हनूमान् तदा तस्यां रात्रौ लङ्कायाः पुर्यां विचरन्, तत्र स्त्रीणां रत्याकुलानां काञ्चीकलापानां नूपुरस्वनांश्च शृणोति स्म, यथा स्वर्गे सुराङ्गनानां निनादः श्रूयते। स महात्मनाम् गृहेषु पदशब्दान्, तत्र तत्र हस्तताडनं शिल्पिनां च शृणोति स्म। राक्षसानां गृहेषु मन्त्रपाठिनां उच्चारणं, स्वाध्यायनिष्ठानां निशाचराणां दर्शनं च सः अपश्यत्। तत्र राक्षसबलस्य महतीं सेनां, रावणस्य कीर्तिं घोषयन्तीं, राजमार्गे स्थितां, गर्जन्तीं च दृष्टवान्। मध्ये तु राक्षसाणां सन्देशवाहकान्, दीक्षितान्, जटिलान्, मुण्डितशिरसः, अजिनाम्बरधरान् च अपश्यत्। तत्र केचिद् दर्भहस्ताः, केचिदग्निकुण्डायुधाः, केचित् मुसलमुद्गरधारिणः, केचिद् दण्डायुधाः च दृष्टाः। एकाक्षान्, वर्णविचित्रान्, स्थूलपृष्ठान्, दीर्घस्तनीयुक्तान्, विकटान्, विकृतवक्त्रान्, भीमान्, वामनांश्च अपश्यत्। धनुर्धरान्, खड्गिनः, मुसलमुद्गरायुधान्, महायष्टिधारिणः, विविधकवचान् च दृष्टवान्। नात्युदारान्, नात्यल्पान्, नात्युत्तुङ्गान्, नात्यनीचान्, नात्यशुक्लान्, नात्यकृष्णान्, नात्यकुब्जान्, नातिवामनांश्च अपश्यत्। विकृतान्, नानारूपान्, सुन्दरान्, दीप्तान्, पताकाधारिणः, विविधायुधधारिणश्च दृष्टवान्। शूलवृक्षायुधान्, खड्गवज्रधारिणः, शृङ्गपाशहस्तांश्च वीरान् दृष्टवान्। माल्यालङ्कृतान्, विविधवस्त्रधारिणः, गन्धानुलिप्तान्, स्वच्छन्दचरान् राक्षसान् अपश्यत्। तीक्ष्णशूलवज्रधारिणः, शतसाहस्राणि जाग्रतः राक्षसान्, कदाचन न श्रान्तान्, दृष्टवान्। अन्तःपुरस्य पुरतः राक्षसाधिपतेः गृहं, सुवर्णतोरणयुतं, महद् रम्यं च दृष्टवान्। तद् राक्षसराजगृहं, पर्वताग्रे स्थितं, पद्ममालावृतखातैः परिवेष्टितं, कीर्तिमन्तं दृष्टवान्। दिव्यरूपैः प्राकारैः, गन्धर्वगीतनिनादितं, स्वर्गोपमं तद् गृहं दृष्टवान्। अश्वह्रेषितैः, भूषणरवैः, रथयानवाहनैः, विमानैः, अश्वगजैः च समाकुलं दृष्टवान्। चतुर्दन्तिनां मेघशुक्लवर्णानां, शोभायुक्तानां, सुरद्वारस्थापनानां, मदोन्मत्तमृगद्विजैः च सह तद् गृहं दृष्टवान्। सहस्रशः बलिनां राक्षसानां रक्षितं, राक्षसाधिपतेः संरक्षितं तद् गृहं प्राविशत्। रावणस्य अन्तःपुरं, सुवर्णरत्नपरिखचितं, मुक्तामणिविचित्रितं, अगुरुचन्दनगन्धयुक्तं च प्रविश्य दृष्टवान्। एवं पञ्चमः सर्गः सुन्दरकाण्डे समाप्तः। ततः स महाबुद्धिः हनूमान् आकाशे शोभमानं, उज्ज्वलमण्डलिनं, पुनः पुनः उदयमस्तमयनिर्वृत्तिं, मत्तवृषमिव विचरन्तं, शशिनं दृष्टवान्। शीतांशुं, पापनाशनं, समुद्रं