हनुमान्, वीरवान् वानरः, प्रियजनान् प्राप्त्वा, मनःप्रमोदजनकान्, परमसुखसन्तुष्टः, स्वगृहेषु हर्षितः, अत्यन्तरम्यः, स्त्रियः अपश्यत्। तत्र सः चन्द्रवदनानि, वक्रसुन्दरवर्त्मानि, मनोज्ञनेत्राणि, शतपद्मसरसि-सदृशमाल्यानि भूषणानि च दृष्टवान्। तथापि सः सीताम् न अपश्यत्, या परमश्लाघ्या, राजकुलोत्पन्ना, मार्गे स्थित्वा, उत्तमलता-सदृशा, उत्तमबुद्ध्या युक्ता। सः ताम् पुरातनमार्गे स्थिताम् मृगशावकनेत्राम्, कामग्रस्ताम्, पत्युः तेजस्वि-चित्तम् प्रविष्टाम्, सर्वस्त्रीषु विशिष्टाम् अपि दृष्टवान्। तापेन व्यथिता, अश्रुपूरितकण्ठा, पूर्वं उत्तममणिमालया भूषिता, सुन्दरवर्त्मा, गाढवर्णकण्ठा, वनमध्ये नृत्यन्ती श्यामा पक्षीव इव सः ताम् अपश्यत्। सा चन्द्ररेखायाः अस्पष्टा, सुवर्णरेखायाः धूलिसंवृता, विकसिता चिह्नवत्, वातनुता मेघरेखेव अपि अभवत्। रामस्य धर्मपत्नीं सीताम् न दृष्ट्वा, सः वानरः दीर्घकालात् दुःखेन अभिभूतः अभवत्, अल्पविरामानन्तरम् मन्दः इव। एवं षष्ठः सर्गः श्रूयताम्। सः वानरः, इच्छानुसाररूपधारी, लङ्कायाः राजप्रासादेषु यथेष्टम् विचरन्, लङ्काम् अतिवेगेन अन्वेषयन्। सः, भाग्यतेजसा दीप्तः, राक्षसराजस्य वासं अभ्यगच्छत्, सूर्यवर्णदीप्तपरिखया परिवृतम्। सः, भीमराक्षसैः रक्षितम्, महावने सिंहैः रक्षितम् इव, प्रासादम् दीप्यमानम् अपश्यत्। तत्र रजतपटद्वारैः सुवर्णशोभितैः, विविधप्राकारैः रम्यद्वारैः च भूषितम्। बलदन्तिनां रथारूढानां वीराणाम्, दुरजयाश्वानां सारथीनां च समवेतैः सेवितम्। रत्नसम्पद्भिः पूर्णम्, उत्तमासनैः भूषितम्, महाचारी रथारूढैः महापीठैः च सम्पन्नम्। सर्वतः रम्यदृश्यैः, विविधपशुपक्षिभिः च पूर्णम्। नियतान्तररक्षकैः राक्षसैः च सुरक्षितम्, प्रधानाभिः उत्तमस्त्रीभिः च समायुक्तम्। राक्षसराजस्य वासः प्रमुदिताभिः रम्यस्त्रीभिः दीप्यमानः, भूषणरवेन समुद्रः इव निनादितः। राजलक्षणसम्पन्नः, उत्तमचन्दनगन्धयुक्तः, महाजनसमवेतः, महावने सिंहैः समृद्धः इव। मृदङ्गनिनादैः, शङ्खध्वनिभिः च प्रतिश्रुतः, उत्सवदिवसेषु पूजितः, राक्षसैः नित्यसम्मानितः। सागरगम्भीरः, समुद्रनिनादः, महात्मनः प्रासादः, विपुलधनसम्पन्नः। वानरश्रेष्ठः तं रत्नसम्पूर्णम्, दीप्तशोभितम्, गजाश्वरथसमावृतम् प्रासादम् अपश्यत्। सः वानरः चिन्तयामास—'एषा लङ्कायाः भूषणम्' इति। हनुमान् तत्र रावणसमीपे विचरन्। राक्षसगृहात् गृहं, सर्ववनानि च निर्भयः अन्वेषयन्, प्रासादान् अपश्यत्। अतिवेगेन प्रसृत्य, प्रहस्तस्य वासम् प्रविष्टवान्, ततः महापार्श्वस्य गृहं अगच्छत्। अनन्तरम्, महाकपिः कुम्भकर्णस्य मेघसदृशं गृहं, तद्विभीषणस्य च गृहं अगच्छत्। एवं महोदरस्य, विरूपाक्षस्य, विद्युज्जिह्वस्य, विद्युन्मालिनः गृहं अपि अगच्छत्। तथा वज्रदंष्ट्रस्य, शुकस्य, शीघ्रगामिनः सारणस्य, विदुषः गृहं अपि अगच्छत्। एवं कपिसत्तमः इन्द्रजितः प्रासादम्, जम्बुमालि-सुमालिनोः गृहं अपि प्रविष्टवान्। रश्मिकेतोः, सूर्यशत्रोः, वज्रकायस्य च गृहं अगच्छत्। अनन्तरम्, वातात्मजः धूम्राक्षस्य, सम्पातेः, विद्युद्रूपस्य, भीमस्य, घनस्य, विघनस्य च गृहं अगच्छत्। शुकनाभस्य, चक्रस्य, शठस्य, कपटस्य, ह्रस्वकर्णस्य, दंष्ट्रस्य, लोमशस्य राक्षसस्य च गृहं अगच्छत्। युद्धोन्मत्तस्य, मत्तस्य, ध्वजग्रीवस्य अश्वारूढस्य, विद्युज्जिह्वानां, विजयिह्वानां, हस्तिमुखस्य च गृहं अगच्छत्। क्रमेण प्रसृत्य, हनुमान् वातात्मजः करालस्य, पिशाचस्य, शोणिताक्षस्य च गृहं अगच्छत्। तेषु रम्येषु प्रासादेषु, महाकपिः तेषां समृद्ध्याः ऐश्वर्यम् अपश्यत्। सर्वतः सर्वगृहाणि अतीत्य, अन्ते दीप्तिमान् राक्षसराजस्य वासम् अगच्छत्। कपिवरः, वानरेषु सिंहवत् विचरन्, रावणस्य पत्न्यः शयानाः, विकृतनेत्राः राक्षसीः च अपश्यत्। राक्षसराजस्य गृहे विविधसेनाः, केचित् शूलमुसलधारिणः, केचित् शक्तितोमरधारिणः अपश्यत्। महाकायान् राक्षसान् विविधायुधधारिणः, रक्तश्वेतपाण्डुवर्णान्, शीघ्रगामिनः वानरान् अपि अपश्यत्। उत्तमकुलोत्पन्नान्, सुन्दरगजान्, युद्धविद्यायाम् प्रशिक्षितान्, शत्रुगजदुःखदायकान्, ऐरावतसमानान् अपि अपश्यत्। तत्र गृहे, शत्रुसैन्यविनाशकान्, मेघवत् प्रवहमानान्, पर्वतवत् प्रवाहितान् अपि अपश्यत्।