हनुमान् वातात्मजः तत्र लङ्कायाम् रावणस्य राजधन्यां सहस्रशः सैन्यानि मेघनिनादसमानरवाणि, शत्रुभिः दुर्जयानि, सुवर्णमालाभिरलङ्कृतानि अपश्यत्। सः राक्षसराजस्य रावणस्य निवासे आदित्यसमप्रभान्, सुवर्णजालैः निरवच्छिन्नान् पुरुषान् अपि ददर्श। तत्रैव स कपिसत्तमः नानाविधानि शिबिकाः, शोभनानि लतागृहाणि, चित्रैः भूषितानि सभागृहाणि अपश्यत्। तत्रान्ये अपि क्रीडागृहाणि, काष्ठशैलप्रतिमानि, रमणीयं रत्यालयं दिवसभवनं च दृष्टवान्। राक्षसराजस्य रावणस्य प्रासादे, मन्दरशिखरसमुन्नतं, मयूरासनसमाकीर्णं महागृहं सः अपश्यत्। उत्तमं तद् गृहम् ध्वजस्तम्भैः पूर्णं, सर्वतः अनन्तरत्नसमूहैः परिवृतं, स्थिरसंकल्पमिव प्रजापतेर्गृहं दृष्ट्वा, सः विस्मितः अभवत्। रत्नदीप्त्या रावणप्रभया च सः प्रासादः सूर्यरश्मिभिरिव प्रकाशमानः आसीत्। तत्र कपिश्रेष्ठः सुवर्णमयान् शय्यान्, आसनानि, दीप्तपात्राणि च अपश्यत्। रत्नमयानि पात्राणि, मधु-मदिरापूर्णानि, रम्याणि विशालानि, कुबेरगृहसदृशानि अपि तत्र दृष्टानि। नूपुरमणिनिनादैः, किङ्किणीजलनिस्वनैः, मृदु-मृदङ्गध्वनिभिः च तद् गृहम् हार्द्यशब्दैः पूरितम् आसीत्। हनुमान् तद् महद् गृहम् प्रविश्य, प्रासादसमूहैः परिवृतं, शतानि रमणीयस्त्रीणां युक्तं, सुशोभितप्राकारमण्डपम् अपश्यत्। स तत्र नानाविधानि प्रासादजालानि, वैडूर्य-सुवर्णजालैः अलङ्कृतानि, वर्षाकाले मेघगणैः विद्युत्प्रभाभिः युक्तमिव, पक्षिसमूहैः पूरितमिव, ददर्श। तत्रैव विविधानि सभागृहाणि—शङ्खगृहाणि, शस्त्रगृहाणि, धनुःसभागृहाणि च—पुनः चन्द्रमण्डपवत् रम्याणि, विशालानि गृहशृङ्गेषु अपश्यत्। स्वामिभिः बलात् प्राप्तानि, विविधग्रहैरधिष्ठितानि, देवासुरैः पूजितानि, दोषरहितानि गृहाणि सः ददर्श। तानि सर्वाणि मायया निर्मितानि इव, सर्वगुणैः पृथिव्यां अत्युत्कृष्टानि, लङ्काधिपतेः भवनानि आसन्। ततः सः एकं महद् गृहम् अपश्यत्, मेघगणोपमम्, सुवर्णशोभायुक्तं, राक्षसाधिपतेः सामर्थ्यानुरूपम्, असमं, अनुपमं च। तद् गृहम् स्वर्गसमं, तेजसा दीप्तम्, नानारत्नविभूषितम्, नानावृक्षपुष्पैः आवृतम्, शैलशिखरधूलिसंवृतमिव आसीत्। तत्र रत्नमणिविचित्रैः अलङ्कृतं, शैलशिखरमिव, नक्षत्रचन्द्रयुक्तमिव व्योम, कलाकौशलैः मेघैः शोभितं प्रासादं अपश्यत्। भूमिः पर्वतश्रेणीभिः पूरिता, पर्वताः वृक्षच्छत्रैः, वृक्षाः पुष्पच्छत्रैः, पुष्पाणि केसरपत्रैः पूरितानि आसन्। श्वेतप्रासादाः निर्मिताः, पद्मवनानि