हनुमान् तदा लङ्कापुर्यां विचरन्, बहून् राक्षसान् अपश्यत्, ये माल्याभरणगन्धविलेपनैः विभूषिताः, नानाविधानि वसनानि परिधाय, स्वेच्छया विचरन्तः आसन्। तत्र सः तीक्ष्णशूलवज्रधारिणः, लक्षशः सततम् अप्रमत्तान् राक्षसान् अपश्यत्, ये स्वकर्तव्ये अक्षय्यशक्तिमन्तः आसन्। अन्तःपुरस्य पुरतः स राक्षसेन्द्रस्य गृहं दृष्ट्वा, सुवर्णतोरणवेश्म महत् ददर्श। तद् रावणस्य नाम्ना प्रसिद्धं वेश्म, पर्वतस्य शिखरे प्रतिष्ठितम्, पद्ममालाभिः शोभितैः खातकैः परिवेष्टितम् आसीत्। तद् वेश्म हनुमता परिखाभिः समन्तात् परिवृतं, दिव्यरूपं, देवगन्धर्वगीतिनिनादितम्, स्वर्गस्य सदृशं दृष्टम्। तत्र अश्वानां हयकण्ठरवैः, भूषणध्वनिभिः, रथयानविमानैः, श्रेष्ठाश्वगजैः च पूरितम् आसीत्। चतुर्दन्तैः गजैः, श्वेतमेघसमनिभैः, शोभायुक्तैः, सुरद्वारेषु स्थितैः, मदोत्कटमृगपक्षिभिः च शोभितम्। सहस्रैः बलिनां राक्षसानां रक्षितं, राक्षसेन्द्रेण संरक्षितं, तद् वेश्म हनुमान् प्रविवेश। सः सुवर्णरत्नपरिखाभिः परिवृतं, मुक्तामणिविभूषितं, अगुरुचन्दनगन्धयुक्तं रावणस्यान्तःपुरं प्रविवेश। एवं पञ्चमः सर्गः सुन्दरकाण्डे समाप्तः। ततः स बुद्धिमान् हनुमान् दिव्यं चन्द्रमण्डलं व्योम्नि ददर्श, यः शशाङ्कः पुनः पुनः उदितास्तमितः, वने व्रजन् मदोन्मत्तवृष इव, स्वर्णमयं प्रकाशं व्योम्नि विसृजति स्म। सः शीतांशुं पापहरं, समुद्रमथनं, सर्वभूतप्रभासं चन्द्रमण्डलं ददर्श। लक्ष्मीवन् स चन्द्रः मन्दरे पृथिव्याम्, अथवा सायं समये सागरे, अथवा पद्मिनीषु जलस्थले शोभमानः इव बभूव। रजतपञ्जरस्थः हंसः इव, मन्दरगुहायां सिंहः इव, गजे वीरः इव, तथा चन्द्रः व्योम्नि विराजते स्म। स शुभ्रः चन्द्रः, निर्मलः, निःश्लेष्मशीतांशुः, महाग्रहच्छायारहितः, स्वतेजसा द्योतमानः बभूव। सिंहः शिलातले, गजो महान् वने, नृपतिः राज्यलाभे, यथा शोभते, तथा चन्द्रः व्योम्नि बभूव। शुभा सा सन्ध्या स्वर्गसमा, चन्द्रोदयकाले तमः नुदन्ती, वर्धमानराक्षसान् मांसभक्षांश्च व्यपोह्य, रामानन्दितचित्तमनः शमयन्ती बभूव। तत्र तन्त्रीवाद्यनिनादाः श्रुतिसुखाः श्रूयन्ते स्म, कुलाङ्गनाश्च पतिभिः सह सुप्ताः, तथा अद्भुतविकटवृत्तयः रात्रिचराः प्रमदाय प्रवृत्ताः। स बुद्धिमान् कपिः मदोन्मत्तकुलान्, रथाश्वासनसमाकीर्णान्, वीर्यशोभासम्पूर्णान् ददर्श। ते परस्परं बहु निन्दन्तः, भुजौ विक्षिपन्तः, मदवाक्यं वदन्तः, मदमत्ताः