सः श्रीमान् हनुमान् सूर्यसङ्काशेन दीप्तवपुषा राक्षसेन्द्रस्य निवेशनम् उपससर्प, तं सुवर्णवर्णेन दीप्तभित्तिना परिवृतं दृष्ट्वा। तत्र तं महाराजगृहम् उग्रराक्षसैः रक्षितं ददर्श, यथा सिंहैः वनमहद् रक्ष्यते। स कपिवरः तद् प्रासादम् अतुलप्रभया विराजमानं निरीक्ष्य, रजतपट्टद्वारैः सुवर्णभूषितैः शोभितं, नानाविधानां प्राकारद्वाराणां च मध्यगतम् अपश्यत्। तत्र महाबलिनः हस्त्यश्वरथारूढाः वीराः, अश्रान्ताः शूराः च तस्य परिसरम् आसन्। नानारत्नसमृद्धं, उत्तमासनभूषितं, महारथसमाकीर्णं, महापीठोपशोभितं तद् प्रासादम् अपश्यत्। सर्वतः शोभमानदृश्यैः, नानाविधानां पशुपक्षिणां च समूहैः परिपूर्णं तद् गृहम् आसीत्। शिस्तैः अन्तःपुरगोप्तृभिः राक्षसैश्च सुरक्षितं, मुख्याभिः उत्तमाभिः च स्त्रीभिः समन्तात् पूरितम् आसीत्। राक्षसेन्द्रस्य तद् निवेशनं प्रमदाभिः शोभमानं हर्षपूर्णम् आसीत्, तत्र भूषणरवः समुद्रनिनादवत् व्यनदत्। तद् राजगृहं राजधर्मसम्पन्नं, उत्तमचन्दनगन्धयुक्तं, महाजनसमाकीर्णं, वनमिव सिंहैः समन्तात् आसीत्। तत्र दुन्दुभिमृदङ्गनिनादैः, शङ्खध्वनिभिः च प्रतिश्रुत्कम्, उत्सवकालेषु नित्यपूजितं, राक्षसैः सदा सत्कृतम् आसीत्। सागरसम्भृमशब्दवत्, गम्भीरम्, महात्मनः तद् महाप्रासादं महाधनसमृद्धं दृष्ट्वा। स महाकपिः रत्नैः परिपूर्णं, प्रभया विराजमानं, गजेन्द्राश्वरथसमाकीर्णं तद् गृहं ददर्श। स महाकपिः मनसि चिन्तयामास—"एषा खलु लङ्कायाः भूषणम्," इति। स हनुमान् रावणस्य समीपे तत्र विचरन्, राक्षसगृहात् गृहं, उद्यानानि च निर्भयः पर्यटन्, प्रासादान् निरीक्षते स्म। स महाबलः प्रहस्तस्य गृहम् अतिवेगेन उत्पत्य प्रविवेश, ततः महापार्श्वस्य गृहम् अपि उत्पत्य गच्छति स्म। ततो महाकपिः कुम्भकर्णस्य मेघोपमं गृहम्, तथैव विभीषणस्य अपि गृहम् उत्पत्य अगच्छत्। एवं महोदरस्य, विरूपाक्षस्य, विद्युत्जिह्वस्य, विद्युत्मालिनः च गृहाणि सः गत्वा ददर्श। तथैव वज्रदंष्ट्रस्य, शुकस्य, शीघ्रगामिनः सारणस्य, प्राज्ञस्य च गृहेषु उत्पत्य जगाम। ततः कपिश्रेष्ठः इन्द्रजितः प्रासादम् अगच्छत्, जम्बुमालिनः सुमालिनः च गृहेषु प्रविवेश। रश्मिकेतोः, सूर्यशत्रोः, वज्रकायस्य च गृहेषु उत्पत्य सः गच्छति स्म। ततः पवनसुतः धूम्राक्षस्य, सम्पातेः, विद्युद्रूपस्य, भीमस्य, घनस्य, विघनस्य