स महाकपिः तत्र सन्निविष्टः शूलदण्डायुधधरान्, खड्गवज्रधरांश्च, शृङ्गपाशपाणीन् च वीरान् ददर्श। बहून् माल्यगन्धलेपनविभूषितान्, विविधवस्त्रपरिधानान्, स्वच्छन्दचरान् ददर्श। तीक्ष्णशूलवज्रधरांश्च, शतसहस्राणि राक्षसानां, नित्ययुक्तान्, अव्यथमानान् अपि तेन दृष्टाः। अन्तःपुरस्य पुरतः तं राक्षसेन्द्रनिर्दिष्टं गृहम् अपि सः ददर्श। तं सुवर्णमहेन्द्रकवाटयुक्तं महान्तं गृहं, गिरिशिखरस्थितं, पद्ममालावृतखातपरिवेष्टितं, राक्षसाधिपतेः प्रसिद्धं वेश्म सः पवनात्मजः अपश्यत्। दिव्यरूपैः प्राकारैः संवलितं, गन्धर्वगीतनिःस्वनैः प्रतिनादितं, स्वर्गसदृशं तद् गृहं सः ददर्श। तत्र हयैः, भूषणरवैः, विमानरथवाहनैः, वाजिगजैः च समृद्धं गृहं सः अपश्यत्। चतुर्दन्तैः गजेन्द्रैः, श्वेतमेघप्रतीकैः, शोभायमानैः द्वारदेशेषु स्थितैः, मदोन्मत्तमृगपक्षिसंयुक्तं तद् गृहं सः ददर्श। सहस्रशः बलिनां राक्षसानां संरक्षितं, रावणरक्षितं तद् गृहं सः प्रविवेश। रावणस्य अन्तःपुरं सुवर्णमणिविद्योतमानं, मुक्तामणिसंयुक्तं, अगुरुचन्दनगन्धयुक्तं, सः महाकपिः प्रविवेश। एवं पञ्चमः सर्गः संपूर्णः। ततः स विज्ञः कपिः दिव्यम् उद्यन्तं चन्द्रमण्डलं व्योम्नि ददर्श, या पुनः पुनः उदयति अस्तं च गच्छति, इव उन्मत्तवृषः गवां मध्ये विचरन्। शीतांशुष्चन्द्रमाः, पापविनाशनः, समुद्रं क्षोभयन्, सर्वाणि भूतानि प्रकाशयन्, समीपं गच्छन् सः ददर्श। यथा लक्ष्मीः मन्दरे भूमौ, अथवा सायं समुद्रे, अथवा पद्मिनीषु जलस्थले शोभते, तथा सा दिव्यचन्द्रमसा सह व्योम्नि शोभमानं सः ददर्श। यथा राजहंसः रजतपञ्जरे, सिंहः मन्दरगुहायाम्, वा वीरः मत्तगजे, तथा चन्द्रमाः व्योम्नि शोभते स्म। शुद्धः, उज्ज्वलः, निर्गजः, निर्मलशीतः, महाग्रहच्छायाविहीनश्चन्द्रमाः प्रजाज्वलत्। यथा सिंहः शैलशिखरे, गजः महावने, राजा राज्यलाभे, तथा चन्द्रमाः व्योम्नि शोभते स्म। शुभा सायंप्रभा दिव्या, चन्द्रबिम्बोदयसमये, तमः नाशयन्ती, वर्धमानराक्षसपिशाचान् अपाकरोति, रामानन्दसंहृष्टचित्तान् शमयति। तत्र वीणावाद्यनिःस्वनाः श्रवणसुखाः अभवन्; सुभगाः स्त्रियः स्वपत्निभिः सह शयानाः; तथा रात्रिचराः विचित्रकर्मणः, विक्रान्ताः, रम्यायाम् अपि विहृत्य प्रस्थिताः। सः कपिः सुरापानकुलानि, रथाश्वासनसमाकुलानि, वीर्यश्रियान्वितानि च ददर्श। ते परस्परं बहु निन्दन्तः, स्थूलभुजाः विक्षिपन्तः, मदवाक्यैः असंबद्धैः जल्पन्तः, मदमत्ताः अन्योन्यं