हनुमान् लङ्कायाः राक्षसाधिपतेः रावणस्य निवासं समीक्षitum प्रविशन्, तं महाप्रासादं ददर्श, यः रजतपट्टद्वारैः सुवर्णमाल्यैः शोभितः, विविधैः प्राकारैः रम्यैः द्वारैः च समन्तात् परिवृतः आसीत्। तत्र बलिनः हस्तिप्रेष्ठाः, वीराः अश्वारूढाः, अजेयाः रथारूढाः च समागताः आसन्। तस्य प्रासादस्य अन्तः बहुबहु रत्नैः परिपूर्णः, उत्तमस्थानैः अलङ्कृतः, महाचारी रथारूढैः, उच्चासनैः च संकुलः आसीत्। सर्वतः तत्र शोभनानि रमणीयानि दृश्यानि, नानाविधानि पशून् पक्षिणः च असंख्येण समन्तात् ददर्श। नियमितैः अन्तःरक्षकैः राक्षसैः च सुरक्षितः, तत्र मुख्याः उत्तमाः महिलाः सर्वत्र परिपूर्णाः आसन्। राक्षसाधिपतेः रावणस्य निवासः हर्षपूर्णैः शोभनाभिः महिलाभिः दीप्तिमान् आसीत्, तत्र आभरणानां निनादः समुद्रस्य गर्जनायाः सदृशः आसीत्। राजगुणैः युक्तः, उत्तमचन्दनगन्धयुक्तः, महान् जनसमूहैः संकुलः, सिंहैः वनं यथा। तत्र मृदङ्गनिनादैः, शङ्खध्वनिभिः, उत्सवदिवसेषु पूज्यः, राक्षसैः नित्यसम्मानितः प्रासादः आसीत्। स सागरस्य गम्भीरत्वेन, समुद्रगर्जनायाः निनादेन, विशालधनसंपत्तिभिः समृद्धः आसीत्। महाकपिः तं प्रासादं रत्नैः परिपूर्णं, दीप्तिमानं, गजैः अश्वैः रथैः च संकुलं ददर्श। स कपिश्रेष्ठः 'एषा लङ्कायाः भूषणं सत्यं' इति चिन्तयन्, रावणस्य समीपे विचरन् आसीत्। राक्षसगृहात् गृहं, सर्वेषु उद्यानेषु च निर्भयः विचरन्, प्रासादान् निरीक्षन् आसीत्। स महाकपिः महान् वेगेन प्रहस्तस्य गृहे प्रविश्य, ततः महापार्श्वस्य गृहे अपि अयात्। अनन्तरं महाकपिः कुम्भकर्णस्य मेघसदृशे गृहे, तथा विभीषणस्य गृहे अपि अयात्। एवं महोदरस्य, विरूपाक्षस्य, विद्युज्जिह्वस्य, विद्युन्मालिनः च गृहे गत्वा। वज्रदंष्ट्रस्य, शुकस्य, शीघ्रगामिनः सारणस्य, बुद्धिमतः गृहे अपि अयात्। तद्वत् कपिश्रेष्ठः इन्द्रजितः प्रासादे, जम्बुमालि-सुमालिनोः गृहे अपि प्रविश्य। रश्मिकेतोः, सूर्यशत्रोः, वज्रकायस्य गृहे अपि अयात्। अनन्तरं वातात्मजः धूम्राक्ष-सम्पात्योः गृहे, विद्युद्रूप-भीम-घन-विघनानां गृहे अपि अयात्। शुकनाभ-चक्र-शठ-कपट-ह्रस्वकर्ण-दंष्ट्र-लोमशस्य गृहे अपि अयात्। युद्धोन्मत्त-मत्त-ध्वजग्रीव-अश्वारूढ-विजिह्व-विजिह्व-हस्तिमुखानां गृहे अपि अयात्। क्रमेण कराल-पिशाच-शोणिताक्षस्य गृहे अपि अयात्। तेषु शोभनप्रासादेषु, स महाकपिः तेषां समृद्धिं ददर्श। सर्वेषु गृहेषु समन्तात् गत्वा, अन्ते तेजस्वी रावणस्य निवासं प्राप्तवान्। कपिश्रेष्ठः वानराणां सिंहवत् विचरन्, रावणस्य पत्नीः शय्यायाम्, विशालाक्ष्यः राक्षसीः च ददर्श। राक्षसाधिपतेः गृहे विविधान् सैन्यान् ददर्श, केचित् शूलमुसलधारिणः, केचित् शक्तितोमरधारिणः। महाकायान् राक्षसान्, विविधायुधधारिणः, रक्त-श्वेत-पाण्डु-वर्णान्, शीघ्रगामिनः वानरान् च ददर्श। स उत्तमजातीयान् शोभनान् गजान्, युद्धकौशलसम्पन्नान्, शत्रुगजान् पीडयन्तः, ऐरावतसमाना युद्धे ददर्श। तत्र शत्रुसैन्यविनाशकान्, मेघवत् प्रवहन्तः, पर्वतवत् बहन्तः सैन्यान् ददर्श। सैन्यानि सहस्रशः, मेघगर्जनसदृशानि, शत्रुभिः अजेयानि, सुवर्णमाल्यैः अलङ्कृतानि ददर्श। रावणस्य निवासे, सूर्यसदृशप्रभायुक्तान्, सुवर्णजालैः अविच्छिन्नान् ददर्श। वायुपुत्रः कपिः विविधरूपाणि शिबिकाः, शोभनलतागृहाणि, चित्रशालाः च ददर्श। अन्ये क्रीडागृहाणि, काष्ठपर्वतप्रतिमाः, रम्यं रतिकुञ्जं, दिव्यशालां च ददर्श। राक्षसाधिपतेः रावणस्य प्रासादे, मन्दरगिरिसमं, मयूरासनैः संकुलं, उत्तमं प्रासादं ददर्श। ध्वजस्तम्भैः परिपूर्णम्, सर्वतः असंख्यरत्नसमूहैः आवृतम्, दृढसंरचनम्, प्रजापतेः गृहवत् तं उत्तमं प्रासादं ददर्श। रत्नदीप्त्या रावणस्य तेजसा च, स प्रासादः सूर्यस्य किरणैः यथा शोभितः आसीत्। कपिश्रेष्ठः सुवर्णमय्यः शय्याः, आसनानि, भाण्डानि च ददर्श। रत्नमय्यः भाण्डानि, मधु-मदिरायुक्तानि, रम्याणि, विशालानि, कुबेरस्य प्रासादसदृशानि ददर्श। नूपुरध्वनिभिः, मेखलानिनादैः, मृदङ्गनिनादैः च, तत्र स्थानं सामनिनादैः परिपूर्णम् आसीत्। हनुमान् तं महाप्रासादं प्रविश्य, प्रासादसमूहैः, शतशः शोभनाभिः महिलाभिः परिवृतम्, सुस्थितैः प्राकारैः युक्तम् ददर्श।