हनुमान् बलवान् तदा लङ्कानगर्याः मध्ये प्रविश्य, भवनानां जालं दृष्टवान्, यत्र वज्र-मणि-सुवर्ण-गवाक्षैः भूषितानि भवनानि मेघसमूहवत् वर्षाकाले विद्युत्प्रभाभिः streaked, पक्षिभिः पूर्णानि च दृश्यन्ति। तत्र स विविधानि सभागृहाणि अपश्यत्—शङ्ख-शस्त्र-धनुः-सभाः, पुनः रम्याणि विशालानि चन्द्रशालानि भवनशिखरेषु। तानि भवनानि शक्त्या प्राप्तानि, विविध-भूतैः अधिष्ठितानि, देव-दानवैर् मानितानि, दोषरहितानि च दृष्टानि। तानि भवनानि मायया निर्मितानि इव, सर्वगुणैः पृथिव्यां अतीव उत्तमानि, लङ्कानाथस्य भवनानि सः अपश्यत्। ततः सः एकं महद् भवनं दृष्टवान्, मेघसमूहाकारम्, सुवर्णेन शोभितम्, राक्षसराजस्य शक्त्याः योग्यं, अद्वितीयं भवनं, यस्य तुल्यं नास्ति। पृथिव्याम् आकाशवत् विस्तारितम्, तेजसा दीप्तम्, बहु-मणिभिः अलङ्कृतम्, विविध-वृक्ष-पुष्पैः आच्छादितम्, शिखरस्य धूलिनिर्मलवत् शोभितम्। तत्र सः मणिभिः अनेकैः भूषितं महाप्रासादं अपश्यत्, शिलाप्रपर्वतवत् विविध-रत्नसमृद्धम्, आकाशे ग्रहचन्द्रवत्, मेघैः कल्याणैः अलङ्कृतम्। पृथिवी पर्वतपङ्क्तिभिः पूर्णा, पर्वताः वृक्षच्छत्रैः पूर्णाः, वृक्षाः पुष्पच्छत्रैः पूर्णाः, पुष्पाणि दल-गर्भैः पूर्णानि। श्वेत-प्रासादाः निर्मिताः, कमल-सरोवराणि पुष्पैः पूर्णानि, पुनः कमलानि गर्भैः, अद्भुतवनानि, सरांसि च। तत्र पुष्पाह्वयम् इति नाम्ना महद् भवनं तिष्ठति, रत्नदीप्त्या आवर्तितम्, उत्तमप्रासादेषु शिरोमणिः, महाकपिनः महाप्रासादः। वज्रनिर्मिताः पक्षिणः, रजत-मुक्ता-प्रवाल-निर्मिताः पक्षिणः, अद्भुताः नागाः विविधमणिभिः भूषिताः, सुश्वेताश्वाः शोभनाङ्गाः च तत्र दृश्यन्ति। प्रवाल-सुवर्ण-पक्षयुक्ताः पक्षिणः, तेषां पक्षाः सिक्तानिव विक्षिप्ताः, कामरूपवत् दीप्ताः, सुन्दरमुखाः, शोभनपक्षाः पक्षिणः निर्मिताः। सुप्रशस्तशुण्डयुक्ता गजाः युक्ताः, कमलदलशुण्ड-मानेषु च, शुभहस्तयुक्ता देवी, लक्ष्मीः च कमलधारिणी निर्मिता। एवं तद् भवनं समीपमागतः, विस्मितः, गिरिकन्दरवत् रम्यं, पुनः सुगन्धितं रमणीयं, हिमपातात् मुक्तस्य गिरिकन्दरवत् शोभितम्। ततः कपिः सम्मानितः लङ्कानगर्याः दशमुखेन अधिष्ठितायाः नगर्याः प्रविश्य, जनकस्य कन्यायाः अन्वेषणाय, या पूजिता, दुःखिता, पतिव्रतधर्मेण आकृष्टा, विचरन्। पुनः या जनकनन्दिनी, या श्रेष्ठमना, उत्तमाचारवती, तस्य अन्वेषणाय, सर्वत्र नेत्रैः अन्वेषन्, महात्मा सः अत्यन्तं क्लेशितमना अभवत्। ततः तस्मिन्महाप्रासादे स्थितः