्णम्, गृहजनपदसंयुक्तम्, मदोत्कण्ठितद्विजगोषेण, दिव्यगन्धसमाकुलम्। महार्हप्रावरणैः, राक्षसाधिपेन सेवितम्, शुक्लहंससदृशं, अगुरुधूमगन्धयुक्तम्। पत्रपुष्पसमर्पणैः शोभितम्, चित्रवर्णैः, मनोहररूपम्, मनः प्रियं, इन्द्रियाणां च तुष्टिदायकम्। सा दिव्या सभा, दुःखापहाः, श्रीवर्धिनी, पञ्चेन्द्रियाणां पञ्चश्रेष्ठविषयैः तृप्तिदायिनी। तदनन्तरं, रावणरक्षिते तस्मिन्, सा सभा मातृवत् तान् पोषयन्ती; हनूमान् मनसि चिन्तयामास—"एषा स्वर्गः, देवलोकः, इन्द्रपुरी वा, परमं प्राप्तिः" इति। सः चिन्तयन्, तत्र सुवर्णदीपांश्च पश्यति स्म; मायया मायाविभिः जितैः क्रीडायामिव। दीपप्रभया, रावणतेजसा, भूषणशोभया च, सा सभा ज्वलतीव अभवत्। तत्र, शय्योपविष्टाः, सहस्रं कुलीनस्त्रीणां, नानावर्णवस्त्राभरणमाल्यविभूषिताः, नानारूपालङ्कृताः, दृष्टाः। मघ्यरात्रे, अर्धरात्रे, मद्यनिद्रावशेन, क्रीडां परित्यज्य, सुप्ताः, गाढनिद्रावशे स्थिताः। एवं हनूमान् रावणस्य तद् दिव्यं वेश्म, तत्र स्थितानां राक्षसानां, स्त्रीणां च, विभूतिं, विभवान् च, सर्वं सम्यग् अपश्यत्।