च गृहेषु गच्छन् ददर्श। शुकनाभस्य, चक्रस्य, शठस्य, कपटस्य, ह्रस्वकर्णस्य, दंष्ट्रस्य, लोमशराक्षसस्य च गृहेषु प्रविवेश। युद्धोन्मत्तस्य, मत्तस्य, ध्वजग्रीवाश्वारूढस्य, विद्युत्जिह्वानां, विजिह्वानां, हस्तिमुखस्य च गृहेषु सः गच्छत्। अनुक्रमेण उत्पत्य पवनसुतः करालस्य, पिशाचस्य, शोणिताक्षस्य च गृहाणि अगच्छत्। तेषु शोभनप्रासादेषु, सः महाकपिः तेषां सम्पन्नानां समृद्धिं ददर्श। सर्वतः गृहाणि अतिक्रम्य, अन्ते तेजस्वी सः राक्षसेन्द्रस्य निवेशनम् उपागमत्। कपिश्रेष्ठः सिहवत् कपिमध्ये विचरन्, रावणस्य पत्नीन् शयानाः, विशालाक्ष्यः राक्षसीश्च अपश्यत्। राक्षसेन्द्रगृहे नानाप्रहरणधारिणः, शूलमुसलपाणीन्, शक्तितोमरधारिणश्च सेनान्यः दृष्ट्वा। सः महाकायान् राक्षसान्, नानाप्रहरणधारिणः, रक्तश्वेतपाण्डुरवर्णान्, शीघ्रगामिनः कपीन् अपि ददर्श। सः कुलीनान् सुन्दरान् हस्तिनः युद्धकौशलसम्पन्नान्, रिपुहस्तिदारकान्, समरे ऐरावततुल्यान् अपि दृष्ट्वा। तस्मिन् गृहे शत्रुसैन्यविनाशकान्, मेघसमुत्सृजन्तः, पर्वतप्रवाहवत् वहमानान् अपश्यत्। सहस्रसंख्यकान्, मेघनिनादसम्बद्धान्, शत्रुभिः अजय्यान्, सुवर्णाभूषितान् सेनान् अपि तत्र ददर्श। रावणस्य राक्षसेन्द्रस्य निवासे, उदितसूर्यसङ्काशान्, सुवर्णजालैरविच्छिन्नान्, तान् अपि सः ददर्श। पवनसुतः कपिः नानारूपाणि शय्यानि, आसनानि, स्वर्णमयानि भाण्डानि अपि ददर्श। रत्नमयानि मधुमदिरासिक्तानि, रम्याणि, विशालानि पात्राणि अपि दृष्ट्वा, तद् गृहम् कुबेरभवनसदृशम् इव आसीत्। एवं सः हनुमान् राक्षसेन्द्रस्य तद् दिव्यं प्रासादम्, रत्नप्रभया, रावणतेजसा च दीप्तं, सूर्यसमप्रभं प्रासादं ददर्श। नानारूपपलङ्कानि, चित्रशालाः, लतामण्डपान्, चित्रितगृहाणि, क्रीडागृहाणि, दारुमयान् पर्वतान्, रम्यकामगृहं, दिवसभवनं च अपश्यत्। रावणस्य राजप्रासादे मन्दरशिखरतुल्यं, मयूरपीठसमाकीर्णं महागृहं दृष्ट्वा, ध्वजस्तम्भैः शोभितं, अनन्तरत्नराशिभिः परिवृतं, दृढसंरचनं, प्रजापतेर्गृहसदृशं च ददर्श। एवं सः महाकपिः रावणस्य दिव्यं निवेशनं, रत्नप्रभया, रावणतेजसा च दीप्तं, सूर्यकिरणैरिव प्रज्वलितम् अपश्यत्। तत्र सुवर्णमयानि शय्यासनानि, दीप्तपात्राणि, रत्नमयानि मधुमदिरासिक्तानि रम्यविशालानि च पात्राणि ददर्श, यानि कुबेरभवनसदृशानि आसन्।