हनुमान् महान् वानरः, लङ्कायाः महत् भवनम् प्रविश्य, तत्र विविधैः प्रासादसमूहैः तथा शतशः रम्याभिः स्त्रीभिः परिवृतं, सुव्यवस्थितैः प्राङ्गणैः शोभितं च गृहं अपश्यत्। तत्र स बलवान् भवनानां जालं दृष्टवान्, यत्र वैदूर्य-हिरण्य-गवाक्षैः भूषितानि भवनानि मेघसमूहवत् वर्षाकाले विद्युत्प्रभाभिः विभासमानानि पक्षिभिः पूर्णानि च दृश्यन्ते। सः पुनः तेषां निवेशनानां सभाः अपश्यत्—शङ्खसभाः, आयुधसभाः, धनुषसभाः, तथा मोहिनीः विशालाः चन्द्रसभाः भवनशिखरेषु स्थिताः। तत्र सः बलैः अर्जितानि गृहाणि अपश्यत्, यत्र विविधैः भूतैः शासनं कृतम्, देवदानवैः पूजितानि, दोषरहितानि च भवनानि सः दृष्टवान्। मायया निर्मितानि तानि भवनानि, पृथिव्याः सर्वेषु गुणैः अतीव श्रेष्ठानि, लङ्काधिपतेः भवनानि सः अपश्यत्। ततः सः एकं उच्चं प्रासादं दृष्टवान्, मेघसमूहसदृशं, सुवर्णमयं, राक्षसाधिपतेः शक्त्यनुकूलं, अनुपमं, स्वप्रतिमं भवनं। तद् दिवं यथा पृथिव्यां विस्तृतं, तेजसा दीप्तं, बहुरत्नैः अलङ्कृतं, विविधवृक्षपुष्पैः आच्छादितं, पर्वतशिखरं यथा रजसा आवृतं। तत्र सः रत्नैः विभूषितं प्रासादं अपश्यत्, यः बहुवर्णः, खनिजैः समृद्धः, आकाशे ग्रहैः चन्द्रेण यथा शोभितः, मेघैः कल्याणैः अलङ्कृतः। पृथिवी पर्वतपङ्क्तिभिः पूर्णा, पर्वताः वृक्षच्छत्रैः पूर्णाः, वृक्षाः पुष्पच्छत्रैः पूर्णाः, पुष्पाणि दलैः केसरैः च पूर्णानि। श्वेतानि प्रासादानि निर्मितानि, पद्मवनानि पुष्पैः पूर्णानि, पुनः पद्मानि केसरैः युक्तानि, अद्भुतानि वनानि, सरांसि च दृश्यन्ते। तत्र पुष्पाह्वयः नाम महत् भवनं तिष्ठति, रत्नदीप्त्या चमच्चममाणं, सर्वेषु प्रासादेषु उत्तमं, महावानरस्य महत् प्रासादः। वैदूर्यनिर्मिताः पक्षिणः, रौप्य-प्रवालपक्षिणः, विविधरत्नैः भूषिताः अद्भुताः नागाः, सुशोभिताङ्गाः उत्तमवर्णाः अश्वाः च तत्र सः अपश्यत्। प्रवाल-हिरण्यपक्षिणः पक्षैः नम्रैः सिक्तवत्, कामरूपवत् दीप्तपक्षाः, सुन्दरमुखाः, शोभनपक्षाः पक्षिणः तत्र निर्मिताः। सुशुण्डाः गजाः युक्ताः, पद्मदलशुण्डाः केशयुक्ताः, शुभहस्ताः देव्या निर्मिताः, लक्ष्मीः अपि पद्महस्ताः तत्र सः अपश्यत्। तेन भवनं समीपं गत्वा, विस्मितः, पर्वतस्य रम्यगुहासदृशं, पुनः तद् सुगन्धितं रम्यं स्थलम् हिमपातानन्तरं पर्वतगुहासदृशं अभवत्। ततो हनुमान्, पूजितः, दशमुखेन शासनं कृतम् नगरे प्रवेश्य, जनकस्य कन्यायाः अन्वेषणं आरभत्—या पूजिता, दुःखिता, पतिव्रतस्य धर्मबलात् व्याकुला च। तां जनकदुहितरं अन्वेषयन्, या उत्तमचित्ताः, धर्मशीलाः, सः महात्मा सर्वत्र