हनुमान् श्रीरामस्य आज्ञया सीतायै दूतत्वेन गच्छन् सलिलस्थायै सुरसायै सम्बोधितवान्, "त्वं यः जलनिवासिनि, रामस्य साहाय्यं कर्तुम् अर्हसि। अन्यथा अहम् मैथिलीं दृष्ट्वा धर्मात्मानं रामं च, सत्येन प्रतिजाने, तव मुखं पुनः प्रविश्य आगमिष्यामि।" इति। तेन प्रकारेण हनुमता उक्ता सुरसा, यायावररूपधारिणी, प्रत्युवाच, "मम वरः अयम् अस्ति—कोऽपि माम् अतिक्रमितुं न शक्नोति।" हनुमन्तं प्रस्थितं दृष्ट्वा, नागमाता सुरसा, तस्य वीर्यं परीक्षितुम् इच्छन्ती, पुनः अवदत्, "त्वं अद्य मम मुखं प्रविश, कपिश्रेष्ठ, अन्यथा न गन्तुम् अर्हसि। सृष्टिकर्त्रा मम अयं वरः दत्तः—शीघ्रं प्रविश।" तदा सुरसा विशालं मुखं प्रसार्य पवनसुतस्य पुरतः स्थितवती। तस्याः वचः श्रुत्वा कपिश्रेष्ठः कोपाविष्टः अभवत्। सः सुरसां प्रति क्रुद्धः अवदत्, "तव मुखं यथा मम शरीरम् आवेष्टुं शक्नुयात्, तथा कुरु!" इति। ततः सः दशयोजनविस्तारः अभवत्। तं मेघसङ्काशं दशयोजनायामं हनूमन्तं दृष्ट्वा, सुरसा द्विगुणं मुखं विंशत्योजनविस्तारं कृतवती। हनुमान् कोपात् त्रिंशद्योजनायामः अभवत्, सुरसा च चत्वारिंशद्योजनविस्तारं मुखं कृतवती। वीर्यवान् हनुमान् पञ्चाशद्योजनपरिमाणः अभवत्, सुरसा षष्टियोजनविस्तारं मुखं कृतवती। ततः सः सप्तत्योजनविस्तारः अभवत्, सुरसा च अशीतियोजनविस्तारं मुखं कृतवती। हनुमान् नवत्योजनायामः अग्निसमप्रभः अभवत्, सुरसा शतयोजनविस्तारं मुखं प्रसारितवती। तस्याः विकटं दीर्घजिह्वं भीषणं नरकसदृशं मुखं दृष्ट्वा, बुद्धिमान् पवनसुतः चिन्तयामास। ततः सः मेघवत् तनुं संकुच्य, किल्बिषमात्रपरिमाणः अङ्गुष्ठमात्रः अभवत्। सः तस्याः मुखं समीपं गत्वा प्रविश्य, पुनः आकाशे स्थित्वा, "त्वदीयं मुखं प्रविष्टवान् अस्मि, दक्षकन्ये, नमस्ते! अद्य अहम् वैदेहीं द्रष्टुं यास्यामि, तव वरः सत्यः।" इति उवाच। सः सुरसायाः मुखात् मुक्तः, राहुग्रस्तचन्द्रमिव, दृष्ट्वा, देवी सुरसा स्वस्वरूपेण तम् अभाषत, "गच्छ कपिश्रेष्ठ, सौम्य, यथाकामं कार्यं साधय। वैदेहीं महात्मने राघवाय आनय।" तदानीं हनूमतः तृतीयं दुष्करं कर्म दृष्ट्वा, सर्वे प्राणिनः "साधु साधु" इति प्रशशंसुः। हनुमान् अथ अगाधं सागरं वरुणालयं सम्प्राप्य, गरुडवेगेन आकाशं प्रविवेश। जलधरैः, विहङ्गमैः, कैशिकाचार्यैः, ऐरावतैः च तदाकाशं सेव्यमानं आसीत्। सिंहैः, गजैः, व्याघ्रैः, पक्षिभिः, नागवाहनैः, विमलैः भूषितैः विमानैः च तद् आकाशं शोभितम्। तद् अग्निसमप्रभं, वज्राघातसंस्पृष्टम्, पुण्येन स्वर्गं प्राप्तैः महाभागैः वासितम्। सूर्येण विचित्रभानुना पूजितं, नवग्रहैः, ताराभिः, चन्द्रसूर्याभ्यां च शोभितम्। महर्षिभिः, गन्धर्वैः, नागैः, यक्षैः, विश्वावसुना सेव्यमानं, निर्मलं आकाशं आसीत्। इन्द्रगजपतिना पदस्पृष्टं, चन्द्रसूर्यपथेन, प्राणिनां छत्रवत्, ब्रह्मणा निर्मितम्। वीर्यवान् विद्याधरैः सेव्यमानं, हनुमान् पवनसुतः वायुपथेन गरुडवत् ययौ। सः मेघमालाः, कालागुरुश्या, रक्तपीतश्वेतवर्णाः मेघान् वायुवत् आकर्षन्, पुनः पुनः प्रविश्य निष्क्रम्य च शोभितः। तदा पवनसुतः सर्वत्र दृश्यमानः, शरच्चन्द्रमिव, प्रविश्य निष्क्रम्य च आसीत्। सः निरालम्बं नभः प्राप्तवान्, पतत्रिमान्गिरिः इव। तत्र तं विहायसा चरन्तं दृष्ट्वा, राक्षसी सिंहिका नाम आसीत्। सिंहिका, रूपवती, मनसा चिन्तयामास, "अद्य चिरात् भोजनं भविष्यति।" इति। "एष महात्मा मम वशे आगतः," इति मन्यन्ती, तस्य छायां जग्राह। छायाग्रहेण कपिः, "अहं सहसा गृहीतः, मम बलं नष्टम्," इति चिन्तयामास। सागरे महाप्लव इव वायुवेगात् प्रवह्यमानः, सः कपिः सर्वतोऽवलोकयत्। सः सागरसलिलात् उत्थायमानां तां भीमां दृष्ट्वा, पवनसुतः विचिन्त्य, "यथाऽङ्गदेन कथितं, एषा छायाग्रहिणी अद्भुता नात्र सन्देहः।" इति। तस्याः स्वरूपं ज्ञात्वा, सः बुद्धिमान् हनुमान् मेघवत् शरीरं विस्तारयामास। तस्याः कपिश्रेष्ठस्य शरीरवृद्धिं दृष्ट्वा, सा सिंहिका व्योमपातालसदृशं मुखं प्रसार्य, मेघघोषवद् गर्जन्ती कपिं प्रति धावितवती। तदा सः विकृतं तस्याः भीमं मुखं दृष्टवान्।