हनूमतः तृतीयं परमं च कर्म समालोक्य, सर्वे भूतानि तं कपिं प्रशशंसुः—"साधु! साधु!" इति शब्दं कुर्वन्तः। स तु हनूमान् अगाधं वरुणालयं समुद्रं समुपगम्य, गरुडवेगेन आकाशं प्रविवेश। तत्र जलधरैः, विहंगमैः, कैशिकनृत्याचार्यैः, ऐरावतैः च समन्तात् सेव्यमानं तद् आकाशं आसीत्। सिंहैः, गजैः, व्याघ्रैः, पक्षिभिः, नागवाहनैः, निर्मलैः भूषितैः विमानैश्च विचित्रितं बभौ। स तु विद्युत्प्रहताग्निसदृशं, पुण्येन स्वर्गं प्राप्तैः महाभागैः निवास्यमानं, सूर्येण संचर्यमाणं, चित्रभानुना पूज्यमानं, ग्रहताराचन्द्रसूर्यैश्च शोभितं तद् आकाशं ददर्श। महर्षिभिः, गन्धर्वैः, नागैः, यक्षैः चाकीर्णं, विश्ववसुभिः सेव्यमानं, निर्मलं शुद्धं च तद् मार्गमधिष्ठाय हनूमान् वायुपुत्रो वायुवत् गरुडसदृशं सम्यक् जगाम। स तु मेघगणान् वायुवत् आकर्षन्, कृष्णागुरुसदृशान् रक्तपीतशुक्लवर्णांश्च मेघान् समाकर्षयत्। पुनः पुनः तेषु मेघसमूहेषु प्रविश्य निष्क्रामंश्च महाकपिः स्फुरन् बभौ। तस्मिन् काले वायुसूनुः सर्वत्र दृश्यमानः शरदिन्दुसदृशः प्रविश्य निष्क्रामंश्च बभौ। स तु निरालम्बितं व्योम समुपगम्य, पक्षवतः पर्वतस्येव, तत्र विहायमानं तं दृष्ट्वा राक्षसी सिंहिका नाम आसीत्। सा महाबला रूपिणी चिन्तयामास—"अद्य चिरात् अहं भोज्यं प्राप्स्यामि" इति। "एष महात्मा मम वशं प्राप्तः" इति निश्चित्य, सायं तस्य छायाम् अकर्षत्। छायायाम् आकृष्टायाम्, कपिः चिन्तयामास—"सहसा अहं गृहीतः, मम बलं नष्टम्" इति। स जलधौ प्रतिकूलवातेन नीयमानं महाप्लवमिव, पार्श्वतोऽधस्ताच्च ऊर्ध्वतोऽपि विलोकयन् ताम् अपश्यत्। तदा स सागरसालिलात् उत्थायमानां तां महात्मानं दृष्ट्वा, वायुसूनुः विचिन्तयामास—"यथा वानरराजेन उक्तम्, एषा सा अद्भुता छायाग्रहिणी न संशयः।" तस्याः स्वरूपं विज्ञाय, हनूमान् मेधावी शरद्भ्रमरघनसदृशं स्वदेहं व्याप्तवान्। तस्य महाकपेश्च देहम् वर्धमानं दृष्ट्वा, सा सिंहिका व्योमपातालविस्तीर्णं स्वमुखं प्रसार्य, मेघसमूहघोषवत् निनादं कुर्वन्ती त्वरया कपिम् अभ्यधावत्। तदा स महाकपिः केवलं तस्या देहं प्राणस्थानि च निरीक्ष्य, वज्रसंहननः कपिः, पुनः पुनः सङ्कुच्य, तस्याः विकृतमुखे त्वरया प्रविश्य, सिद्धचारणैः निमज्जमानः दृष्टः। राहुः पूर्णचन्द्रमिव पिबन्, एवं सा तं निग्रहीतुं प्रवृत्ता; तदा कपिः तीक्ष्णनखैः तस्या महात्मनः प्राणस्थानि विदार्य, वेगेन च मनसा समं निष्क्रम्य, प्रज्ञया शौर्येण च ताम् उपहत्य, सत्त्वेन च तां निपातितवान्। स्वयम्भुवैव निहन्तुं सृज्यमानः हनूमान्, तस्या हृदयं निघ्नन्, वेगेन स्वदेहं पुनर्वर्धयन्, जलनिधौ पतितः। सिंहिकां तां वानरवेगेन निपातितां दृष्ट्वा, दिव्यगमना देवगणा तम् उत्तमकपिं ऊचुः—"दुष्करं कर्म कृतं त्वया, महाबलः निहतः। यदर्थं त्वं प्रवृत्तः, तद् साधय, उत्तमप्लवग।" "यस्य चत्वारि एतानि—दृढनिश्चयः, दृष्टिः, बुद्धिः, कौशलं च—त्वद्वत्, स कदापि कर्मसु न प्रमाद्यति।" इति तैः सत्कृतः स पावनः कपिः, नागभक्षकगरुडसदृशः, आकाशं पुनः प्रविवेश। स तु समुद्रस्य पारं प्रायशः प्राप्तुम्, सर्वतः पर्यवलोक्य, शतयोजनान्ते वनखण्डं ददर्श। तत्र अवतीर्य, शाखामृगश्रेष्ठः विविधवृक्षैः शोभितां द्वीपभूमिं, मलयपर्वतानां वनानि च अपश्यत्। स समुद्रं तटप्रदेशांश्च, तटवृक्षान्, सागरपत्नीमुखानि च निरीक्ष्य, स्वदेहं महाघनसदृशं दृष्ट्वा, बुद्धिमानात्मवान् आकाशमिवावृत्य स्थितमात्मानं मेने। स महात्मा चिन्तयामास—"यदि राक्षसाः मम वृत्तिवृद्धिं वेगं च पश्येयुः, ते मयि कौतूहलं कर्तुम् आरभेरन्।" इति। ततः पर्वतसन्निभम् आत्मदेहं संकुच्य, स्वाभाविकं रूपं पुनरुपेत्य, विमुक्तमोह इव स्थितः। स्वरूपं संक्षिप्य, त्रीणि पदा अतिक्रम्य, हरिरिव बलिं बलं च शौर्यं च हरन्, हनूमान् स्वभावस्थः स्थितः। स रम्यं नानारूपं रूपं धारयन्, समुद्रस्य पारं प्राप्तः; अन्यैः अदृश्यरूपं धारयन्, आत्मज्ञः, कार्यनिश्चयवान्, तं देशं निरीक्ष्य स्थितः। ततः लम्बापर्वतस्य शृङ्गे, केतक-उदालक-नारिकेलवृक्षैः शोभिते, महात्मा मेघसमूहसदृशः कपिः न्यविशत्।