हनुमान्, वेगेन गरुडस्य आकाशमार्गं गच्छन्, अगम्यं समुद्रं वरुणस्य निवासं प्राप्तवान्। तत्र जलवर्षकमेघैः, पक्षिभिः, कैशिकनृत्याचार्यैः, ऐरावतेन च सेवितं आकाशं प्रविष्टवान्। सिंहैः, गजैः, व्याघ्रैः, पक्षिभिः, नागैः वाहनरूपैः, शुद्धैः भूषितैः विमानैः च शोभितं तद् आकाशम्। विद्युत्प्रहारैः स्पृष्टं, अग्निवत् दीप्तं, पुण्येन स्वर्गं प्राप्तैः महाभागैः वासितं तद् आकाशम्। सूर्येण व्याप्यम्, चित्रभानुना पूजितम्, ग्रहैः, ताराभिः, चन्द्रसूर्याभ्यां शोभितम्। महर्षिभिः, गन्धर्वैः, नागैः, यक्षैः च आकुलितम्, विशुद्धं, सर्वैः विश्वावसुभिः सेवितम्। देवराजस्य गजेन पदस्पृष्टम्, शुभे चन्द्रसूर्ययोः पथे, जीवजनानां छत्ररूपेण, ब्रह्मणा प्रसारितं निर्मितं च। वीरैः विद्याधरैः बहुशः सेवितम्, मारुतात्मजः हनुमान् गरुडवत् वातपथेन गच्छन्। तदा हनुमान् वातवत् मेघसमूहान् आलयकृष्णवर्णान्, रक्तपितश्वेतवर्णान् च आकर्षन्। महत् मेघसमूहं कपिना आकृष्टं, हनुमान् पुनः पुनः प्रविश्य निर्गच्छन् दीप्तिमान् अभवत्। तस्मिन् काले हनुमान् सर्वत्र दृश्यमानः, शरदिन्दुवत् प्रविश्य निर्गच्छन् शोभितः। तदनन्तरं हनुमान् निर्भरं आकाशं प्राप्तवान्, पक्षयुक्तगिरिवत्; तत्र तं तिर्यग् विहरन्तं राक्षसी सिंहिका दृष्टवती। शक्तिमती रूपवती सिंहिका मनसि विचारयामास—'अद्य चिरकालानन्तरं भोजनं भविष्यति।' 'एष महाभूतः मम वशे प्राप्तः,' इति चिन्तयित्वा तस्य छायाम् गृहीतवती। छायायाः गृहीयमाणायां कपिः विचारयामास—'सहसा मया गृहीतं, बलं व्यर्थम् अभवत्।' स समुद्रे महानौका वातेन प्रवाहितेव, कपिः पार्श्वे, ऊर्ध्वे, अधः च निरीक्षन्। स लवणोदके महान् भूतम् उत्पन्नं दृष्टवान्; तं दृष्ट्वा मारुतात्मजः हनुमान् चिन्तयामास। 'यथा कपिराजः वर्णितवान्, एषा अद्भुतरूपा, छायाग्राही शक्तिमती; नात्र संशयः।' तस्याः स्वरूपं बोधित्वा, बुद्धिमान् हनुमान् शरद् मेघवत् स्वं शरीरं विस्तारयामास। कपेश् शरीरवृद्धिं दृष्ट्वा, सा आकाशपातालमिव विशालं मुखं प्रसारयामास। मेघसमूहवत् गर्जन्ती, कपिं प्रति धावन्ती, विकृतं महन्मुखं दृष्टवान् हनुमान्। बुद्धिमान् कपिः केवलं तस्याः शरीरं प्राणस्थानि च अवलोकयामास; विकृतमुखे, वज्रसमः कपिः, आत्मानं पुनः पुनः संकुचित्वा, तस्याः मुखं प्रविष्टवान्; सिद्धचराणः तं निमज्जन्तं दृष्टवन्तः। राहुः पूर्णचन्द्रं ग्रसति यथा, एवं स ग्रस्यमानः; तदा कपिः तीक्ष्णैः नखैः तस्याः प्राणस्थानि विदारितवान्। ततः वेगेन, मनःसमानप्रभावेन, कपिः उत्पत्य, भाग्येन, धैर्येण, कौशलस्य च, तां ताडितवान्। वीरः कपिः आत्मसंयम्य, पुनः वेगेन वर्धितवान्; हनुमान् हृदयं विनष्ट्वा, व्याकुलजलम् पतितवान्; आत्मभूता हनुमान् तस्याः विनाशाय निर्मितः। तां सिंहिकां हनुमता वेगेन पतितां दृष्ट्वा, आकाशचारी भूतानि कपिश्रेष्ठं सम्बोधयामासुः। 'अद्य घोरं कर्म कृतं; महाशक्तिमती त्वया हता। यदर्थं त्वया आरभ्यते, तं सिद्धय'; 'कपिप्रवर, यस्य चत्वारि—निश्चयः, दृष्टिः, बुद्धिः, कौशलम्—तव यथा, स कर्मणि न प्रमाद्यति।' तैः साधितार्थैः सम्मानितः, हनुमान् गरुडवत् आकाशं प्रविष्टवान्। तीरं समीपं प्राप्त्वा, सर्वतः निरीक्ष्य, शतयोजनान्ते वनप्रदेशं दृष्टवान्। अवतीरन् शाखामृगश्रेष्ठः द्वीपं विविधवृक्षैः शोभितम्, मलयगिरिवनानि च दृष्टवान्। स समुद्रं, तटप्रदेशान्, तीरवृक्षान्, समुद्रपत्नीमुखानि च अपि अवलोकयामास। स्वं रूपं महन्मेघवत् दृष्ट्वा, आत्मसंयमी, बुद्धिमान्, आकाशं इव आवृतवान् इति चिन्तयामास। महात्मा विचारयामास—'यदि राक्षसाः मम वर्धितं रूपं वेगं च पश्यन्ति, ते मयि कुतूहलिताः भविष्यन्ति।' ततः, महागिरिसमं रूपं संकुचित्वा, स्वाभाविकं रूपं पुनः प्राप्तवान्, मोहरहितः शान्तचित्तः। रूपं अत्यल्पं कृत्वा, हनुमान् स्वस्वरूपे स्थितः, त्रिः पदानि यथाहरीर्बलिप्रभावं हृतवान् तदा। रम्यं विविधं रूपं धारयित्वा, समुद्रस्य पारं प्राप्तवान्; अन्यैः अकल्प्यं रूपं धृत्वा, स्वार्थनिश्चयी, दृश्यं निरीक्षन्। तदा, दिव्ये लम्बागिरिशिखरे, केतक-उदालक-नारिकेलवृक्षमध्ये, महात्मा मेघसमूहवत् तत्र अवतीर्य। समुद्रतीरं प्राप्त्वा, लङ्कां श्रेष्ठगिरिशिखरे दृष्ट्वा, कपिः तं गिरिं प्राप्तवान्, रूपं त्यक्त्वा, मृगपक्षिणः च आकुलितवान्।