हनुमान् महाकपिः तदा राक्षसैः क्रूरैः संरक्षितं रावणस्य राजप्रासादं ददर्श, यथा सिंहैः महद् वनं रक्ष्यते। स प्रासादः सुवर्णविचित्रैः रजतपटद्वारैः शोभितः, नानाविधानां प्राकाराणां रम्यद्वाराणां च मध्यगः आसीत्। तत्र बलिनः हस्त्यारोहाः, वीर्यवन्तः शूराः च अक्षयैः अश्वैः सारथिभिः च सह, समागताः आसन्। नानारत्नसमृद्धः, श्रेष्ठासनेन भूषितः, महारथिभिः महापीठैः च परिपूर्णः स प्रासादः आसीत्। सर्वतः तत्र रम्यदर्शनानि, नानाविधानि पशुपक्षिणः चासन्। सुशिक्षितैः अन्तःपुरपालकैः, राक्षसैः च सुरक्षितः, प्रधानाभिः उत्तमाभिः च स्त्रीभिः समन्ततः पूरितः आसीत्। राक्षसराजस्य स प्रासादः प्रमदाभिः रम्याभिः उल्लसितः, मणिनूपुरध्वनिभिः समुद्रनिनादवत् प्रतिश्रुत्य आसीत्। राजगुणसम्पन्नः, उत्तमचन्दनगन्धयुक्तः, महाजनेन समाकीर्णः, सिंहैरिव वनं स प्रासादः आसीत्। तत्र दुन्दुभी-मृदङ्गनिनादैः, शङ्खघोषैः च प्रतिध्वनितः, उत्सवकालेषु नित्यं पूजितः, राक्षसैः च सदा सम्मानितः। स महात्मनः महागृहः समुद्रगम्भीरः, सागरनिनादसमः, महाधनसञ्चययुक्तः आसीत्। हनुमान् तत्र रत्नमयमन्दिरं ददर्श, यत्र गजाः अश्वाः रथाः च समाकीर्णाः आसीत्। स महाकपिः मनसा चिन्तयामास—"एषा एव लङ्कायाः भूषणम्"—इति, स च रावणस्य समीपे विचरन् तत्र विचलितवान्। राक्षसानां गृहात् गृहम्, सर्वेषु उद्यानेषु च निर्भयः स कपिश्रेष्ठः प्रासादान् निरीक्षन् विचचार। स त्वरया प्लुत्वा प्रहस्तस्य गृहम् प्रविष्टवान्, तस्मात् महापार्श्वस्य गृहम् अपि जगाम। ततः महाकपिः कुम्भकर्णस्य मेघसन्निभं गृहम्, विभीषणस्य च गृहम् अगच्छत्। एवं महोदरस्य, विरूपाक्षस्य, विद्युज्जिह्वस्य, विद्युन्मालिनः च गृहेषु अपि स कपीन्द्रः गतवान्। तथा वज्रदंष्ट्रस्य, शुकस्य, शीघ्रगामिनः सारणस्य, प्राज्ञस्य च गृहेषु स महाकपिः अगच्छत्। इन्द्रजितः महलम्, जम्बुमालि-सुमालिनोः च गृहेषु प्रवेशः कृतः। रश्मिकेतोः, सूर्यशत्रोः, वज्रकायस्य च गृहेषु स प्लुतः। ततो वायुपुत्रः धूम्राक्षस्य, सम्पातेः, विद्युद्रूपस्य, भीमस्य, घनस्य, विघनस्य च गृहेषु गतवान्। शुकनाभस्य, चक्रस्य, शठस्य, कपटस्य, ह्रस्वकर्णस्य, दंष्ट्रस्य, लोमशराक्षसस्य च गृहेषु स गच्छन् ददर्श। युद्धोन्मत्तस्य, मत्तस्य, ध्वजग्रीवस्य, विद्युज्जिह्वानां, विजिह्वानां, हस्तिमुखस्य च गृहेषु स प्लुतः। करालस्य, पिशाचस्य, शोणिताक्षस्य गृहेषु च क्रमशः हनुमान् वायुसूनुः अगच्छत्। तत्र तेषु शोभनमन्दिरेषु स महाकपिः तेषां समृद्धिं ददर्श। सर्वेषां गृहान् सर्वतः परिभ्रम्य, अन्ते तेजस्वी स राक्षसराजस्य निवासं प्राप। कपिवरः स सिंह इव कपीनां रावणस्य पत्नीनां शयानानां, विकटनेत्राणां राक्षसीनां च दर्शनं कृतवान्। राक्षसाधिपतेः गृहे विविधशस्त्रधारिणः, शूलमुसलधारिणः, शक्तितोमरग्रहिणः च गणान् ददर्श। तत्र स विविधायुधधारिणः, रक्तश्वेतपीतवर्णान्, महाकायान् राक्षसान्, शीघ्रगामिनः कपीन् अपि ददर्श। राजन्यसम्भूतान्, सुन्दरान्, युद्धविशारदान्, शत्रुगजविघातकान्, ऐरावततुल्यान् गजान् अपि स ददर्श। तत्र शत्रुसैन्यविनाशकान् मेघवत् वहमानान्, पर्वतवत् प्रवहमानान् च ददर्श। सहस्राणि बलिनां स्वनद्घननिनादानां, शत्रुभिः अजेयम्, सुवर्णाभूषितं सैन्यम् अपि स तत्र ददर्श। रावणस्य प्रासादे स वानरश्रेष्ठः आदित्यसमप्रभान्, सुवर्णजालैरनावृतान्, तेजस्विनः च ददर्श। वायुपुत्रः स कपिः नानारूपपालख्यः, शोभनलतानिवेशान्, चित्रशालांश्च ददर्श। अन्यानि क्रीडागृहाणि, काष्ठपर्वतान्, रम्यकान्तगृहं, दिवासभां च स ददर्श। राक्षसराजस्य रावणस्य प्रासादे, स मन्दरशिखरसमुन्नतम्, मयूरपीठैः समाकीर्णं महागृहं ददर्श। तं श्रेष्ठमन्दिरं ध्वजिनः पूर्णं, समन्ततः अनन्तरत्नराशिभिः परिवृतं, दृढसंरचनं, प्रजापतेः गृहमिव सः ददर्श। रत्नप्रभया रावणतेजसा च स प्रासादः सूर्यरश्मिसमप्रभः आसीत्। स वानरश्रेष्ठः सुवर्णनिर्मितानि शय्यासनानि, दीप्तानि पात्राणि च ददर्श। रत्नमयानि मधु-मदिरासिक्तानि, रम्यविशालानि पात्राणि कुबेरगृहसमानि अपि ददर्श। नूपुरमेखलानिनादैः, मृदङ्गध्वनिभिः च प्रतिश्रुत्य, तत्र सदा सौम्यशब्दैः पूरितः स प्रासादः आसीत्।