ततः सहस्राक्षः पर्वतराजः इन्द्रः कोपसमन्वितः तेषां पक्षिणां लक्षशः सहस्रशः च वज्रायुधेन पक्षान् छित्त्वा नाशयामास। तदा अहम् अपि, तदा क्रुद्धेन देवराजेन उत्तुङ्गवज्रपाणिना समीपं गच्छता, महात्मना पवनदेवेन सहसा आकृष्टः अपसारितश्च। एवं, हे हरिश्रेष्ठ, अहं लवणसागरे क्षिप्तः, पक्षान् गुप्त्वा, स्वरूपेण स्थितः, पितुस्तव पवनस्य रक्षया। अतः त्वं मया पूज्यः, त्वम् एव अर्हः, हे पवनपुत्र, त्वया सह मम एषः सम्बन्धः महान् जातः, त्वं गुणसम्पन्नः हरिसत्तमः। अत्र, आत्मनः च सागरस्य च हिते त्वं, हे बुद्धिमन्, प्रीतिचित्तः सन्तोषाय मम कार्यं समाचर। श्रमं त्यक्त्वा मम अर्घ्यम् गृहाण, हे हरिसत्तम, मम स्नेहम् अपि गृहाण, त्वं पूजितः, आगमनात् अहं तुष्टः। इत्युक्ते, स हरिप्रवरः तं श्रेष्ठं पर्वतम् उवाच—"अहं तुष्टः, अतिथिसत्कारः कृतः; एषः रोषः त्यज्यताम्।" मम कार्यकालः अतिवर्तते, दिनं च गच्छति; प्रतिज्ञा दत्ता मया, अत्र स्थातुं न युक्तम्। एवं उक्त्वा, स हरियूथपति पर्वतम् स्पृष्ट्वा हस्तेन, गगनं प्रविश्य, विहायसि प्रस्थितः, बलवान्, स्मितवदनः इव। तम् पर्वतः सागरश्च आदरात् निरीक्ष्य, पूजितं सम्यगाशिषः दत्वा, सम्मानितं च। स तु हनुमान्, पर्वतं सागरं च परित्यज्य, उच्चैः गत्वा, पितुः मार्गं समासाद्य, निर्मले आकाशे विचचार। पुनः, उच्चैः गम्यमानः, पर्वतम् निरीक्ष्य, वायुपुत्रः, निरालम्बः स्थित्वा, महाबलि हरियूथपति अग्रसरेण प्रस्थितः। हनूमतः द्वितीयं, अतिक्रूरं कर्म दृष्ट्वा, सर्वे देवाः, सिद्धाः, महर्षयः च तम् प्रशशंसुः। तत्र स्थिताः देवगणाः, सुवर्णनाभं सुनाभं, सहस्राक्षं च इन्द्रं दृष्ट्वा, तस्य कर्मणि प्रमोदं प्रापुर्युः। स इन्द्रः, शचीपतिः, तुष्ट्या कम्पितवाचा, सुनाभं पर्वतराजं इदं वचनमुवाच—"हे सुनाभ, सुवर्णनाभ पर्वतराज, अहं त्वया अतीव तुष्टः, अभयं ते दत्तम्, यथेष्टं गच्छ।" "त्वया हनूमते, अत्र विश्रान्ताय, महान् उपकारः कृतः; सः शतयोजनं क्रमशः निर्भयः सागरं तीर्त्वा गतः। एषः कपिः केवलं रामस्य दशरथात्मजस्य हिताय गच्छति; त्वया शक्त्या अतीथिसत्कारः कृतः, तेन अहं परितुष्टः।" इन्द्रेण तुष्टेन दृष्ट्वा, स पर्वतराजः परमं हर्षम् अवाप। वरप्राप्तः पर्वतः तत्रैव स्थितः; हनुमान् तु क्षणेन सागरम् अतिक्रम्य जगाम। ततः देवाः, गन्धर्वैः सिद्धैः महर्षिभिः सह, सूर्यसमानप्रभां सुरसां नागमातरं इदं वचनमूचुः—"एषः पवनसुतः हनुमान् नाम, सागरम् अतिक्रामति; त्वं किञ्चित्कालं तस्य विघ्नं कुरु।" "भीमं विकराळं रूपं गृहाण, पर्वतसन्निभा भव, भीमदंष्ट्रा पीतलोचना, व्योम्नि विवृतास्या च।" "वयं तस्य बलम् इच्छामः ज्ञातुम्, पराक्रमं च; सः त्वां यथाकञ्चित् जित्वा गच्छेत्, अथवा विषण्णः स्यात्।" एवं उक्ता, देवी सुरसा, देवैः पूजिता, सागरमध्ये राक्षसीं रूपं धारयामास। विकृतं विकटं रूपं धारयन्ती, सर्वान् भयमावहन्ती, हनूमन्तं विहायसि गच्छन्तम् अवरुध्य, इदं वचनमब्रवीत्—"त्वं मम भक्ष्यः देवैः नियुक्तः, कपिश्रेष्ठ, तव भक्षयिष्यामि; प्रविश मम मुखम्।" सृष्टिकर्त्रा मम पूर्वं एषः वरः दत्तः—"त्वं शीघ्रं भव" इति; सा व्याप्तवक्त्रा वायुपुत्रस्य पुरतः स्थितवती। एवं सुरसायाः वचः श्रुत्वा, हनुमान् प्रहृष्टवदनः प्रत्युवाच—"रामः दशरथात्मा भ्रात्रा लक्ष्मणेन सीतया च सह दण्डकारण्यं प्रविष्टः।" "तस्य अन्यकार्यनियुक्तस्य, राक्षसैः वैरबद्धस्य, धर्मपत्नी सीता रावणेन हृता।" "रामस्य आज्ञया अहं तस्याः सन्देशदायकः गच्छामि; त्वं जलनिवासिनि, रामस्य साहाय्यं कुरु।" "अन्यथा, मैथिलीं रामं च दृष्ट्वा, सत्यं प्रतिजाने, तव मुखं पुनरागमिष्यामि।" एवं हनूमता उक्ता, कामरूपिणी सुरसा प्रत्युवाच—"माम् कश्चन न अतिक्रामेत्, एषः मम वरः।" तं प्रयान्तं दृष्ट्वा, सुरसा, नागमाता, हनूमतः बलम् परीक्षितुम् इच्छन्ती, इदं वचनमब्रवीत्—"मम मुखम् आजहि, कपिश्रेष्ठ, अन्यथा त्वं न गन्तुम् अर्हसि; सृष्टिकर्त्रा मम पूर्वं एषः वरः दत्तः—शीघ्रं भव।" सा व्याप्तवक्त्रा वायुपुत्रस्य पुरतः स्थितवती; सुरसायाः वचः श्रुत्वा, कपिश्रेष्ठः हनुमान् कोपितः अभवत्। सः उवाच—"तव मुखं यथाममं कुरु, येन मां धारयितुं शक्नोषि!" इति कोपेन सुरसां प्रति उक्त्वा, दशयोजनविस्तारः अभवत्। तदा हनुमान् दशयोजनविस्तारः च अभवत्; तम् मेघसन्निभं दृष्ट्वा, सुरसा विंशत्योजनवक्त्रा अभवत्। तदा कोपात् हनुमान् त्रिंशद्योजनविस्तारः अभवत्; सुरसा च चत्वारिंशद्योजनवक्त्रा अभवत्। वीर्यवान् हनुमान् पञ्चाशद्योजनविस्तारः अभवत्; सुरसा षष्टियोजनवक्त्रा अभवत्।