तत्र तु मनोज्ञं पुष्पाह्वयं नाम विभूषणमन्दिरं तिष्ठति, यः रत्नदीप्त्या प्रकाशमानः सर्वेषां प्रासादानां मध्ये परमं शोभमानः महाकपिमन्दिरं दृष्टः। तत्र वैदूर्यनिर्मिताः पक्षिणः कृताः, तथा रजतप्रवालनिर्मिताः पक्षिणः, नानाविधरत्नभूषिताः आश्चर्यजनकाः भुजङ्गाः, सुशीर्षाङ्गाः अश्वाः च विराजन्ते। प्रवालहेमपक्षपक्षिणः स्निग्धपक्षाः, कामस्वरूपवत् प्रकाशमानपक्षिणः, सुन्दरमुखाः शोभनपक्षिणश्च तत्र दृश्यन्ते। तत्र सुकु trunkयुक्ताः हस्तिनः योजिताः, केचित् पद्मपत्रसू trunkयुक्ताः, केचित् सुमानाः च। शुभहस्तयुक्ता देवी निर्मिता, लक्ष्मीः अपि हस्तयोः पद्मधारिणी सुसज्जिता। एवं तं दिव्यमन्दिरम् उपसृत्य, सः विस्मितः, मनोहरगुहायुक्तं पर्वतं इव तं देशं दृष्टवान्। सः प्रदेशः सुरभिः रम्यश्च हिमपातानन्तरं शोभनगुहायुक्तः पर्वत इव आसीत्। ततः स कपिः, सत्कृतः, दशग्रीवराज्ये प्रविश्य, जनकात्मजां सीतां अन्विष्य, या पूजिता, दुःखिता, पतिव्रतधर्मसम्भ्रान्ता च आसीत्, तस्याः अन्वेषणाय प्रवृत्तः। तस्याः अन्वेषणे महात्मनः सर्वत्र दृष्टिपातेन मनः परमदुःखितम् अभवत्, कारणं सा जनकात्मजा उत्तमचारित्रा आसीत्। एवं सप्तमे सर्गे समाप्ते, अष्टमः सर्गः आरभ्यते। तत्र वायुपुत्रः हनुमान् तस्मिन्महति प्रासादमध्ये स्थितः, रत्नमणिविचित्रे सुवर्णजालकसंयुक्ते महद् भवनं अपश्यत्। तद् भवनं विश्वकर्मणा स्वयम् निर्मितम्, अनन्तविस्तीर्णं, आकाशमार्गे वातवेगवत् उत्थितम्, सूर्यपथवत् दीप्तिमान् आसीत्। तत्र किंचित् अपि असंस्कृतम् नासीत्, किंचित् अपि अरत्नयुक्तम् नासीत्, देवेषु अपि भेदाभावः, सर्वत्र विशेषयुक्तत्वात्। तद् भवनं तपसा, समाधिना, विक्रमस्य च प्राप्तम्, चित्तनिग्रहविचारैः निर्मितम्, नाना रूपैः विशेषैः निर्मितम्। तत्र गतिविशेषे चित्तं संस्थाप्य, दुरासदम्, वातवेगवत् चलनयुक्तम्, महात्मनाम्, धर्मात्मनाम्, यशस्विनां, तेजस्विनां प्रमुखं निवासस्थानम् आसीत्। स्वसंस्थायाम् स्थितम्, नानाशिखरसंयुक्तम्, मनोहरम्, शरदिन्दुसमशुद्धम्, तस्य शिखराणि गिरिशिखरवत् आश्चर्यजनकानि। तत्र रात्रौ विचरन्तः राक्षसाः, कर्णभूषणैः अलङ्कृतमुखाः, महाभोजिनः, आकाशगताः, विशालाक्षाः, विकृतलोचना, शीघ्रगमना, सहस्रगणैः प्रेतैः वाह्यमानाः दृश्यन्ते। एवं सन्दर्शने समाप्ते, नवमः सर्गः आरभ्यते। तत्र तस्मिन्मनोरम्ये वासगृहे वायुपुत्रः हनुमान् शुद्धं विस्तीर्णं भवनं, गृहाणां मध्ये उत्तमं, अपश्यत्। राक्षसराजस्य तद् महाप्रासादं अर्धयोजनविस्तीर्णं, पूर्णयोजनदीर्घं, अनेकेषु उच्चगृहेषु सघनं, तत्र आसीत्। शत्रुघ्नः हनुमान् सर्वत्र वैदेहीं