दृष्ट्वा, मनसा अतीव व्यग्रः अभवत्। ततः तस्मिन्नेव भवनमध्ये स्थित्वा, वायुसुतः हनुमान् महत् प्रासादं अपश्यत्, यः रत्नमणिभिः अलङ्कृतः, शुद्धहिरण्यगवाक्षैः शोभितः। तद् अपरिमितं अद्भुतं प्रासादं विश्वकर्मणा स्वयम् निर्मितम्, यः आकाशे वातपथे उत्तिष्ठति, सूर्यपथवत् दीप्तिमान्। तत्र सर्वं यत्नेन कृतम्, सर्वं रत्नैः पूर्णम्, देवेष्वपि भेदः नास्ति, सर्वत्र विशिष्टता अस्ति। तपसा, ध्यानेन, वीर्येण अर्जितम्, मनोनिग्रहेन, चिन्तया निर्देशितम्, तत्र नानारूपाणि भवनानि समदृष्टानि। तद् शीघ्रगमने मनः स्थितम्, दुर्गमम्, वातवत् गच्छति, महात्मनाम्, धर्मिष्ठानाम्, दीप्तिमताम्, श्रेष्ठवासः। तद् स्वविशेषाधारे स्थितम्, बहुशिखरैः भूषितम्, मनःप्रहर्षकरम्, शरदिन्दुवत् शुद्धम्, तस्य शिखराणि पर्वतशिखरवत् अद्भुतानि। तत्र निशाचराः, कुण्डलैः शोभितमुखाः, महाभोजिनः, आकाशे गच्छन्तः, विशालनेत्राः, विकृतनेत्राः, शीघ्रगामिनः, सहस्रभूतैः वह्यमानाः तत्र दृश्यन्ते। तस्मिन् श्रेष्ठे निवासे मध्ये, हनुमान् वायुसुतः शुद्धं विशालं भवनं अपश्यत्, यः गृहेषु श्रेष्ठः। राक्षसाधिपतेः महत् प्रासादः अर्धयोजनविस्तीर्णः, एकयोजनदीर्घः, बहुशिखरैः पूर्णः। शत्रुनिःसारकः हनुमान् सर्वत्र वैदेहीं सीतां विशालाक्षीं अन्वेषयन् विचरति। राक्षसाणां श्रेष्ठं निवासं निरीक्ष्य, हनुमान् सौभाग्यसम्पन्नः राक्षसाधिपतेः निवासं समीपं गच्छति। तद् चतुर्दन्तैः त्रिदन्तैः गजैः परिवृतम्, मुक्तम्, महायुधधरैः सैनिकैः रक्षितम्। रावणस्य निवासः तस्य पत्न्यः, राक्षसीः, बलात् आनिताः राजकन्याः च परिवृतः। तद् स्थलम् ग्राहैः, मकरैः, विकृतमत्स्यैः पूर्णम्, वातबलात् कम्पितम्, नागसमूहयुक्तं समुद्रवत्। यत् ऐश्वर्यं वैश्रवणस्य, चन्द्रस्य, गरुडस्य च, तत् अव्ययम् सौभाग्यं रावणस्य गृहे रम्यं नित्यं तिष्ठति। तस्य प्रासादस्य मध्ये, वायुसुतः हनुमान् अन्यं सुविनिर्मितं भवनं अपश्यत्, बहुध्वारयुक्तम्। विश्वकर्मणा ब्रह्मणः कृते निर्मितः दिव्यः विमानः पुष्पकः नाम, सर्वरत्नैः अलङ्कृतः तत्र आसीत्। घोरतपसा कुबेरः ब्रह्मणः प्राप्तवान्, कुबेरं विजित्य राक्षसाधिपः तं प्राप्तवान्। तद् शुद्धसुवर्णरजतस्तम्भैः अधिष्ठितम्, विचित्रमृगप्रतिमाभिः अलङ्कृतम्, तेजसा दीप्तवत्। सर्वतः रम्यैः शालाभिः अलङ्कृतम्, मेरु-मन्दरगिरिसदृशं, आकाशस्पृशं तद् भवनं शोभते। एवं हनुमान् लङ्कायाः रावणस्य भवनानि, पुष्पकविमानं, विविधरत्नमणिभिः अलङ्कृतानि, दिव्यशोभितानि, सर्वत्र सीतायाः अन्वेषणं कुर्वन्, विस्मितः, मनःव्यग्रः, महात्मा विचरति।