परस्परं तिरस्कारं कुर्वन्ति स्म। राक्षसाः स्तनांश्च विक्षिप्य, प्रियासु अङ्गानि निक्षिप्य, विविधरूपाणि दर्शयन्तः, दृढधनुष्मन्तः बभूवुः। सः प्रियाभिः आलिङ्गिताः, अन्याः तत्र पुनः सुप्ताः, काञ्चित् सुकेश्या हास्यन्तीः, अन्याः क्रुद्धाः दीर्घनिःश्वासिन्यः अपश्यत्। नगरी महागजघोषेण, सत्कृतोपविष्टैः, वीरनिःश्वासैश्च, सर्पैः पूरितह्रद इव, बभूव। तत्र सः प्राज्ञः राक्षसान् प्राज्ञप्रधानान्, श्रेष्ठनामानः, स्वकर्तव्यनिष्ठान्, विविधरूपान् सुशोभननामान् अपश्यत्। स्वभावगुणसम्पन्नान् शोभमानान् दृष्ट्वा हनुमान् हर्षमवाप, काञ्चित् विकृतरूपान् अपि अपश्यत्। तत्र सः परमपूज्यान्, शुद्धभावान्, महाशीलसम्पन्नान्, प्रियेषु आसक्तान्, पानरतान्, स्वभावतारकासमान् स्त्रियः अपश्यत्। काञ्चित् रात्रौ प्रियैः आलिङ्गिताः, काञ्चित् सखीभिः, पक्षिणां पक्षिभिः आलिङ्गनवत्, अपश्यत्। काञ्चित् उपरिष्टात् प्रासादेषु, प्रियाङ्कगतान्, पतिसंयुक्तान्, धर्मनिष्ठान्, काञ्चित् कामनिष्ठान् अपि ददर्श। काञ्चित् विमुक्तावसनाः, सुवर्णकुमुदवर्णाः, काञ्चित् उत्तमस्वर्णवर्णाः, काञ्चित् शशाङ्कप्रभाः, प्रियवियोगदुःखिताः, शोभनाङ्ग्यः, किंचित् शोभायुक्ताः अपश्यत्। प्रियसंगमं प्राप्य, परमप्रियाः, प्रमुदितमना, प्रमोदारमणीयाः, स्वगृहे हृष्टाः, वीरः कपिः ताः स्त्रियः अपश्यत्। शशाङ्कसमप्रभमुख्यः, सुकेशपक्ष्मलाः, सुनेत्राः, हारमालाविभूषिताः, शतपद्मवनमालासमाः मुखानि अपश्यत्। सर्वत्र विचरन् अपि, सः जानकीं न ददर्श, या राजकुले जाता, पथि स्थितां, कुलवधूं लता इव तन्वीं, उत्तमधियां। सा प्राचीने पथि स्थित्वा, मृगनयनी, कामार्ता, पतिस्मृतिप्रविष्टचित्ता, सर्वस्त्रीभ्यः श्रेस्था बभूव। तपसा पीडिता, अश्रुविलिप्तकण्ठी, पूर्वं उत्तममणिहारविभूषिता, सुकेशपक्ष्मलाकण्ठी, नीलकण्ठी वनमयूर इव बभूव। सा चन्द्ररेखा क्षीणा इव, सुवर्णरेखा धूलिनिर्मलिता इव, क्षतस्मिता इव, वातनमिता मेघरेखा इव दृष्टा। सीतां रामपत्नीं अनवलोक्य, वाक्पतिं नरश्रेष्ठं, सः कपिः चिरात् शोकसमन्वितः, अल्पविरामे मन्द इव, बभूव। षष्ठः सर्गः इति शृणुत। ततः सः कामरूपधारी कपिः, लङ्कायां स्वच्छन्दं विचरन्, सर्वाणि वेश्मानि परिजगाम। सः श्रीमान् राक्षसेन्द्रगृहं सौरभवर्णभित्तिभिः परिवेष्टितं समीपमगच्छत्। तद् वेश्म, भीमराक्षसैः रक्षितम्, सिंहैः वनं यथा, कपिगजो हनुमान् तेजसा विराजमानं दृष्टवान्।