हनुमान् लङ्कायाः नगरे विचरन् तत्र स्त्रियः ददर्श। केचन विवृताङ्ग्यः पद्मरागवर्णाभिः शोभमानाः, केचन परममूल्याः शुद्धसुवर्णवर्णाभिः, अपरे च शशाङ्कप्रभया कान्त्याः, प्रियजनवियोगेण शोभाम् अल्पयन्त्यः, तत्र सुन्दराङ्ग्यः। ताः प्रियजनान् सम्प्राप्ताः, मनःप्रमोदजननाः, महोत्साहसुखपूरिताः, स्वगृहेषु प्रमोदमानाः, परमाकर्षणीयाः, वीर्यवन्तं कपिं ताः स्त्रियः ददर्श। तत्र शशाङ्कसमप्रभाणि मुखानि, वक्रसुष्ठितवर्णानि, सुन्दरनेत्राणि, हारमालाभिः भूषितानि, शतपद्मसरोवरमालासमाना शोभमानि ददर्श। किन्तु स सीताम् न ददर्श—या महात्मा, राजकुलोत्पन्ना, मार्गे स्थित्वा, उत्तमकुलोत्पन्ना, सुपुष्पितलता इव तन्वी, सत्त्ववती। तां प्राचीनमार्गे स्थिताम्, मृगशावकनेत्राम्, कामार्ताम्, पतिसम्प्राप्तमनोमहिमाम्, सर्वस्त्रीषु विशिष्टाम् ददर्श। तापेन पीडिताम्, अश्रुपरिशुष्ककण्ठाम्, पूर्वं उत्तममणिहारभूषिताम्, सुन्दरवर्णनेत्राम्, गाढनीलकण्ठाम्, वनमध्ये नृत्यन्तीं नीलकण्ठपक्षिणीमिव ददर्श। सा चन्द्ररेखेव अस्पष्टा, सुवर्णरेखा धूलिपिहिता, क्षतचिह्नमिव, वातनुता मेघरेखेव, तत्र ददर्श। रामस्य पत्नीं सीतां न दृष्ट्वा, स कपिः दीर्घकालम् अन्ववायं शोकग्रस्तः, अल्पविश्रामः मन्दगतीव। षष्ठः सर्गः श्रोतवः। स कपिः इच्छितरूपधारी, लङ्कां महाविग्रहणेन परिष्कृत्य, स्वच्छन्दं प्रासादेषु विचचार। स सौभाग्यसम्पन्नः, राक्षसाधिपस्य निवासं सूर्यवर्णदीप्तिकोट्या परिवृतम् उपगच्छत्। तत्र तीक्ष्णराक्षसैः रक्षितं, सिंहैः वनमिव, कपिवरः तं प्रासादं दीप्तिमन्तं निरीक्ष्य ददर्श। सुवर्णविभूषितैः रजतद्वारैः अलङ्कृतम्, विविधवापीप्राङ्गणैः रम्यद्वारैः च समन्तात् आवृतम्। शूरहस्तिप्रवरैः, वीरैरश्वारोहिभिः, दुर्धर्षैः कृत्स्नैः, रथारूढैः च समन्तात् सेवितम्। रत्नसम्पूर्णम्, उत्तमासनैः भूषितम्, महारथैः, दिव्यसिंहासनैः च पूर्णम्। सर्वतः रम्यदर्शनीयैः, विविधपशुपक्षिभिः च पूर्णम्। अनुशासितैः अन्तररक्षिभिः, राक्षसैः च रक्षितम्, उत्तमस्त्रीभिः च समन्तात् पूरितम्। राक्षसाधिपस्य निवासः प्रमोदजननैः सुन्दरस्त्रीभिः दीप्तिमान्, हारशब्दैः समुद्रनादवत् निनादितः। राजधर्मसम्पन्नः, उत्तमचन्दनगन्धयुक्तः, महान् जनसमूहैः सिंहयुक्तवनमिव पूर्णः। मृदङ्गनादैः, शङ्खध्वनिभिः, उत्सवदिवसेषु पूजितः, राक्षसैः च नित्यं पूजितः। सागरगम्भीरः, समुद्रनादवत्, महात्मनः महाप्रासादः, महानिधिसम्पन्नः। महाकपिः तं रत्नसम्पूर्णं, दीप्तिमन्तं, हस्त्यश्वरथैः पूर्णं प्रासादं ददर्श। “एषा लङ्कायाः भूषणम् इति,” मनसि चिन्तयन्, हनुमान् रावणसमीपे विचचार। राक्षसगृहं गृहं, सर्ववनानि, निर्भयः प्रासादान् निरीक्ष्य विचचार। ततः प्रहस्तस्य गृहं, ततः महापार्श्वस्य गृहं वेगेन प्रविष्टः। तत्र कुम्भकर्णस्य गृहं मेघसदृशं, तथा विभीषणस्य गृहं लीलया प्रविष्टः। एवं महोदरस्य, विरूपाक्षस्य, विद्युज्जिह्वस्य, विद्युन्मालिनः च गृहं प्रविष्टः। वज्रदंष्ट्रस्य, शुकस्य, शीघ्रगामी सारणस्य, बुद्धिमतः च गृहं प्रविष्टः। एवं कपिसेनापतिः इन्द्रजितः प्रासादं, जम्बुमालि, सुमालि गृहं च प्रविष्टः। रश्मिकेतोः, सूर्यशत्रोः, वज्रकायस्य गृहं च प्रविष्टः। ततः वातात्मजः धूम्राक्षस्य, सम्पातिः, विद्युद्रूपस्य, भीमस्य, घनस्य, विघनस्य च गृहं प्रविष्टः। शुकनाभस्य, चक्रस्य, शठस्य, कपटस्य, ह्रस्वकर्णस्य, दंष्ट्रस्य, लोमशराक्षसस्य च गृहं प्रविष्टः। युद्धोनमत्तस्य, मत्तस्य, ध्वजग्रीवस्य, विद्युज्जिह्वानां, विजिह्वानां, हस्तिमुखस्य च गृहं प्रविष्टः। करालस्य, पिशाचस्य, शोणिताक्षस्य गृहं प्रविष्टः। एवं सर्वेषु दिव्यप्रासादेषु, महाकपिः तेषां ऐश्वर्यं ददर्श। सर्वतः गृहाणि परित्यज्य, अन्ते प्रकाशमानः राक्षसाधिपस्य निवासं प्राप्तः। कपिवरः, कपिसिंहवत् विचरन्, रावणस्य पत्न्यः शयानाः, विशालाक्षीः राक्षसीः च ददर्श। स राक्षसाधिपस्य गृहं विविधसेनाभिः पूर्णम्, केचित् शूलमुषलधारिणः, अपरे शक्तितोमरधारिणः ददर्श। स विविधायुधधारिणः, विशालराक्षसान्, रक्तश्वेतपाण्डुरान्, शीघ्रकपीन् च ददर्श। स उत्तमकुलोत्पन्नान्, सुन्दरहस्तीन्, युद्धकौशलयुक्तान्, शत्रुहस्तिनः पीडयन्तः, ऐरावतसमान् युद्धे ददर्श।