सीतां, विशाललोचनां, अन्विष्य विचचार। राक्षसश्रेष्ठस्य तद् उत्तमं वासस्थानं निरीक्ष्य, श्रीमान् हनुमान् राक्षसराजस्य वेश्म समीपमगच्छत्। तद् चतुर्दन्तत्रिदन्तयुक्तैः हस्तिभिः परिवृतम्, मुक्तैः, महाशस्त्रधारिभिः रक्षोभिः संरक्षितम् आसीत्। रावणस्य तद् वेश्म पत्नीसहितम्, राक्षसीभिः, बलात् नीताभिः राजकन्याभिः च परिवृतम् आसीत्। तत्र स्थानं नकुलमकरैः सघनम्, भीममत्स्यसमाकुलम्, वातवेगेन विक्षिप्तम्, सर्पसमाकुलसागरसमम् आसीत्। यद् श्रीः वैश्रवणसमीपा, या चन्द्रसम्बन्धिनी, या गरुडसमीपा, सा एव अक्षया श्रीः रावणगृहे सदा रमणीयरूपेण वर्तते स्म। तस्य प्रासादस्य मध्ये, वायुपुत्रः हनुमान् अपरं सुविनिर्मितं, नानानिष्क्रमणयुक्तं भवनं अपश्यत्। तत् विश्वकर्मणा ब्रह्मणः कृते निर्मितं दिव्यं विमानं पुष्पकाख्यं सर्वरत्नमण्डितम् आसीत्। तद् घोरतपसा कुबेरः पितामहतः प्राप्तवान्; कुबेरं विजित्य, राक्षसराजः तद् विमानं प्राप्तवान्। तत् विमानं शुद्धहेमराजतानां स्तम्भैः, चित्रमृगविन्यासैः भूषितम्, तेजसा ज्वलन्तम् इव आसीत्। सर्वतः शोभनमण्डपैः अलङ्कृतम्, मेरुमन्दराभम्, आकाशम् इव स्पृशन्तम्। विश्वकर्मणा निर्मितम्, अग्निसूर्यसमप्रभम्, सुवर्णपदानकैः, शोभनैः वेदिकाभिः युक्तम् आसीत्। तत्र सुवर्णस्फटिककाञ्चनैः जालकैः, नीलमणिवेदिकाभिः, महापुष्परत्नैः भूषितम् आसीत्। आश्चर्यजनकैः प्रवालमणिभिः, महारत्नैः, अनुपममुक्ताभिः च सर्वत्र प्रकाशमानम् इव हस्ततलवत् आसीत्। रक्तचन्दनगन्धयुक्तम्, सुवर्णधूपगन्धयुक्तम्, शुभगन्धयुक्तम्, नवसूर्यसदृशं प्रकाशमानम् आसीत्। विविधैः शोभनमण्डपैः अलङ्कृतम्, महाकपिः दिव्यं पुष्पकं विमानम् आरूढः, तत्र स्थित्वा सर्वत्र मद्यभोजनहोमगन्धं अनुभवन्। स तां दिव्यां मिश्रगन्धं, सुगन्धिमिव वातम्, सस्नेहम् इव मित्रमित्रयोः संगमम् अनुभवन्। ततः सः "इह आगच्छ" इति उक्त्वा, रावणस्य निकटं ययौ; तत्र गत्वा, महद् शुभमण्डपं दृष्टवान्। तद् रावणस्य आसीत्, प्रियतमा स्त्रीव शोभमानम्, रत्नपदानकैः अलङ्कृतम्, सुवर्णजालकैः दीप्तिमान् आसीत्। तस्य भूमिः स्फटिकच्छदितः, दन्तच्छिद्रसदृशः, मुक्ताहिरण्यप्रवालराजतानां भूषणैः विभूषितः। बहुभिः रत्नस्तम्भैः, नानास्तम्भैः, समैः, ऋजुभिः, उन्नतैः, सर्वतः शोभितैः अलङ्कृतम् आसीत्। स्तम्भाः पक्षवत् उन्नतानि, आकाशं इव आरोहन्तः, महद् वस्त्रासनं विचित्रं, भूमिलक्षणैः चिह्नितम् आसीत्। एवं हनुमान् तत्र रावणवेश्मनि विचरन्, सर्वत्र अद्भुतं वैभवं, दिव्यरत्नमण्डितानि गृहानि, सुरभिगन्धयुक्तानि स्थलानि, दिव्यपुष्पकविमानं च अपश्यत्, तथा जनकात्मजायाः अन्वेषणं कर्तुं ततः तत्र विचचार।