हनुमान्, वायुपुत्रः, निर्भरं नभः प्राप्तवान्, विहङ्गपर्वत इव विहायसं विचरन्। तं नभोमध्यगतं महाकायं दृष्ट्वा, सिंहिका नाम राक्षसी तत्रासीत्। सा बलवती रूपान्तरज्ञा सिंहिका चिन्तयामास—"अद्य दीर्घकालानन्तरं मम भोजनकालः प्राप्तः।" इति मनसि निधाय, "एष महाबलवान् मम वशं प्राप्तः," इति निश्चित्य, तस्य छायाम् आकर्षयामास। तस्य छायायाः गृहीतायाः स वानरः सहसा बद्ध इव अभवत्, स्वबलं निःसारं जातमिति सः चिन्तयामास। सागरस्य तीव्रे प्रवाहे वातेन प्रेरितं महाप्लवं यथा, तथा सः वानरः पार्श्वतः, ऊर्ध्वतः, अधस्ताच्च पर्यालोकयत्। सः तदा सागरस्य लवणाम्बुधारायाम् उत्तिष्ठन्तीं महतीं सत्त्ववतीं दृष्टवान्। तां दृष्ट्वा, वायुपुत्रः हनुमान् विचिन्तयामास—"वानरराजेन यथा वर्णिता, एषा अद्भुता छायाग्रही बला सत्त्ववती नूनम्।" तस्याः स्वरूपं विज्ञाय, बुद्धिमान् हनुमान् शरद्घन इव स्वदेहम् विस्तारितवान्। तस्य महावानरस्य देहे वर्धमाने, सा सिंहिका व्योमपातालतुल्यं मुखं प्रसारयामास। मेघगर्जनसमनादं कृत्वा, सा तं वानरं प्रति समुत्पत्य, विकृतं महन्मुखं दर्शयामास। तदा हनुमान् तस्याः शरीरं प्राणस्थानानि च सम्यगवलोकयत्। वज्रसार इव पराक्रान्तः सः, तस्याः मुखस्य विकारेण, स्वदेहं पुनः पुनः संकुच्य, महावानरः तस्याः मुखे पतितवान्। तं पतन्तं सिद्धचारणाः अपश्यन्। राहुरिव पूर्णचन्द्रं ग्रसति, तथैव सा तम् निगलयामास। तदा हनुमान् तीक्ष्णनखैः तस्या महत्याः प्राणस्थानि विदारयामास। ततः सः वेगेन, मनसा समं पराक्रम्य, आकाशमुत्पत्य, भाग्येन धैर्येण कौशलाच्च तां सिंहिकां निपातितवान्। वीर्यवान् हनुमान्, आत्मसंतुष्टः, पुनरपि शीघ्रं वर्धितः, तस्याः हृदयं विदार्य, उद्वेगयुक्ते सलिले पतितः। हनुमान्, स्वयम्भुवै निर्मितः, तस्या विनाशायैव जातः। तस्याः सिंहिकायाः तेन शीघ्रगामिना वानरेण निपातितायाः, विहायसि विचरन्तः देवगणाः तम् वानरश्रेष्ठं वाक्यम् ऊचुः—"अद्य अत्यन्तं घोरं कर्म कृतं त्वया; महाबलिनी सा सत्त्ववती त्वया निहता। त्वं यत्कृत्याय प्रवृत्तः, तत्सिद्ध्यतु, प्लवंगमध्ये श्रेष्ठ!" "यस्य चत्वारि—दृढनिश्चयः, दृष्टिः, बुद्धिः, कौशलं च—त्वद्वत्सन्ति, सः कदापि कर्मणि न प्रमाद्यति," इति तं प्रशंस्य, सिद्धैः पूजितः सः महावानरः, गरुड इव, नभः प्रविवेश। सः सागरस्य पारं समीपं प्राप्त्वा, सर्वतः विलोक्य, शतयोजनान्ते विपुलं वनं अपश्यत्। अवतरणकाले, शाखामृगश्रेष्ठः सः, नानावृक्षसमालङ्कृतं द्वीपं, मलयगिरिगुल्मांश्च ददर्श। सागरं, तटभूमीः, तटस्थवृक्षांश्च, सागरपत्नीः चापि सः निरीक्ष्य, स्वदेहं महाघनसन्निभं दृष्ट्वा, आत्मवान् विचारयामास—"अहं नभः व्याप्नोमि इव।" महात्मा सः चिन्तयामास—"यदि राक्षसाः मम वर्धितं रूपं वेगं च पश्येयुः, तर्हि मयि कौतूहलं जायेत।" ततः सः पर्वतसन्निभं स्वदेहं संकुच्य, स्वाभाविकं रूपं प्राप्य, विमुक्तमोह इव स्थितः। रूपं ह्रस्वीकृत्य, स्वभावस्थितः हनुमान्, हरिरिव त्रिविक्रमः, त्रिभिः पादैः गच्छन्, बली बलिं बलिमिव बलिं हरन्। रमणीयं नानारूपं धारयन्, सः सागरस्य पारं प्राप्तवान्; अन्यैः दुर्लभं रूपं गृहीत्वा, आत्मविज्ञः, कृत्यनिश्चयवान्, तं देशं निरीक्षितवान्। तदा शोभनस्य लम्बागिरेः शिखरे, केतक, उदालक, नारिकेलवृक्षयुतं, मेघसमुदायसन्निभं महात्मानं तं स्थितम्। सागरतीरं सम्प्राप्य, गिरिश्रेष्ठे लङ्कां दृष्ट्वा, सः वानरः तस्मिन् पर्वते अवतीर्य, रूपं त्यक्त्वा, मृगद्विजगणान् कम्पितवान्। सः सागरं, दानवनागसंयुक्तं, महाप्रवाहयुतं, तीर्त्वा, महतीं सागरतीरं प्राप्त्वा, देवपुरीमिव लङ्कां दृष्ट्वा। इदानीं तु शृणु, श्रीवाल्मीकि-रामायणे सुन्दरकाण्डे द्वितीयं सर्गं। दुष्प्राप्यं सागरं तीर्त्वा, महाबलवान् सः विश्रान्तः, त्रिकूटशिखरे लङ्कां विलोक्य स्थितः। शतयोजनं तीर्त्वा, तेजस्वी परमवीर्यवान् सः वानरः न किञ्चित् श्रमं प्राप, न च श्वासं प्राप। "शतशो योजनेषु गच्छेयम्, बहूनपि; किं पुनः मम मिते शतयोजने सागरे?" इति सः चिन्तयन्, बलिनां श्रेष्ठः, प्लवंगमध्ये उत्तमः, शीघ्रं लङ्कां प्रति जगाम। सः हरितकाननानि, तिमिरवनानि सुरभिसुगन्धीनि, मधुसंचितानि वनोपवनानि, पर्वतान् च मार्गे जगाम। तेजस्वी वानरश्रेष्ठः हनुमान्, पुष्पितवृक्षश्रेणीयुतं पर्वतम् उपगम्य, तत्र स्थिता: काननवनानि अपश्यत्। सः तत्र शालवृक्षान्, कर्णिकारान्, पुष्पितखर्जूरान्, प्रियलान्, मुचुलिन्दान्, कुटजान्, केतकांश्च दृष्ट्वा। प्रियांगुसुगन्धिपूर्णान्, निपान्, सप्तच्छदान्, आसनान्, कोविदारान्, पुष्पितकरवीरांश्च अपश्यत्।