तदा स बुद्धिमान् वानरः शशिनं दिवि विराजमानं ददर्श, यः स्वच्छरश्मिः स्वर्णदीप्तिम् आवहन् पुनः पुनः उदितास्तमितः, मदोन्मत्तवृषभ इव गोष्ठे विचरन्, आकाशे प्रकाशमानः बभूव। स शीतांशुं पापक्षयकरं लोकानां, समुद्रम् उद्दीपयन्तं, सर्वभूतानि प्रकाशयन्तं समीपगं दृष्टवान्। यथा लक्ष्मीः मन्दरे पृथिव्याम्, अथवा सायाह्ने समुद्रे, वा पद्मेषु जलस्थेषु शोभते, तथा सा चन्द्रमसा सह दिवि सुशोभना बभूव। राजतः पञ्जरस्थः हंस इव, मन्दरगुहायाम् सिंह इव, दर्पयुक्तद्विपोपविष्टः वीर इव, एवं चन्द्रमाः आकाशे शोभमानः दृश्यते स्म। स पुण्यः शशिनः निर्मलः, विमलवर्णः, निःश्लेष्मपातनिःश्लेष्मकः, न च महानक्षत्रच्छायया आवृतः, पूर्णतेजसा विराजमानः बभूव। यथा सिंहः शैलशिखरं प्राप्तः शोभते, गजेन्द्रः महावने, राजा च राज्यं प्राप्तः, तथा चन्द्रमाः दिवि विराजमानः बभूव। सा पुण्या सन्ध्या दिव्यतेजसा, चन्द्रदर्शनसमये तमः नाशयन्ती, वर्धमानराक्षसान् मांसभक्षांश्च अपाकरोति, रामेण प्रमोदितचित्तं शमयन्ती बभूव। तत्र वीणावाद्यस्वनः श्रोत्रसुखः प्रवर्तते स्म; कुलीनास्त्रियः सदाचारसम्पन्नाः पतिसंनिधौ सुप्ताः; तथा अद्भुतविक्रमाः रात्रिचराः प्रमदाय प्रस्थिताः। स बुद्धिमान् वानरः मदोन्मत्तकुलान् विकीर्णान्, रथाश्वोपस्करसंकीर्णान्, वीर्यश्रियान्वितान् दृष्टवान्। ते परस्परं बहु तुदन्तः, स्थूलभुजाः विक्षिपन्तः, मदालापं कुर्वन्तः, मदान्धाः परस्परं तिरस्कारं कुर्वन्ति स्म। राक्षसाः स्वकक्ष्याः विक्षिपन्तः, प्रियतमानां अङ्गेषु निषण्णाः, विविधरूपाणि दर्शयन्तः, दृढधनुषः विक्षिपन्तः। तत्र प्रियाङ्गनाः आलिङ्गन्त्यः, अन्याः पुनः सुप्ताः, काचित् सुहासिन्यः, अन्याः कोपसमाक्रान्ताः दीर्घनिःश्वासं कुर्वन्त्यः दृष्टाः। सा पुरी गजेन्द्रनिनादैः, सत्कृतोपविष्टैः, शूरनिःश्वासैः, सरःसर्पैरिव, विराजमानाऽभवत्। तत्र स वानरः प्राज्ञः तेषां राक्षसानां बुद्धिश्रेष्ठान्, सुकीर्तीन्, धर्मनिष्ठान्, लोकपतिंश्च, विविधान् सुन्दरनामान् दृष्टवान्। तेषां स्वभावानुरूपगुणसम्पन्नान्, रूपवंतः, दृष्ट्वा स हृष्टः, विकृतांश्च अपि दृष्टवान्। तत्र पुनः स महाबलः स्त्रीणाम् उत्तमगुणयुक्तानां, शुद्धभावानां, महाश्रियां, पतिस्नेहयुक्तानां, मदनिष्ठानां, तारागणसम्पन्नानिव, दर्शनं चकार। काचिदर्धरात्रे प्रियालिङ्गिता, काचित् सखीभिः आलिङ्गिता, पक्षिणामन्योन्यालिङ्गितेव बभूवुः। अन्याः पुनः उपरिसोपानस्थाः, प्रियतमानां