अवमन्यन्त च। राक्षसाः स्तनदेशं विक्षिपन्तः, प्रियासु अङ्गानि निक्षिपन्तः, विविधानि रूपाणि दर्शयन्तः, दृढधनुषः विक्षिपन्तः च। सः प्रियाभिः समालिङ्गिताः, अन्याः तत्र पुनः सुप्ताः, काञ्चित् सुहासिन्यः, अन्याः कोपार्ताः, दीर्घनिःश्वासिन्यः स्त्रियः ददर्श। नगरी गजानां महानादैः, सत्कृतासनस्थैः, वीरैः च दीर्घश्वासैः, इव सर्पैः सरसि, शोभमानां ददर्श। तत्र सः प्राज्ञः कपिः बुद्ध्याः श्रेष्ठान्, सुमहानाम्नः, स्वधर्मनिष्ठान्, लोकपतीन्, विविधरूपान्, शोभननामान् राक्षसान् ददर्श। तेषां स्वभावगुणैः शोभमानान्, मनोहऱरूपान् दृष्ट्वा सः प्रमुदितः, अपि च केचन विकृतान् अपश्यत्। तत्र पुनः सः स्त्रियः परमपूज्यान्, शुद्धभावान्, महतीं मर्यादां युक्ताः, प्रियेषु सुराप्रियासु च, स्वभावेन तारा इव शोभमानाः ददर्श। केचन स्त्रियः मध्यरात्रे प्रियैः आलिङ्गिताः, केचन सखीभिः आलिङ्गिताः, यथा विहङ्गाः विहङ्गैः आलिङ्ग्यन्ते। पुनः अन्याः स्त्रियः उपरिसोपानस्थाः, प्रियतमेभ्यः अङ्के निषण्णाः, पतिसंयुक्ताः, धर्मनिष्ठाः, कान्क्षायुक्ताः च सः प्राज्ञः ददर्श। केचन अनावृताः कनकपद्मसन्निभाः, केचन उत्तमाः तप्तकाञ्चनवर्णाः, केचन चन्द्रप्रभासन्निभाः, विरहक्लिष्टाः, शोभनाङ्ग्यः, किंचित् रूपहरिताः। प्रियान् लब्ध्वा, प्रीतियुक्ताः, प्रमुदिताः, गृहेषु रममाणाः, परमसुन्दऱ्यः स्त्रियः सः वीरः कपिः ददर्श। चन्द्रवदनाः, सुनीलपक्ष्मधराः, सुलोचनाः, मणिमाल्यविभूषिताः, शतपद्मसदृशमाल्याः, ताः मुखानि सः ददर्श। किन्तु तत्र सीतां न ददर्श, या महात्मना, राजकुले जाता, सुपुष्पितया लता इव तन्वी, उत्तमधिया, सर्वस्त्रीषु विशिष्टा। सा पुरातनमार्गे स्थित्वा, मृगशावनेत्रा, विरहक्लिष्टा, पतिस्मृत्या युक्ता, सर्वस्त्रीषु विशिष्टा तेन दृष्टा। तापदुःखार्ता, अश्रुप्रक्षालितकण्ठा, पूर्वं उत्तममणिमाल्यधारिणी, सुनीलपक्ष्मा, श्यामकण्ठा, वनान्तरे नृत्यती नीलकण्ठीव सः तां ददर्श। सा चन्द्ररेखा इव क्षीणा, काञ्चनरेखा इव धूलिसंवृता, क्षतः पुनः सन्धिता इव, वातेन विक्षिप्तमेघरेखा इव, सः तां ददर्श। रामपत्नीं न दृष्ट्वा, वाक्पतिं पुरुषश्रेष्ठं, सः कपिः दीर्घकालानन्तरं शोकसमन्वितः अभवत्, यथा मन्दः क्षणमात्रं विश्रान्तः। इति षष्ठः सर्गः। ततः सः कामरूपधारी कपिः, लङ्कां महावेगः अन्तःपुरेषु विचरन्, सर्वत्र विचिन्वन्, राक्षसाधिपतेः वेश्म, सूर्यसङ्काशप्राकारपरिवृतम्, उपससार।