सा तदा मेघगम्भीरनिस्वना हनूमन्तं वानरश्रेष्ठं प्रति वेगेन प्रत्युद्ययौ। स तु महाकायां तस्याः विकृतमुखीं विशालास्यां दुष्प्रतीकारां ददर्श। बुद्धिमान् महावानरः केवलं तस्याः शरीरं प्राणस्थानानि च निरीक्ष्य, विकृतमुखीं तां दृष्ट्वा, वज्रसारः स वानरः पुनः पुनः स्वदेहं संकुच्य महाबलः तस्याः मुखे अपतत्। सिद्धचारणाश्च तं निमज्जन्तं दृष्ट्वा विस्मयं जग्मुः। स तु राहुरिव पूर्णचन्द्रं ग्रसमानः तया निग्रियमानः तीक्ष्णनखैः तस्याः प्राणस्थानि विदारयामास। ततः स वानरः वेगेन मनसापि तुल्यपराक्रमः तस्याः देहं विदार्य, दैवेन धैर्येण च कौशलाच्च, तां भूमौ पपात। वीर्यवान् स वानरः स्वात्मन्यवस्थितः पुनः वेगेन महाकायः जात्वा, तस्याः हृदयं विदार्य, उदधिं विक्षिप्तजलमवपत्य, स्वयम्भुवैव तस्याः विनाशाय सृष्टः हनूमान् बभूव। तां सिम्हिकां तेन शीघ्रवेगेन वानरेण पतितां दृष्ट्वा, दिव्यगम्या भूतानि तं वानरश्रेष्ठं समभ्यधुः—"अद्य घोरं कर्म कृतं त्वया, महाबलिनी निहता। यदर्थं त्वं प्रवृत्तस्तं कार्यं समाप्नुहि, प्लवगश्रेष्ठ।" "त्वद्वद् यः पुरुषः संकल्पं, दृष्टिं, बुद्धिं, कौशलं च धारयति, स कदाचिदपि कर्मणि न प्रमाद्यति, हे वानरराज।" इति तैः पूजितः स हनूमान् गगनं प्रविवेश, सर्पाणां भक्षकेन गरुडेन इव। स तु सागरस्य पारमासाद्य सर्वतो दिशो विलोकयन् शतयोजनान्ते वनखण्डं ददर्श। स च महाकपिः शाखामृगश्रेष्ठः अवतीर्य विविधान् वृक्षान् मालयगिरिगुल्मांश्च रम्यां द्वीपभूमिं ददर्श। स सागरं, तटभूमिं, तटवृक्षान्, सागरपत्नीमुखानि च निरीक्ष्य, स्वं रूपं महाभ्रसमन्वितं दृष्ट्वा, आत्मवान् बुद्धिमानिव नभः प्रतिरुद्धमिव मन्यते। स महात्मा चिन्तयामास—"यदि राक्षसाः मम वर्धितं रूपं वेगं च पश्येयुः, ते मय्युत्सुकाः स्युः।" इति। ततः स महागिरिसन्निभं देहं संकुच्य, स्वाभाविकं रूपं गृहीत्वा, मोहविवर्जितः सम्यक् स्थितः। रूपं ह्रस्वीकृत्य हनुमान् स्वभावे स्थितः, त्रीन् पादानिव क्रामन्, बलिं बलं च हरिरिव जगाम। रमणीयं नानारूपं रूपं धारयन्, स सागरपारं प्राप्तः। अन्यैः अगम्यं रूपं धारयन्, आत्मविज्ञः, कृत्यनिश्चयवान्, स सर्वतो दृश्यं निरीक्ष्य तिष्ठति। ततः सुमहान् लम्बागिरिशिखरे, केतक, उदालक, नारिकेलवृक्षैः समन्तात् शोभिते, मेघसमुदायसन्निभः महात्मा तत्रोपाविशत्। स सागरतीरमासाद्य, गिरिश्रेष्ठे लङ्काम् अवलोक्य, तत्रैव गिरौ रूपं त्यक्त्वा, मृगद्विजान् कम्पयन्, वानरः न्यपतत्। स दानवनागसंघाकीर्णं, महोर्मिमालावृतं सागरं तीर्त्वा, सागरतीरे स्थित्वा, देवपुरीमिव लङ्कां ददर्श। शृणु, श्रीमद्वाल्मीकीयरामायणे सुन्दरकाण्डे द्वितीयः सर्गः। स दुस्तरं सागरं तीर्त्वा, महाबलवान् त्रिकूटशिखरे लङ्कां सुलभमिव दृष्ट्वा तिष्ठति। शतयोजनं तीर्त्वा, स तेजस्वी महावीर्यवान् वानरः क्लेशं न जगाम, न च श्रान्तिम् अनुभवति। शतान्यपि योजना, बहून्यपि, अहं गन्तुं शक्नोमि; तर्हि मितं शतयोजनं किम्? इति। बलिनां श्रेष्ठः, प्लवगश्रेष्ठः, स त्वरया लङ्कां प्रति सागरं तीर्त्वा जगाम। स हरितानि काननानि, तिमिराणि सुरभिणि गन्धवन्ति, मधुवन्ति वनोद्द्यानानि, गिरिश्रेष्ठांश्च अतिक्रम्य जगाम। हनुमान् तेजस्वी वानरश्रेष्ठः, वृक्षसंपन्नान् गिरिशिखरान्, पुष्पितवनश्रेण्यः समाश्रित्य, तत्र स्थितः। तस्मिन् गिरौ, वनगुल्मसमन्विते, पवनसुतः लङ्कां गिरिशिखरे स्थितां ददर्श। स सालान् कर्णिकारांश्च, पुष्पितखर्जूरान्, प्रियालान् मुचुलिन्दकुटजकेतकांश्च अपश्यत्। प्रियङ्गुमन्दितान् सुरभिपुष्पितान्, निप, सप्तच्छद, आसन, कोविदार, पुष्पितकरवीरांश्च अपश्यत्। पुष्पभारवतीः काञ्चित्, काञ्चित् कुसुमकोष्ठकान्, वातचालितशिखरान्, विहगविसृष्टान् च वृक्षान् ददर्श। हंसक्रौञ्चयुतानि, पद्मोत्पलच्छन्नानि, रम्यक्रीडावाप्युद्यानानि च तडागानि अपश्यत्। महाबलवान् वानरः नानावृक्षसमालङ्कृतानि, सर्वर्तुफलपुष्पवतीः वाटिकाः अपश्यत्। स रावणपालितां शोभनां लङ्कां पद्मोत्पलच्छन्नखातवतीं समीपमगच्छत्। सीताहरणानन्तरं रावणेन रक्षिता सा, सर्वतः रक्षोभिः तीक्ष्णधनुष्मद्भिः रक्षिता। सा रम्या महापुरी सुवर्णपरिखया परिवृता, गिरिसन्निभगृहैः, शरदभ्रसदृशैः च शोभिता। सा दीर्घप्राकारैः, शुक्लमार्गैः, शतशः प्रासादैः, पताकाध्वजविभूषितैः च संवलिता। दिव्यसुवर्णद्वारैः, लतानिकरैः, लङ्का देवपुरीमिव दीप्तिमती हनुमता दृष्टा। स तु महाकपिः लङ्कां गिरिशिखरे स्थिताम्, शोभनशुक्लगृहसमन्विताम्, नभः स्पृशन्तीमिव ददर्श।