तदा महाक्रूरा लङ्का कम्पमानाङ्गी ससंभ्रमं वानरश्रेष्ठं हनूमन्तं गर्वितवाक्यैः सन्ददर्श। सा तु कम्पितवाणीं गर्वयुक्तां वाणीं हनूमन्तमभ्यधात्— "कृपां कुरु, महाबाहो, रक्ष मां, कपिश्रेष्ठ। बलवन्तः साधवः सदा स्वमर्यादां नातिवर्तन्ते, सौम्य।" "अहं लङ्कापुरी स्वयमेव, कपे, त्वया पराक्रमबलवता जितास्मि, वीर्येण च। शृणु च मे सत्यं वचः, कपिसत्तम— स्वयम्भुवाऽहमनुग्रहीता वरदानेन। यदा कश्चिद्वानरः पराक्रमेण मां वशे स्थापयेत्, तदा राक्षसानां विनाशसमयः प्राप्त इति विद्धि।" "एष एव स कालः त्वया प्राप्तेन सम्पूर्णः, सौम्य, यः स्वयम्भुवाऽधिष्ठितः सत्यः, न च लङ्घनीयः। सीतायाश्च, दुष्टबुद्धेरपि रावणस्य च कारणेन, सर्वेषां राक्षसानां विनाशः प्राप्तः। तस्मात्, कपिश्रेष्ठ, रावणरक्षितां पुरीं प्रविश्य यानि कार्याणि इच्छसि, तानि सर्वाणि साधय।" "शुभां पुरीं प्रविश, कपिसत्तम, राक्षसश्रेष्ठैः रक्ष्यमाणामपि, शापसम्प्राप्तां च, यथाकामं जनकात्मजां सीतां विचिनु।" एवं तया लङ्कया उक्तः स महाकपिः हनूमान् तस्याः वचः श्रुत्वा, लङ्कां विजित्य, रूपिणीं तां रक्षिणीं च पराक्रमात् निर्जित्य, कपिश्रेष्ठः श्रीमान् हनूमान् रात्रौ लङ्कां द्वारं न प्रविश्य, प्राकारं लङ्घयन् प्रविवेश। स कपिसत्तमः स्वामिसंहितायै लङ्कां प्रविश्य, शत्रूणां शिरसि वामं पादमुपधाय, कपिराजस्य हितार्थं प्रविष्टः। ततः हनूमान् हासितध्वनिनादितां, वादित्रनिनादसहितां, शोभनां लङ्कां समुपेत्य दृष्टवान्। सा पुरी वज्रवलयवातायनैः, हीरकजालैः, मेघसदृशैः प्रभामयैः भवनैः शोभिता बभौ। तस्मिन् काले लङ्का राक्षससमूहानां स्फटिकशुभ्रगृहैः, पद्मस्वस्तिकचिह्नैः भूषितैः, मेघैः इव विराजिता दीप्तिमती बभूव। तत्र स हनूमान् सर्वतः पुष्पमाल्याभरणैः अलङ्कृतैः, वर्धमानगृहैः सुसज्जितां, कपिस्वाम्यर्थं शोभितां पुरीं ददर्श। राघवस्य कार्यसिद्ध्यर्थं गृहात् गृहम् विचरन्, स कपिकुञ्जरः हनूमान् हृष्टः तानि गृहाणि दृष्टवान्। स तत्र तत्र नानारूपाणि नानाविधानि च भवनानि दृष्टवान्, त्रैगुण्ययुक्तानि रम्यगीतानि च शुश्राव। स्त्रीणां रतिप्रेरितानां काञ्चीकलिङ्किणीनां शब्दं, सुराङ्गनानां स्वर्गे यथा, शुश्राव। महात्मनाम् गृहेषु पादत्राणनिनादं, हस्ततालध्वानं, शिञ्जानं च सर्वत्र शुश्राव। राक्षसानां गृहेषु मन्त्रपाठकानां मन्त्रध्वनिं शुश्राव, तांश्च स्वाध्यायरतान् रात्रिचरान् अपश्यत्। रावणस्य स्तुतिपूर्वकं नादयन्तं प्रचण्डं राक्षसगणं राजमार्गं पूरयन्तं च दृष्टवान्। मध्यभागे च राक्षसस्य बहून् चरसः, जटिलान्, मुण्डितान्, अजिनवाससः, सन्नद्धान् दृष्टवान्। कशाग्रधारिणः, अग्निकुण्डायुधान्, दण्डमुद्गरधारिणः, यष्टिधारिणः च तत्र दृष्टवान्। एकोक्षिप्तवर्णान्, विविधवर्णान्, स्थूलपीनस्तनान्, विकटमुखान्, भीमाकारान्, वामनांश्च अपश्यत्। धनुर्धारिणः, खड्गधारिणः, मुसलायुधान्, महायष्टिधारिणः, विविधकवचभूषितान् दृष्टवान्। नात्यस्तूलान्, नात्यकृशान्, नात्युदारान्, नात्यल्पकायान्, नात्यश्वेतान्, नात्यकृष्णान्, नात्यकुब्जान्, नात्यवामनांश्च अपश्यत्। विकृतान्, नानारूपान्, सुन्दरान्, विशालान्, पताकाधारिणः, ध्वजिनः, विविधायुधधरान् दृष्टवान्। शूलधारिणः, वृक्षधारिणः, आयुधधारिणः, खड्गवज्रधारिणः, स्रिङ्खलपाशधारिणः च वीरान् दृष्टवान्। माल्याङ्गरागाभरणोपेतान्, विविधवस्त्रधारिणः, स्वच्छन्दचरान् राक्षसान् दृष्टवान्। तीक्ष्णशूलवज्रधारिणः, शतसहस्रं जाग्रतः राक्षसान्, अक्लिष्टकर्माणः च दृष्टवान्। अन्तःपुरस्य पुरतः रावणाधिष्ठितं गृहं ददर्श; तद् सुवर्णमहातोरणं गृहं दृष्ट्वा— राक्षसराजस्य प्रख्यातं निवेशनं पर्वताग्रे स्थितं, पद्ममाल्यशोभितैः खातकैः परिवेष्टितं दृष्टवान्। स महाकपिः तद् गृहं समन्तात् प्राकारैः संवृतं, दिव्यरूपं, देववादित्रनिनादितं, सुरालयमिव दृष्टवान्। तत्र हयस्य हेषितैः, भूषणध्वनिभिः, रथयानविमानैः, श्रेष्ठाश्वगजैः च पूरितं गृहं बभौ। चतुर्दन्तैः, श्वेतमेघसदृशैः, शोभनद्वारस्थैः, मदोन्मत्तमृगपक्षिभिः च अलङ्कृतम्। सहस्रशः बलिष्ठैः राक्षसैः रक्षितं, राक्षसराजेन च संरक्षितं, स महाकपिः तद् गृहं प्रविश्य— रावणस्य अन्तःपुरं सुवर्णमणिवेदिकाभिः, मुक्तामणिरत्नैः भूषितं, अगुरुचन्दनगन्धयुक्तं प्रविवेश। इति श्रीमद्रामायणे आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे पञ्चमः सर्गः समाप्तः।