वायुपुत्रः हनुमान् मणि-रत्नैः भूषितं, सुवर्णगवाक्षैः शोभितं महाप्रासादं अपश्यत्। तद् अतुलं अद्भुतं प्रासादं विश्वकर्मणा स्वयम् निर्मितम्, आकाशमार्गे वायुपथवत्, सूर्यमार्गवत् दीप्तम्। तत्र किमपि असावधानं नास्ति, किमपि रत्नरहितं नास्ति, देवेषु अपि भेदः नास्ति, सर्वत्र अद्वितीयता अस्ति। तपसा, समाधिना, वीर्येण, मनो-निग्रहेन, चिन्तनैः अर्जितम्, तद् भवनं अनेकविचित्ररूपैः निर्मितम्, प्रत्येकं विशेषेण। मनः शीघ्रगमनाय स्थितम्, दुर्गमम्, वायुवत् गतिमान्, महात्मनाम्, पुण्यनाम्, दीप्तिमन्ताम्, श्रेष्ठनिवासः। तद् अद्वितीयाधारे स्थितम्, शिखरैः अलङ्कृतम्, मनसि रम्यम्, शरदिन्दुवत् निर्मलम्, शिखराणि पर्वतशिखरवत् अद्भुतानि। तत्र निशाचराः, कुण्डलैः मुखानि भूषितानि, महान् भोजकाः, आकाशे विचरन्तः, विशाल-गोलक-विक्षिप्त-नेत्राः, शीघ्रगामिनः, सहस्र-प्रेतैः वाह्यमानाः। तस्मिन उत्तमगृहे मध्ये वायुपुत्रः हनुमान् निर्मलम् विशालम् भवनम् अपश्यत्, गृहेषु श्रेष्ठम्। राक्षसराजस्य महाप्रासादः अर्ध-योजनविस्तीर्णः, पूर्ण-योजनदीर्घः, बहु-शिखरैः पूर्णः। हनुमान् शत्रुसूदनः सर्वत्र वैदेहीं सीताम् विशालाक्षीं अन्वेषयन् विचरन्। राक्षसश्रेष्ठस्य उत्तमगृहं निरीक्ष्य, हनुमान् भाग्यशाली तदा राक्षसराजगृहं समीपमगच्छत्। चतुस्तुषार-त्रितुषार-गजैः परिवृतम्, मुक्तम्, महाशस्त्रधारिभिः रक्ष्यमाणम्। रावणस्य गृहं तस्य पत्न्यः, राक्षसीः, बलात् आनिताः राजकन्याः च परिवृतम्। तद् स्थलम्, ग्राह-मकरैः पूर्णम्, विकटमत्स्यैः पूर्णम्, वायुनाः कम्पितम्, नागसमूहयुक्तं समुद्रवत्। यः श्रीः वैश्रवणस्य, यः चन्द्रस्य, यः गरुडस्य, सा अव्यया दीप्तिः रावणगृहे सदा रम्या निवसति। तस्मिन् प्रासादे मध्ये वायुपुत्रः अन्यं सुविनिर्मितं भवनम् अपश्यत्, बहु-निस्सरणयुक्तम्। विश्वकर्मणा ब्रह्मणः कृते निर्मितम्, दिव्यं विमानं पुष्पकं नाम, सर्वरत्नैः भूषितम्। गंभीरतपसा कुबेरः ब्रह्मणः प्राप्तवान्, कुबेरं विजित्य राक्षसराजः तद् विमानं प्राप्तवान्। शुद्ध-सुवर्ण-रजत-स्तम्भैः निर्मितम्, विविधमृगमूर्तिभिः अलङ्कृतम्, दीप्तिमान्, अग्निवत् शोभितम्। सर्वतः उत्तम-मण्डपैः अलङ्कृतम्, मेरु-मन्दरवत्, आकाशस्पर्शवत्। विश्वकर्मणा निर्मितम्, अग्निसूर्यवत् दीप्तिमान्, सुवर्णसीढ्यः, शोभन-उत्तम-वेदीयुक्तम्। एवं सुन्दरकाण्डस्य सप्तमः, अष्टमः, नवमः सर्गः श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे समाप्तः।