स तदा विहरद्भिः सुरगणैः ऋषिभिः च समं सर्वैः भूतैः च, तेषां पतनभीत्या भयम् अभवत्। ततः सहस्राक्षः पर्वताधिपतिः इन्द्रः कोपसम्भृतः तेषां शतसहस्राणि पक्षान् वज्रेण छित्त्वा न्यकृन्तत्। यदा कोपितः देवराजः वज्रपाणिः माम् उपजगाम, तदा महात्मना पवनदेवेनाहम् अकस्मात् क्षिप्तः। एवं, हे वानरश्रेष्ठ, अहम् एषु लवणाम्भसि पतितः, निहितपक्षः, स्वरूपस्थः, तव पित्रा रक्षितः। अतः त्वां नमस्करोमि, त्वम् अर्हः पूजार्हः, पवनसुत, त्वयि मम सौहार्दसम्बन्धः जातः, त्वम् गुणसंपन्नः वानरश्रेष्ठः। अत्र हि, स्वस्य च समुद्रस्य च हितं त्वयि विद्यमानम्, त्वम् अस्य कार्यस्य स्फूर्त्या मम प्रियं कुरु। विश्राम्य श्रमं त्यज, मम अर्घ्यम् गृहाण, वानरश्रेष्ठ, मम स्नेहम् अपि गृहाण, त्वम् पूजितः, आगमनेन अहम् तुष्टः। एवम् उक्ते वानरयूथपतिरेष स पर्वतश्रेष्ठं प्रत्युवाच—"अहं तुष्टः, अतिथिसत्कारः कृतः, मन्युः परित्यज्यताम्।" "कार्यकालः प्रवर्तते, दिवा अपि यातीति; वचनं दत्तम्, अत्र अधिकं स्थातुं न शक्यते।" इत्येवं उक्त्वा वानरश्रेष्ठः पर्वतं हस्तेन स्पृश्य, आकाशं प्रविश्य, प्रहृष्टवदनः, प्रबलः, गन्तुं प्रववृते। तम् पर्वतं समुद्रं च तं वानरश्रेष्ठं श्रद्धया पश्यन्तौ, सम्यक् पूजयित्वा, शुभाशिषः ददतुः। स च महाकपिः, तं पर्वतं समुद्रं च विहाय, पितुः मार्गमुपेत्य, निर्मले नभसि गतवान्। पुनः, उन्नतं गत्वा, तं पर्वतं निरीक्ष्य, पवनात्मजः, निरालम्बः, महाबलवान् वानरयूथपतिर्गच्छन् दृष्टः। हनूमतः द्वितीयं दुष्करं कर्म दृष्ट्वा, सर्वे देवाः सिद्धाः ऋषयः च तम् प्रशशंसुः। तत्र स्थिताः देवगणाः, सुवर्णनाभं सुनाभं च, सहस्राक्षं च, तस्य कृत्ये हृष्टाः अभवन्। शचीपतिः इन्द्रः स्वयं संतुष्टः, वाक्यं मन्दस्मितवदनः सुनाभाय पर्वतश्रेष्ठाय उवाच— "हे सुनाभ पर्वतराज, सुवर्णनाभ, अहम् अत्यन्तं तुष्टः। तुभ्यं अभयं ददामि, यथेष्टं गच्छ। त्वया हनूमते महान् उपकारः कृतः, यः अत्र विश्राम्य, शतयोजनं क्रमशः निर्भयः गतवान्।" "एष कपिः केवलं रामस्य दशरथात्मजस्य हिताय गच्छति। तव शक्त्या सत्कारः कृतः, मम प्रीतिः दृढा जाता।" इन्द्रेण तुष्टेन दृष्ट्वा पर्वतराजः परमं हर्षमवाप्तवान्। स पर्वतः वरप्राप्तः तत्रैव स्थितः, हनूमांश्च निमेषेणैव समुद्रं तीर्त्वा जगाम। अथ देवाः गन्धर्वैः सिद्धैः ऋषिभिः सह, सूर्यसमप्रभां सुरसां नागमातरं वाक्यम् ऊचुः—"एष पवनसुतः हनूमान् नाम समुद्रं तरति, त्वम् एकक्षणं तस्य विघ्नं कुरु।" "भीमं विकरालं रूपं धृत्वा, पर्वतसमं, विकटदंष्ट्रं, पीतलोचनं, व्योम्नि व्याप्नुवानं मुखं कुरु।" "वयं तस्य वीर्यं ज्ञातुम् इच्छामः, प्रवृद्धिं च; स त्वां विजेष्यति, अथवा विषण्णः भविष्यति।" एवमुक्ता सा सुरसां सुरपूजिता, राक्षसीरूपं समुद्रमध्ये धारयामास। सैव विकराळा, विकृतवदना, सर्वभूतभयप्रदा, हनूमन्तं विहायसा गच्छन्तं निवार्य, वचनमिदम् उवाच—"त्वं मम भोजनं सुरैः नियुक्तः, वानरश्रेष्ठ, प्रविश मे वदनम्।" "ममायं वरः कदाचित् ब्रह्मणा दत्तः—'त्वम् शीघ्रं भव' इति।" सा व्याप्तमुखा पवनसुतं पुरतः स्थितवती। एवमुक्तः सुरसायाः हनूमान् प्रसन्नवदनः प्रत्युवाच—"रामः दशरथात्मजः भ्रात्रा लक्ष्मणेन सीतया च सह दण्डकारण्यं प्रविष्टः।" "अन्यैः कार्यैः संलग्नः, राक्षसैः शत्रुतया बद्धः, तस्य धर्मात्मनः पत्नि सीता रावणेन हृता।" "रामस्य आज्ञया अहम् दूतः तत्र यामि; त्वम् अपि, सलिलनिवासिनि, रामस्य साहाय्यम् कुरु।" "अन्यथा मैथिलीं रामं च दृष्ट्वा, सत्यं प्रतिजाने, तव वदनं पुनरागमिष्यामि।" एवं हनूमता उक्ता सुरसा, कामरूपिणी, प्रत्युवाच—"माम् कोऽपि न अतिक्रामेत्, एष मे वरः।" तं गच्छन्तं दृष्ट्वा सुरसा, नागमाता, हनूमतः वीर्यं परीक्षितुम् इच्छन्ती, वाक्यम् उक्तवती—"मम वदनं प्रविश, वानरश्रेष्ठ, अन्यथा न शक्यसे गन्तुम्; एष वरः मम कदाचित् ब्रह्मणा दत्तः। शीघ्रं कुरु।" सा व्याप्तमुखा पवनसुतं पुरतः स्थितवती। एवं सुरसायाः वचनेन कोपितः वानरश्रेष्ठः उवाच—"एवं कुरु यथा त्वं मां समावेष्टुं शक्नोषि!" इति कोपसम्भृतः सुरसां प्रति दशयोजनायामः अभवत्। ततः हनूमान् दशयोजना-व्याप्तः अभवत्; तम् मेघसङ्काशं दृष्ट्वा सुरसा द्वाविंशत्योजनं मुखं कृतवती। हनूमान् कोपात् त्रिंशद्योजनायामः अभवत्; सुरसा चत्वारिंशद्योजनं मुखं कृतवती।