समुत्क्षोभयन्तं, सर्वभूतप्रभासं, समीपवर्तिनं चन्द्रमसं दृष्टवान्। या लक्ष्मीः मन्दराचले, सायं समुद्रे, पद्मेषु वा शोभते, सा यथा शशिनि आकाशे शोभते स्म। राजतपञ्जरस्थं हंसमिव, मन्दरगुहायां सिंहमिव, गजेन्द्रे स्थाणुमिव, तथा चन्द्रमाः आकाशे शोभते स्म। स शुभ्रः, निर्मलः, निःश्लेष्मशीतोष्मरश्मिः, न महाग्रहच्छायायुतः, निर्मलो दीप्तिमान् चन्द्रमाः बभासे। यथा सिंहः शैलशिखरे, गजेन्द्रः महावने, राजा राज्यलाभे, तथा चन्द्रमाः आकाशे बभासे। सा शुभा सन्ध्या, दिव्यरूपा, चन्द्रमसि उदिते तमो नाशयन्ती, वर्धमानराक्षसान् पिशाचांश्च नुदन्ती, रामानन्दितचित्ते मनः शमयन्ती बभूव। तत्र वीणावाद्यनिनादाः कान्ताः प्रवृत्ताः। सुभगाः स्त्रियः पतिभिः सह सुप्ताः, तथा च विचित्राचारिणः भीमकर्माणः निशाचराः प्रमदाय प्रवृत्ता बभूवुः। स महाकपिः मदोन्मत्तानां कुलानां, रथाश्वोपस्करसमाकुलानां, वीर्यशोभायुतानां च दर्शनं चकार। ते परस्परं बहु निन्दन्तः, बाहूं विक्षिपन्तः, मदवाक्यं जल्पन्तः, मदोन्मत्ताः परस्परं अवमन्यन्त च। राक्षसाः उरांसि प्रक्षिपन्तः, अङ्गानि प्रियतमानां उपरि क्षिपन्तः, रूपाणि दर्शयन्तः, बलिनः धनूंषि विक्षिपन्तश्च दृष्टाः। कान्तारमणीन् परिष्वक्ताः, अन्याः पुनः सुप्ताः, काञ्चित् सुन्दरमुखीं हासयन्तीं, अन्यां कुपितां दीर्घनिःश्वासिनीं च दृष्टवान्। नागनिःश्वासैः पूरिताः सरांसि इव, महागजेन्द्रनिनादैः, सत्कृतासनेषु स्थितैः, वीरैः दीर्घनिःश्वासैः च नगरं बभासे। तत्र प्राज्ञान्, श्रेष्ठनामानः, कृत्यनिष्ठान्, लोकपतीन्, नानारूपान् सुशब्दनामींश्च राक्षसान् दृष्टवान्। तेषां स्वभावसंपन्नानां, गुणसम्पन्नानां, शोभमानानां दृष्ट्वा हृष्टः, केचित् विकृतान् अपि दृष्टवान्। तत्र पुनः सः महाकपिः सतीनां पूज्यतमाः, शुद्धाचार्यः, महाशीलाः, पतिसक्ताः, मद्यसक्ताश्च, स्वभावेन तारा इव दीप्ताः दृष्टवान्। केचित् रात्रौ मध्यमे प्रियैः परिष्वक्ताः, केचित् सखीभिः परिष्वक्ताः, यथा खगाः अन्यैः खगैः परिष्वक्ताः। अन्याः पुनः प्रासादोपविष्टाः, प्रियाङ्केषु सुखोपविष्टाः, पतिसक्ताः धर्मनिष्ठाश्च, कामेन उपविष्टाः दृष्टवान्। केचित् विमुक्तवस्त्राः, सुवर्णपद्मसङ्काशाः, केचित् परममूल्याः, हेमवर्णाः, अन्याः चन्द्रप्रभासदृशाः, प्रियतमा वियोगेन शोभाहीनाः, सुन्दराङ्ग्यः च दृष्टाः। एतेन प्रकारेण हनूमान् तत्र लङ्कापुर्यां रात्रौ विचरन्, राक्षसानां नगरे विविधरूपाणि, विविधवृत्तानि च सर्वाणि दृष्टवान्।