ततः स बुद्धिमान् वानरः आकाशे शोभमानं चन्द्रमवलोकयत्, यः स्वर्णमयं प्रकाशं प्रसारयन् पुनः पुनः उदयास्तमयौ करोति, मत्तवृषभः इव गोष्ठे विचरन् दृश्यते। शीतांशुश्चन्द्रः पापानां नाशकः, महोदधिं सञ्चालयन्, सर्वाणि भूतानि प्रकाशयन् समीपं आगच्छति। यस्य आकाशे चन्द्रमण्डले लक्ष्मीः शोभते, यथा मन्दरे भूमौ, अथवा सन्ध्याकाले समुद्रे, अथवा पद्मेषु जलमध्ये, तथा सा शोभते। हंसः रजतपञ्जरे शोभते, सिंहः मन्दरगुहायाम्, वीरः अभिमानिनि गजे, तथा चन्द्रः आकाशे शोभते। पुण्यः चन्द्रः निर्मलः, उज्ज्वलः, हिमशीतलः, महाग्रहच्छायाविहीनः, निर्वारः, तस्य तेजः कलुषरहितम्। सिंहः शिलातले, गजः महान् वनान्तरे, राजा राज्यं प्राप्य यथा शोभते, तथा चन्द्रः आकाशे प्रकाशते। तस्मिन्नेव चन्द्रोदये दिव्यसन्ध्या स्वर्गसमा, तमः निवार्य, राक्षसान् मांसभक्षांश्च दूरं कृत्वा, रामेण हृष्टचित्तस्य मनः शीतलयति। तत्र वीणावाद्यनिनादः कान्तः श्रवणे, साध्वीः पतिसंयुक्ताः निद्रायन्ति; तथा रात्रिचराः अद्भुतव्रताः, विक्रान्ताः, विहाराय निर्गच्छन्ति। स वानरः तत्र मदोन्मत्तकुलान् विकृतान्, रथाश्वासनसमृद्धान्, वीर्यविभवपूर्णान् अपश्यत्। ते परस्परं अतिशयेन तिरस्कृत्य, स्थूलभुजाः प्रक्षिप्य, मद्यप्रभावात् असम्बद्धं वचनं वदन्तः, परस्परं अपमानं कुर्वन्ति। राक्षसाः स्तनं प्रक्षिप्य, अङ्गानि प्रियासु प्रक्षिप्य, विविधरूपाणि दर्शयन्तः, दृढधनुषः प्रसारयन्ति। स वानरः स्त्रियः प्रियासु आलिङ्गिताः, अन्याः निद्रायमानाः, काञ्चित् सुन्दरमुखीः हसन्त्यः, अन्याः क्रुद्धाः दीर्घनिःश्वासं कुर्वन्त्यः अपश्यत्। नगरी महान् गजैः गर्जितैः, सत्कृतैः, सुस्थितैः, वीरैः श्वसद्भिः, सरोवराणि नागैः श्वसद्भिः इव शोभते। तत्र स वानरः बुद्धिमत्तमाः राक्षसाः, शोभननाम्नः, धर्मनिष्ठाः, लोकनायकाः, विविधाः, सुन्दरनाम्नः अपश्यत्। स्वभावानुकूलगुणसम्पन्नान्, शोभमानान् दृष्ट्वा, स हृष्टः अभवत्; विकृतान् अपि काञ्चन दृष्टवान्। ततः स तत्र स्त्रियः उत्तमपूज्या, शुद्धसत्त्वाः, महान् गौरवयुक्ताः, प्रियेषु आसक्ताः, मद्ये च आसक्ताः, तारागणस्य स्वभावे शोभमानाः अपश्यत्। काञ्चित् स्त्रियः मध्यरात्रे प्रियैः आलिङ्गिताः, अन्याः मित्रैः आलिङ्गिताः, पक्षिणः पक्षिभिः आलिङ्गिताः इव। पुनः, काञ्चित् स्त्रियः उपरिस्थे शिलातले, प्रियस्य