हनूमान्महाबलः, वायुपुत्रः, महतीं मेघमालां पुनः पुनः प्रविशन् निर्गच्छंश्च तेनाकृष्टा मेघाः दीप्तिमन्तः सञ्जज्ञिरे। तस्मिन्काले हनूमान् सर्वत्र दृश्यमानः, शरदिन्दुवत् प्रवेशप्रस्थानयोः शोभमानः बभूव। स च निर्वलम्बितमाकाशं प्राप्य, पक्षवतीमिव गिरिं, तत्र तत्र विहरन् दृश्यते स्म। तं तु जलनिधौ विहायसा सञ्चरन्तं सिंहिका नाम राक्षसी दृष्टवती। सा बलवती रूपिणी सिंहिका मनसि चिन्तयामास—"अद्य चिरात्समुपस्थितं भोजनं प्राप्स्यामि। अयं महापुरुषः मम वशं प्राप्तः।" इति निश्चित्य सायं तस्य छायां जग्राह। छायाग्रहेण हनूमान् क्षणेनावगच्छत्—"अहं सहसा गृहीतोऽस्मि, मम बलं निरर्थकं जातम्।" इत्युक्त्वा, स वायुपुत्रः समुद्रे महत्सेतुं प्रतिकूलवातेन नीयमानं नावमिव, पार्श्वतोऽधस्ताच्च विलोकयामास। स सागरसलिलोदरे महानुभावं सिंहिकामुत्थितां दृष्ट्वा चिन्तयामास—"यथा वानरराजेण कथितम्, एषा अद्भुतरूपधारिणी छायाग्राहिणी न सन्देहः।" तस्याः स्वरूपमवगम्य, बुद्धिमान् हनूमान् मेघघन इव शरीरं व्याप्तवान्। तस्य वर्धमानं रूपं दृष्ट्वा सिंहिका व्योमपातालप्रमाणं विवृतमुखं कृतवती। सा मेघगम्भीरस्वरेण गर्जन्ती वानरं प्रति धावितवती। तदा हनूमान् तस्याः विकृतं महद्विवृतमुखं दृष्ट्वा, केवलं शरीरं प्राणस्थानानि च निरीक्ष्य, वज्रसार इव बलवान्, पुनः पुनः संकुच्य, तस्याः मुखं प्रविश्य पतितः। सिद्धचारणाः तं निमज्जन्तं दृष्टवन्तः। यथा राहुः पूर्णचन्द्रं ग्रसते, तथैव सा तं ग्रसन्ती दृष्टा; तदा हनूमान् तीक्ष्णनखैः तस्याः प्राणस्थानि विदार्य, वेगेन मनसा च सामर्थ्येन निष्क्रान्तवान्। भाग्येन धैर्येण च कौशलात् सिंहिकां निर्जित्य, हनूमानात्मवान् पुनः शरीरं व्याप्तवान्। हृदयं भित्त्वा, स सागरसलिले पतितः। स हि हनूमान् स्वयम्भुवैव तस्याः वधाय निर्मितः। सिंहिकां तु पतितां द्रुतवेगेन हतां दृष्ट्वा, विहायसचारीणः सिद्धादयः तमुत्तमं वानरं संबोधितवन्तः—"अद्भुतं कर्म कृतमद्य, त्वया महाबलिनी निहता। त्वं यत्कर्तव्यं तत्र सम्यक् सिद्धिं कुरु, प्लवगश्रेष्ठ।" इति। "चत्वारि एतानि यस्य सन्ति—धृतिर्दृष्टिर्मतिर्दाक्ष्यं—स एव कर्मसु न प्रमाद्यति, यथा त्वयि दृश्यते।" इति तं प्रशस्य, स महाकपिः पूजितः पुनः गगनं प्रविश्य, गरुड इव व्योम्ना प्रययौ। स तु हनूमान्, समुद्रतीरं समीपमुपेत्य, सर्वतः पश्यन्, शतयोजनान्ते वनमेकं दृष्टवान्। स च महावानरः, शाखामृगश्रेष्ठः, अवतीर्यमाणः, विविधवृक्षैः शोभितां द्वीपभूमिं, मलयगिरिगुल्मानि च ददर्श। समुद्रतीरं, तटभूमिं, तटवृक्षान्, सागरस्नुषामुखानि च निरीक्ष्य, स्वं रूपं महाघनसदृशं विलोक्य, आत्मवान्, बुद्धिमान्, आकाशमिव व्याप्नोति स्म इति चिन्तयामास। महामतिः स चिन्तयामास—"यदि राक्षसाः मम वर्धितरूपं वेगं च पश्येयुः, ते मयि सन्देहं कुर्वेयुः।" इति। ततः स महाकायः, महागिरिसमं शरीरं संहित्य, स्वाभाविकरूपं गृहीत्वा, प्रमादरहितः स्थितः। हनूमान् स्वं रूपं सञ्जहर्ष, त्रिभिः पादैः हरिरिव बलेर्बलविभूतिं हरन्, तत्र विचरन् स्वस्वरूपे स्थितः। रूपं मनोहरं विविधं च धारयन्, स सागरस्य पारं प्राप्तवान्। अन्यैः अकल्प्यरूपं गृहीत्वा, स्वात्मन्यवस्थितः, स्वकार्यनिश्चयवान्, तं देशं निरीक्षितवान्। ततः शुभे लम्बाशैले, केतक-उदालक-नारिकेलवृक्षैः समलङ्कृते, मेघमालिनमिव, स महाकपिः उपविष्टः। स सागरतीरं प्राप्य, लङ्कां पर्वतश्रेष्ठे दृष्ट्वा, तस्मिन्गिरौ अवतीर्य, स्वरूपं त्यक्त्वा, मृगद्विजान् विस्मितान् कृतवान्। सागरं दानवनागनिलयं, महोर्मिमालिनं, अतिक्रम्य, स महाकपिः तटे स्थित्वा, देवनगरमिव लङ्कां ददर्श। अथ श्रृणु, श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिकृते सुन्दरकाण्डे द्वितीयः सर्ग आरभ्यते। स हनूमान्, दुष्प्राप्यं सागरं तीर्त्वा, त्रिकूटपर्वतपादे स्थितां लङ्कां सुलभतया निरीक्षितवान्। शतयोजनं समुद्रं तीर्त्वा, सः तेजस्वी महाबलवान् वानरः, न विश्रान्तिं न श्रान्तिं च प्राप। स चिन्तयामास—"शतानि योजनानां यद्यपि स्यात्, तानि सर्वाण्यपि अहं लङ्घयेयम्; किमुतैतत् मितं शतयोजनमिति?" इत्युक्त्वा, स वानरश्रेष्ठः वेगेन लङ्कां प्रतिजगाम, विस्तीर्णं सागरं तीर्त्वा। स हरिः हरितानि प्रान्तानि, गन्धवन्तः कृष्णवनानि, मधुरसवनानि, पर्वतानि च मार्गे अतिक्रम्य गतवान्। स हनूमान्, वानराणां श्रेष्ठः, प्रभायुक्तः, वृक्षसमूहैः पुष्पितवनराजिभिः आच्छादितान् पर्वतान् समुपेत्य स्थितः। तस्मिन्नगौ, वनगुल्ममध्ये स्थित्वा, वायुपुत्रः लङ्कां पर्वतशिखरे स्थितां ददर्श।