एवं उक्त्वा स महाकपिः पर्वतम् हस्तेन स्पृष्ट्वा, गगनमाविश्य बलवान् सस्मित इव प्रस्थितवान्। तम् पर्वतं सागरं च स सत्त्ववान् कपिश्रेष्ठः सन्मानपूर्वकम् अवलोकितः, ताभ्यां पूजितोऽभिवादितश्च। ततः स दूरमुत्पत्य, पर्वतं महोदधिं च पृष्ठतो विहाय, पितुः मार्गमुपगम्य, निर्मलं व्योम प्रतिपेदे। पुनः स उच्चैः समुत्पत्य, तं पर्वतमवलोक्य, वायुपुत्रः समर्थः कपिसैन्यपतिकः निरालम्बः प्रजगाम। हनूमतः तद्वितीयं दुष्करतरं कर्म दृष्ट्वा, सर्वे देवाः सिद्धाश्च महर्षयश्च तं प्रशशंसुः। तत्र स्थिताः देवगणाः, सुवर्णनाभः सूनभश्च, सहस्राक्ष इन्द्रश्च तस्य कर्मणि हृष्टाः सन्तः प्रमोदं प्रापुर्युः। शक्रः स्वयम् प्रसन्नः सूनभं पर्वतराजं वाक्यं सस्मितमुक्तवान्—"सुवर्णनाभ पर्वतराज, त्वया अहं परमसन्तुष्टः। अभयम् ते ददामि, यथेष्टं गच्छ सौम्य। त्वया हनूमते महती साह्यकृतिः कृता, यः अत्र विश्रान्तः, शतयोजनं क्रमशः निर्भयः अतिक्रान्तवान्। अयं कपिः केवलं रामस्य दशरथात्मनः कार्यसिद्ध्यर्थम् गच्छति। तव अतिथिसत्कारकर्मणा अहम् परितुष्टः।" एवं स पर्वतराजः परमं हर्षम् अलभत, इन्द्रेण तुष्टेन दृष्टः। स तु वरप्राप्तः पर्वतः तत्रैव स्थितवान्, हनुमान् तु क्षणेनैव सागरं तीर्त्वा प्रस्थितवान्। ततः देवगन्धर्वसिद्धर्षयः सुरसां सुर्यसमप्रभां नागमातरं वाक्यमूचुः—"अयं पवनसुतः हनुमान् नाम, सागरमतिक्रमति; त्वया क्षणमेकं विघ्नः कर्तव्यः। भीमं भीषणरूपं कुरु, पर्वतसमं विकटदंष्ट्रं पिङ्गलोक्षणं व्योमप्राप्तवक्त्रं च। अस्य बलं ज्ञातुमिच्छामः, पराक्रमं च वर्धयितुम्; स त्वया किञ्चिदुपायेन निर्जेष्यते, अथवा विषण्णः भविष्यति।" एवं उक्ता सा सुरसां देवैः पूजिता, राक्षसीरूपं समुद्रे स्थित्वा धारयामास। विकृतवदना भीमदर्शना, सर्वाणि भूतानि कम्पयन्ती, हनूमन्तं विहायसं गच्छन्तं मार्गे अवरोध्य वाक्यमब्रवीत्—"त्वं मम आहारः देवैः नियुक्तः, कपिश्रेष्ठ; तव भक्षयिष्यामि, प्रविश मे वक्त्रम्। मम एषः ब्रह्मणा पूर्वं वरः दत्तः, शीघ्रं भव।" एवं उक्त्वा सा सुरसा, विशालवक्त्रा, वायुपुत्रस्य मार्गे स्थितवती। हनुमता सुरसायाः वचः श्रुत्वा, प्रसन्नवदनः प्रत्युवाच—"रामो दशरथात्मजः स्वभ्रात्रा लक्ष्मणेन सीतया च दण्डकारण्यं प्रविष्टः। अन्यकर्मपरः सः, राक्षसैः शत्रुबन्धनात्, तस्य धर्मपत्नी सीता रावणेन हृता। रामस्य आज्ञया अहं दूतः तत्र गच्छामि; त्वं जलनिवासिनि रामस्य साहाय्यं कुरु। अथवा मैथिलीं रामं च दृष्ट्वा सत्येन प्रतिजाने, तव वक्त्रे पुनः प्रवेक्ष्यामि।" हनूमता एवमुक्ता सुरसा, कामरूपिणी, प्रत्युवाच—"मम वरः एषः, कोऽपि मामतिक्रान्तुं न शक्नोति।" तं गच्छन्तं दृष्ट्वा, सुरसा नागमाता, हनूमतः बलं परीक्षितुमिच्छन्ती, पुनरुवाच—"मम वक्त्रम् प्रविश्य, कपिश्रेष्ठ, गन्तुमर्हसि; अन्यथा न शक्यसे। ब्रह्मणा पूर्वं मम एषः वरः दत्तः—शीघ्रं भव।" विशालवक्त्रा सा सुरसा तत्र स्थितवती; एवं उक्तः हनुमान् क्रुद्धः अभवत्। स क्रुद्धः सुरसां प्रति उवाच—"एवं कुरु यथा त्वं मां धारयितुं शक्नोषि!" इत्युक्त्वा, दशयोजनविस्तीर्णः अभवत्। तं मेघसङ्काशं दशयोजनदीर्घं दृष्ट्वा, सुरसा द्वाविंशत्योजनवक्त्रा अभवत्। हनुमान् त्रिंशद्योजनदीर्घः अभवत्, सुरसा चतुविंशत्यधिकं वक्त्रं कृतवती। वीर्यवान् हनुमान् पञ्चाशद्योजनप्रमाणः अभवत्, सुरसा षष्टियोजनवक्त्रं कृतवती। ततः हनुमान् सप्तत्योजनमात्रः अभवत्, सुरसा चाष्ट्यधिकं वक्त्रं कृतवती। हनुमान् नवत्योजनप्रमाणः अभवत्, सुरसा शतयोजनवक्त्रं कृतवती। तस्याः सुरसायाः विवृतं भीमं नरकसङ्काशं दीर्घजिह्वं वक्त्रं दृष्ट्वा, वायुपुत्रः प्राज्ञः चिन्तयामास। तदा हनुमान् मेघसङ्काशः स्वदेहं अङ्गुष्ठमात्रं कृत्वा, तत्क्षणात् तस्याः वक्त्रं प्रविश्य, निर्गत्य, व्योम्नि स्थित्वा उवाच—"दक्षकन्ये, तव वक्त्रं प्रविष्टवान् अस्मि; नमस्ते। अद्य वैदेहीं द्रष्टुम् गच्छामि; तव वरः सत्यम्।" तं सुरसा राक्षसवदनात् चन्द्रमिव राहुमुखात् मुक्तं दृष्ट्वा, स्वस्वरूपे स्थित्वा, कपिम् उवाच—"गच्छ कपिश्रेष्ठ सौम्य, यथाभिलषितं कार्यं कुरु; वैदेहीं महात्मने राघवाय आनय।