अङ्के सुखेन स्थिताः, पतिसंयुक्ताः, धर्मे रता, अन्याः कामेन आसक्ताः अपश्यत्। काञ्चित् नग्नाः सुवर्णपद्मवर्णाः शोभन्ति; काञ्चित् उत्तमाः शुद्धसुवर्णवर्णाः; अन्याः चन्द्रकान्तिप्रभाः, प्रियवियोगात् शोभायुक्ताः, सुन्दराङ्ग्यः अपि। ततः प्रियं प्राप्ताः, मनःहर्षजनकाः, महानन्दसम्पन्नाः, गृहेषु प्रमोदमानाः, परमशोभनाः, वीरवानरः स्त्रियः अपश्यत्। स चन्द्रवर्णमुख्यः, वक्रसुन्दरपक्ष्मणः, मनोहरनेत्रः, शतपद्मवनमालासदृशाः भूषणमालाः अपश्यत्। परन्तु, सीतां न ददर्श, उत्तमशीलां, राजकुले जातां, मार्गे स्थितां, उत्तमवल्लरीसदृशां, उत्तमबुद्धिं। सा प्राचीनमार्गे स्थित्वा, मृगनयनी, कामेन पीडिता, पतिसमाहितमनसः, सर्वस्त्रियः मध्ये विशिष्टा। सा तापेन क्लिष्टा, अश्रुपरुषकण्ठा, पूर्वं उत्तममणिहारैः भूषिता, सुन्दरपक्ष्मणी, गाढवर्णकण्ठा, वनमध्ये नीलकण्ठपक्षिणी नृत्यन्तीव शोभते। सा चन्द्ररेखेव अस्पष्टा; सुवर्णरेखा धूलिसंवृता; विक्षतजिहीर्णचिह्नमिव; वातेन वक्रितमेघरेखेव। रामपत्नीं सीतां अदृष्ट्वा, स वानरः दीर्घकालं शोकाभिभूतः अभवत्, लघुनः अल्पविश्रामे क्लिष्टः इव। ततः षष्ठसर्गः श्रूयताम्। स वानरः इच्छितरूपधारी, लङ्कायां मुक्तगमनः, महाचापल्येन गृहेषु विचरन्। स भाग्यसम्पन्नः, राक्षसराजस्य निवासं सूर्यवर्णदीप्तिमुच्छ्वासितं समीपं अगच्छत्। तं निवासं भीष्मराक्षसैः रक्षितं, सिंहैः वनं यथा, वानरगजः तं प्रासादं शोभमानं अपश्यत्। स सुवर्णसंपन्नद्वारैः, रजतपट्टाभरणैः, विविधप्राकारैः, सुन्दरद्वारैः अलङ्कृतम्। तत्र महागजारोहैः, वीरैः, अविश्रान्तैः, दुर्धर्षाश्वैः, रथारोहेषु समागतैः सेवितम्। तत्र नानारत्नसम्पन्नम्, उत्तमासनैः भूषितम्, महारथैः, महासनैः समाकीर्णम्। सर्वतः शोभनदृश्यैः, नानापशुपक्षिभिः समाकीर्णम्। शिक्षितान्तरिक्षरक्षकैः, राक्षसैः, मुख्यसाध्वीभिः सम्यक् रक्षितम्, सर्वतः उत्तमस्त्रियः समाकीर्णम्। राक्षसराजस्य निवासः प्रमुदितसौम्यस्त्रीभिः दीप्तः, भूषणध्वनिभिः समुद्रनिनादः इव गुञ्जति। स प्रासादः राजगुणसम्पन्नः, उत्तमचन्दनगन्धयुक्तः, महान् जनसमूहैः सिंहवनमिव समाकीर्णः। तत्र नगाडानां, मृदङ्गानां, शङ्खानां च घोषः प्रतिध्वनितः; उत्सवेषु नित्यपूजितः, राक्षसैः सदा सत्कृतः। स महात्मनः प्रासादः समुद्रसदृशः, समुद्रनिनादः, महाविभवसम्पन्नः।