हनुमान् लङ्कायाः नगरे विचरन् तत्र राक्षसान् ददर्श, ये स्वैः वक्षोभिः प्रियतमानां गात्रेषु क्षिपन्तः, विविधरूपाणि दर्शयन्तः, बलिनः धनुषः प्रगृह्य स्थिताः। स तत्र प्रियाभिः स्त्रीभिः आलिङ्गितान्, अन्याः सुप्ताः, काचित् सुमुखाः हासमानाः, काचित् क्रुद्धाः दीर्घनिःश्वासान् कुर्वन्तीः अपश्यत्। नगरी महागजैः गर्जद्भिः, सम्यक् पूजितैः, सुस्थितैः, वीरैः च दीर्घनिःश्वासैः, ह्रदेषु नागैः इव श्वासयन्तीः, प्रकाशितवती। स तत्र नगर्यां बुद्ध्युत्तमाः राक्षसान् ददर्श, ये उत्तमनाम्नः, स्वधर्मनिष्ठाः, लोकनायकाः, विविधाः सुशोभननाम्नः च। तेषां स्वभावानुगुणैः गुणैः विभूषितान्, सुन्दरान्, दीप्तिमन्तः, स हर्षितः, विकृतान् अपि ददर्श। तत्र स्त्रियः उत्तमपूज्याः, शुद्धस्वभावाः, महाश्रेयसः, प्रियेषु, मद्येषु च आसक्ताः, स्वभावेन तारा इव दीप्तिमन्तः, स ददर्श। रात्र्यां मध्यरात्रे प्रियैः आलिङ्गिताः, अन्यैः मित्रैः आलिङ्गिताः, पक्षिणः पक्षिभिः इव आलिङ्गिताः स्त्रियः अपश्यत्। पुनः, शिलातले उपविष्टाः, सुखेन प्रियस्य गोदाम् उपविष्टाः, पतिसंनिष्ठाः, धर्मनिष्ठाः, कामनिष्ठाः च स्त्रियः ददर्श। काचित् अनावरणाः सुवर्णपद्मरागवर्णाः, काचित् उत्तमाः शुद्धसुवर्णवर्णाः, काचित् चन्द्रप्रभायाः, प्रियवियोगेन शोभायाः ह्रासिताः, सुन्दरगात्राः अपि ददर्श। प्रियं प्राप्ताः, हर्षसन्तुष्टाः, गृहेषु रममाणाः, परमशोभनाः, वीरवान् कपिः ताः स्त्रियः ददर्श। चन्द्रसमानमुखाः, सुचक्षुः, सुनेत्राः, शोभनमाल्यधारिण्यः, शतपद्मह्रदमाल्याः इव शोभनाः अपश्यत्। परन्तु, सीतां न ददर्श—या उत्तमवंशजा, उत्तमधर्मा, पुष्पितलता इव तन्वी, महाश्रेयसी। तां पुरातनमार्गे स्थिताम्, हरिणीनेत्रां, कामग्रस्ताम्, पतिस्मृति-संयुक्ताम्, सर्वस्त्रीषु विशिष्टां ददर्श। तापेन पीडितां, अश्रुक्षालितकण्ठां, पूर्वं उत्तममणिमाल्याभूषितां, सुंदरनेत्रां, गाढकण्ठवर्णां, वनमध्ये नीलकण्ठपक्षिणीम् नृत्यन्तीम् इव सीतां ददर्श। सा चन्द्रमण्डलीव लघुरेखा, सुवर्णरेखा धूलिना छन्ना, क्षतजिह्वा, वातेन वक्रमेघरेखा इव आसीत्। रामस्य पत्नीं, वाक्प्रवरं, पुरुषप्रवरं, न अपश्यत्, स कपिः दीर्घकालं शोकग्रस्तः अभवत्, विश्रान्तः इव मन्दः। षष्ठसर्गस्य श्रवणं भवतु। तदा कपिः इच्छारूपधारी, लङ्कायाः नगरे सर्वं यथेष्टं विद्यमानं, प्रासादेषु गतः। स सौभग्यसम्पन्नः, सूर्यवर्णदीप्तिम् वालया आवृतं राक्षसाधिपतेः निवेशनम् अगच्छत्। स तद् प्रासादं सिंहैः वनम् इव राक्षसैः रक्षितम्, दीप्तिमन्तम् अपश्यत्। रजतपट्टद्वारैः सुवर्णविभूषितैः, विविधवापीभिः, शोभनद्वारैः अलङ्कृतम्। महागजारोहकैः, वीरैः, अश्वारोहकैः, रथारोहकैः च सेवितम्। रत्नसम्पूर्णम्, उत्तमासनैः, महाचारीरथैः, महासिंहासनैः च समाकीर्णम्। सर्वतः शोभनदृश्यैः, विविधपशुपक्षिभिः च सम्यक् पूरितम्। नियतान्तःपुररक्षिभिः, राक्षसैः च रक्षितम्, मुख्यः उत्तमस्त्रियः च सम्यक् पूरितम्। राक्षसाधिपतेः निवेशनम् रम्याभिः स्त्रीभिः दीप्तिमन्तम्, रत्नमाल्यनिनादेन समुद्रनादवत् निनादितम्। राजोपचारयुक्तम्, उत्तमचन्दनगन्धयुक्तम्, महाजनसमाकीर्णम्, सिंहैः वनम् इव समाकीर्णम्। मृदङ्गनिनादैः, शङ्खध्वनिभिः, उत्सवेषु पूजितम्, राक्षसैः नित्यपूजितम्। समुद्रगम्भीरम्, समुद्रनिनादवत्, महात्मनः महाविभवसम्पन्नम्। महाकपिः तद् रत्नसम्पूर्णम्, दीप्तिमन्तम्, गजाश्वरथसमाकीर्णम् अपश्यत्। स महाकपिः चिन्तयामास—"एषा लङ्कायाः भूषणम्"—इति, रावणस्य समीपे विचरन्। राक्षसगृहात् गृहं, सर्ववाप्यः, सर्वप्रासादान् निर्भयः कपिः निरीक्ष्य विचरन्। अतिवेगेन प्रहस्तस्य गृहम् प्रविष्टः, ततः महापार्श्वस्य गृहम् अगच्छत्। ततः कुम्भकर्णस्य मेघसदृशं गृहम्, तथा विभीषणस्य गृहम् अगच्छत्। महोदरस्य, विरूपाक्षस्य, विद्युत्जिह्वस्य, विद्युन्मालिनः च गृहम् अगच्छत्। वज्रदंष्ट्रस्य, शुकस्य, सारणस्य शीघ्रगामिनः, बुद्धिमतः च गृहम् अगच्छत्। इन्द्रजितः प्रासादम्, जम्बुमालि-सुमालिनोः गृहम्, रश्मिकेतोः, सूर्यशत्रोः, वज्रकायस्य गृहम् अगच्छत्। ततः वातात्मजः धूम्राक्षस्य, सम्पातेश्च, विद्युद्रूपस्य, भीमस्य, घनस्य, विघनस्य गृहम् अगच्छत्। शुकनाभस्य, चक्रस्य, शठस्य, कपटस्य, ह्रस्वकर्णस्य, दंष्ट्रस्य, लोमशस्य राक्षसस्य च गृहम् अगच्छत्। एवं हनुमान् लङ्कायाः नगरे सर्वप्रासादान्, सर्वगृहाणि, सर्वसंपदः, राक्षसान्, स्त्रियः च निरीक्ष्य, सीतां अन्वेषयन् विचरन्।