ततः देवाः सह गन्धर्वैः सिद्धैः च महर्षिभिः च सूर्यसमप्रभां सुरसां सर्पमातरं सम्बोध्य ऊचुः—"एष हनूमान् नाम वायुसूनुः समुद्रं तरति; त्वं किञ्चित्कालं तस्य विघ्नं कुरु।" ततोऽपि तां सूर्यसमप्रभां सुरसां अभ्यर्थयन्तः ऊचुः—"त्वं भीमं विकृतं रूपं गृहाण, महागिरिसदृशं, विकटदंष्ट्रां पीतलोचनां व्योमस्पृष्टमुखीं च। अस्य बलं ज्ञातुमिच्छामः, तस्य च पराक्रमोऽस्तु; स त्वां यथाकथञ्चित् जयेत वा, अथवा निराशः स्यात्।" एवं उक्ता देवी सुरसा देवैः पूजिता तत्रैव समुद्रमध्ये राक्षसीरूपं बिभ्रती स्थितवती। सा विकृतरूपा भीमदर्शना सर्वभूतभयावहा हनूमन्तं गच्छन्तं मार्गे अवरुध्य वाक्यम् अब्रवीत्—"त्वं मम भक्ष्यत्वेन देवैः नियुक्तः, कपिश्रेष्ठ! तव भोजनायाहम् अभ्यागतास्मि; प्रविश मे मुखम्।" सा पुनः उक्तवती—"मम च ब्रह्मणा पूर्वं वरः दत्तः—'त्वं शीघ्रं भव' इति।" ततो विशालं मुखं प्रसार्य वायुपुत्रस्य पुरतः स्थिता। एवं उक्तः सुरसया हनूमान् प्रहृष्टवदनः प्रत्युवाच—"रामो नाम दशरथात्मजः सीतया लक्ष्मणेन च सह दण्डकारण्यं प्रविष्टः। स तु राक्षसैः वैरबद्धः अन्यकर्मपरायणः भगिनीं जनकात्मजां रावणेन हृतां दृष्ट्वा मया तस्य आज्ञया दूतकार्ये गम्यते। त्वं च जलनिवासिनि रामस्य साहाय्यं कुरु। अन्यथा मैथिलीं रामं च दृष्ट्वा सत्येन वदामि, तव मुखं पुनः प्रवेक्ष्यामि।" एवं हनूमता उक्ता सुरसा कामरूपिणी प्रत्युवाच—"माम् अतिक्रमितुं न शक्यते; एष मे ब्रह्मणा दत्तो वरः।" तदा सुरसा तस्य बलं परीक्षितुम् इच्छन्ती पुनरुवाच—"मम मुखं प्रविश्य गच्छ, अन्यथा न शक्यसे गन्तुम्; शीघ्रं भव" इति। विशालं मुखं प्रसार्य वायुपुत्रस्य पुरतः स्थिता। एवं सुरसया उक्तः कपिश्रेष्ठः कोपसमन्वितः अब्रवीत्—"मम रूपं तव मुखानुसारं कुरु।" इति क्रुद्धः स हनूमान् दशयोजनविस्तारः अभवत्। तं मेघसङ्काशं दशयोजनदीर्घं दृष्ट्वा सुरसा द्विगुणं मुखं विंशत्योजनविस्तारं चकार। हनूमान् त्रिंशद्योजनदीर्घः अभवत्, सुरसा च चत्वारिंशद्योजनविस्तारं मुखं चकार। हनूमत् पञ्चाशद्योजनदीर्घः अभवत्, सुरसा षष्टियोजनविस्तारं मुखं चकार। तदा वीर्यवान् हनूमान् सप्तत्योजनदीर्घः अभवत्, सुरसा च अशीतियोजनं मुखं प्रसार्य स्थितवती। हनूमान् नवतियोजनदीर्घः ज्वलनसङ्काशः अभवत्, सुरसा शतयोजनविस्तारं मुखं कृतवती। तस्याः विकटं दीर्घजिह्वं यमसदृशं भीषणं मुखं दृष्ट्वा बुद्धिमान् वायुपुत्रः चिन्तयामास। ततः हनूमान् मेघसङ्काशः किञ्चनाङ्गुष्ठमात्रः स्वदेहं कृत्वा तस्याः मुखं प्रविश्य त्वरया निष्क्रान्तः। आकाशे स्थित्वा स महाबलः हनूमान् सुरसां प्रति वाक्यम् अब्रवीत्—"त्वदीयं मुखं प्रविष्टोऽस्मि, दक्षकन्ये! नमोऽस्तु ते। अद्य वैदेहीं प्रति गमिष्यामि; तवोऽयं वरः सत्यम्।" तं मुक्तं सुरसा स्वमूर्तिम् आस्थाय राघवस्य कार्यसिद्धये कपये प्रीत्या उवाच—"गच्छ, कपिश्रेष्ठ! यथाकामं कार्यं साधय; वैदेहीं महात्मने राघवाय प्रापय।" तृतीयं दुःसाध्यं कर्म हनूमतः दृष्ट्वा सर्वे प्रजाः 'साधु साधु' इति स्तुवन्तः तं कपिं प्रशशंसुः। हनूमान् तदा अगम्यगंभीरं वरुणालयं समुद्रं गत्वा गरुत्मन्मार्गेण आकाशं प्रविश्य ययौ। तत्र जलधरैः, विहङ्गमैः, कैशिकाचार्यैः, ऐरावतैः च सेव्यमानः आकाशमार्गः, सिंहगजव्याघ्रपक्षिसर्पवाहनैः विमलैः विमानैः शोभितः, विद्युत्स्पृष्टाग्निसङ्काशः पुण्यकृतां स्वर्गलाभिभिः समावसितः, सूर्यगम्यः चित्रभानुपूजितः, ग्रहताराचन्द्रसूर्यशोभितः, महर्षिगन्धर्वनागयक्षसंकीर्णः विशुद्धः विश्वावसुसेवितः, देवेन्द्रहस्तिनागगम्यः शुभचन्द्रसूर्यपथः भूतच्छत्राकाशः ब्रह्मणोपकल्पितः, वीर्यवान् विद्याधरैः सेव्यमानः, वायुपुत्रः हनूमान् गरुत्मानिव वातमार्गेण ययौ। स मेघसमूहान् वातवदाकर्षन् अगुरुकृष्णरक्तपीतश्वेतवर्णान् मेघान् यत्र प्रविश्य निष्क्रम्य च पुनः पुनः दीप्तिमान् हनूमान् शोभमानः अदृश्यत। तदा वायुसूनुः सर्वत्र दृश्यमानः शरदिन्दुसदृशः प्रविश्य निष्क्रम्य च आकाशे विराजमानः आसीत्।