अङ्के सुप्ताः, पतिसंयुक्ताः, धर्मनिष्ठाः, कामेन उपविष्टाः च दृष्टाः। काचिद् विवस्त्रा सुवर्णकुमुदवर्णा, काचिद् उत्तमाङ्गना निष्कलङ्ककाञ्चनवर्णा, अन्याः चन्द्रकान्तिसदृशवर्णाः, वियोगदुःखशोभाहीनाः, सुन्दराङ्ग्यः च दृष्टाः। ताः प्रियान् प्राप्ताः, प्रीतिमन्तः, प्रमोदसंपन्नाः, गृहेषु हृष्टाः, परमशोभनाः, ताः वीरवानरः दृष्टवान्। तत्र चन्द्रवदनानि, सुनेत्राणि, सुश्रवणानि, शतपद्ममालासदृशानि मुखानि दृष्टवान्। किन्तु तत्र सीतां न ददर्श, या राजवंशसम्भूता, पतिप्रिया, सुतीक्ष्णा मनसा, सुशोभना, सुपुष्पिता लता इव। सा तु प्राचीनमार्गे स्थित्वा, मृगनयना, विरहव्यथा-समाक्रान्ता, पतिस्मृत्या विभूषिता, सर्वस्त्रीभ्यः श्रेयसी बभूव। सा तु दाहक्लिष्टा, अश्रुप्रपातेन गलशोभिता, पूर्वं श्रेष्ठाभरणैः भूषिता, श्यामलाकण्ठा, शुकनासिका, वननृत्यसारिका इव बभूव। सा तु चन्द्ररेखा इव क्षीणा, सुवर्णरेखा धूलिधूसरा इव, क्षतसंस्कृतलता इव, वातेन विवर्तिता मेघरेखा इव दृष्टा। सीतां रामपत्नीं, वाक्पतिं पुरुषश्रेष्ठं अपश्यन्, स वानरः दीर्घकालं पश्चात् शोकसमन्वितः बभूव, यथा मन्दः अल्पविश्रान्त्या शोकग्रस्तः। ततः षष्ठः सर्गः श्रोतव्यः। स हनुमान् कामरूपधारी, यथेष्टवपुर्धारयन्, लङ्कायाः अन्तःपुरेषु विचरन्, सर्वतः विचिन्वन् बभूव। स तु श्रीमान् वानरः राक्षसेन्द्रभवनं प्रति गतः, सूर्यसमवर्णेन दीप्तभित्तिना परिवृतम्। तद् भवनं भीमराक्षसैः रक्षितम्, सिंहैरिव महावनं, वानरगजेन्द्रः शोभमानं दृष्टवान्। तत् सुवर्णरत्नवेदिकाभिः शोभितं, विविधप्राकारैः, सुन्दरद्वारैः च भूषितं बभूव। तत्र महाबलैः हस्त्यश्वरथारूढैः, वीरैः, अक्षयैः अश्वैः, रथिनश्च परिवृतम्। सर्वरत्नसमृद्ध्या, श्रेष्ठोपस्करसंकीर्णम्, महारथैः, सिंहासनैः च सुसज्जितम्। सर्वतः शोभनदृश्यैः, विविधमृगपक्षिसंकुलैः, सर्वतः पूरितम्। नियतैः अन्तःपुररक्षिभिः, राक्षसैः च सुरक्षितम्, प्रधानाभिः श्रेष्ठाभिः स्त्रीभिः च सम्पूर्णम्। राक्षसेन्द्रस्य भवनं प्रमदाभिः शोभितम्, विभूषणनिनादैः समुद्र इव निनादितम्। तद् राजगुणयुक्तं, श्रेष्ठचन्दनगन्धिसम्पन्नम्, महाजनसमावसितम्, महावने सिंहैरिव। मृदङ्गपटहघोषैः, शङ्खनिनादैः, उत्सवेषु पूज्यमानम्, राक्षसैः नित्यं सत्कृतम्। समुद्रगम्भीरम्, सागरनिनादम्, महातेजस्विनः महात्मनः महाधनसम्पन्नम्। स महावानरः तद् रत्नमण्डितं प्रासादम्, दीप्तिमन्तम्, गजाश्वरथसंकीर्णम्, विराजमानं दृष्टवान्।