पुष्पैः पूर्णानि, पुनः केसरयुक्तानि पद्मानि, अद्भुतवनानि, सरांसि च तत्र आसन्। तत्र पुष्पाह्वयं नाम महद् गृहम् अस्ति, यत् रत्नदीप्त्या प्रकाशमानम्, प्रासादेषु श्रेष्ठम्, महाकपिप्रासादः इव उन्नतम्। तत्र वैडूर्यनिर्मिताः पक्षिणः, रजतप्रवालनिर्मिताः पक्षिणः, नानारत्नविभूषिताः अद्भुताः सर्पाः, सुशरीराः अश्वाः च दृष्टाः। प्रवालसुवर्णपक्षिणः पक्षिणः, सिक्तपक्षाः इव, कामरूपिणः इव, सुन्दरमुखाः, शोभनपक्षिणः पक्षिणः निर्मिताः। उत्तमशुण्डाः गजाः युक्ताः, केसरशुण्डाः, पद्मशुण्डाः, शुभहस्ताः देवी, पद्महस्ता लक्ष्मीश्च तत्र निर्मिताः। एवं तद् दिव्यं गृहम् समीपं गत्वा, सः विस्मितः, शैलगुहामिव रम्यां, सुरभिं, स्निग्धां च तां स्थलीं ददर्श। ततः सः कपिः, रावणेन अधिष्ठितां पुरीं प्रविश्य, जनकात्मजां, या पूजिता, दुःखिता, पतिसत्त्वबलात् क्लान्ता, तां अन्वेष्टुं प्रवृत्तः। तां जनकात्मजां, सत्त्ववतीं, सदाचारिणीं सर्वत्र पश्यन्, महात्मा हनुमान्, अत्यन्तदुःखितः अभवत्। ततः तत्र स्थित्वा, वातात्मजः हनुमान्, रत्नमणिविचित्रं, सुवर्णजालसंवृतं महद् गृहम् अपश्यत्। तद् अलौकिकं, अद्भुतं प्रासादं विश्वकर्मणा स्वयम् निर्मितम्, गगनमार्गं याति इव, सूर्यपथवत् दीप्तिमान् आसीत्। तत्र किञ्चिदपि असावधानं नासीत्, न किञ्चित् अरत्नमयं, देवेष्वपि न कोऽपि विशेषः, सर्वत्र अद्वितीयता आसीत्। तद् तपसा, समाधिना, वीर्येण, मनोनिग्रहप्रज्ञया च लब्धम्, नानारूपविन्यासयुक्तम्, सर्वत्र विशेषसमं निर्मितम्। वेगेन गन्तुं समाहितचित्तम्, दुरासदम्, वातवेगसदृशगमनम्, महात्मनाम्, पुण्यात्मनाम्, दीप्तात्मनाम्, तेजस्विनां श्रेष्ठनिवासः आसीत्। स्वविन्यासे स्थितम्, नानाशिखरशोभितम्, मनोहरम्, शरदिन्दुसमानम्, शिखराणि पर्वतशिखराणि इव अद्भुतानि। तत्र रात्रिचराः राक्षसाः, कुण्डलशोभितमुखाः, महाभोजिनः, गगनचराः, विशाललोचनाः, विकृतदृष्टयः, वेगेन चलन्तः, सहस्रगणैः भूतैः वह्यमानाः दृष्टाः। तत्रैव तस्मिन् श्रेष्ठे निवासे, हनुमान् वातात्मजः, विशालं, निर्मलम्, गृहाणां श्रेष्ठम्, गृहम् अपश्यत्। राक्षसराजस्य महाप्रासादः, अर्धयोजनविस्तीर्णः, पूर्णयोजनदीर्घः, नानाशिखरैः समाकीर्णः आसीत्। सः हनुमान् शत्रुनाशनः, सर्वत्र वैदेहीं सीतां विशालाक्षीं अन्वेष्टुम् आरब्धवान्, सर्वत्र विचरन् दृष्टवान्। एवं वाल्मीकि-मुनिप्रणीतस्य श्रीरामायणस्य सुन्दरकाण्डे षष्ठ-सप्तमाष्टम-नवम-सर्गाणां कथा इयं।