अथ हनुमान् महाबलः सागरमध्यम् आक्रमन् दिव्यरूपाणि शिखराणि दृष्टवान्, येषां काञ्चनमणिमयानि शिखराणि, किन्नरमहोरगैः भूषितानि, प्रातःसूर्यसङ्काशानि, नभः स्पृशन्ति इव दीप्तिमन्ति बभासिरे। तेषां जाम्बूनदकाञ्चनशिखराणि उन्नतानि, आकाशमिव शस्त्रक्षेत्रमिव स्वर्णप्रभया प्रदीप्तमकुर्वन्। तत्र स सुमहान् पर्वतः शुद्धकाञ्चनशिखरैः महाप्रभया दीप्तमानः, शतसूर्यसङ्काशः बभूव। हनुमान् तु तं पर्वतश्रेष्ठम् अकस्मात् समुत्थितम्, सागरमध्ये स्थितम्, दृष्ट्वा मनसि चिन्तयामास—"एष मे विघ्नः।" स मारुततुल्यवेगो महाकपिः, तं उन्नतं पर्वतम् वेगेन उरसि प्राहृत्य, यथा मारुतः मेघम् पातयेत्, तथा तं पर्वतं स्पृष्टवान्। तदा तं पर्वतश्रेष्ठं कपिना स्पृष्टम्, स वानरबलं विज्ञाय, प्रमुदितः निनादमकरोत्। स पर्वतः, हनूमन्तं दिवि पतन्तम् आलोक्य, हृष्टमानसः कपये इदं मधुरं वचनमुवाच। स स्वशिखरे मानुषं रूपम् आस्थाय स्थित्वा, "कपिश्रेष्ठ, त्वया दुस्तरं कर्म कृतम्," इति सस्मितम् उक्तवान्। "मम शिखरेषु अवतीर्य सुखेन विश्राम्य, ततः प्रस्थितव्यं ते। रघुवंशसम्भूतैः सागरः वृद्धीकृतः। रामकार्यार्थं सागरः त्वां पूजयति; कृतज्ञः प्रतिकर्तव्यम् इत्येष सनातनः धर्मः। तस्मात् तस्य कृतं प्रत्युपकारं कर्तुं त्वयि मम मान्यतां समर्पयामि; सागरस्य प्रेरणया अहम् त्वां सस्नेहम् आसादितवान्। "एष कपिः शतम् योजनानि आकाशेन उत्पत्य गतः; मम शिखरस्थले विश्राम्य शेषमधिकं प्रतिपद्यताम्। अत्र सुगन्धीनि मधुराणि मूलानि कन्दफलानि च बहूनि सन्ति; तानि आस्वाद्य विश्रान्त्वा, कपिश्रेष्ठ, गन्तव्यं ते। त्रिषु लोकेषु प्रख्यातं महात्मनां स्नेहबन्धनं अस्माकं च त्वयि अस्ति। प्लवगानां मध्ये त्वं शीघ्रतरः, वायुसूनो, कपिसिंहः इव श्रेष्ठः।" "विद्वद्भिः सामान्यः अपि अतिथिः सत्कार्यः इति श्रूयते, धर्मवित् विशेषतः; त्वद्वत् अतिथेः किं पुनः? त्वं हि वायोः सुतः, महात्मा वायुदेवः त्वयि समः वेगेन। धर्मज्ञस्य तव पूजने वायुः अपि पूज्यते; तस्मात् त्वं मया पूजनीयः। शृणु च कारणम्।" "पूर्वे कृतयुगे गिरयः पक्षिणः आसन्, ते च सर्वदिक् गच्छन्तः गरुडसमा वेगेन। तेषां गच्छन्तीनां देवसंघाः ऋषयः च, सर्वे प्राणिनः च भयभीताः अभवन्, पतनभीत्या। तदा इन्द्रः सहस्राक्षः पर्वतानां स्वामी, क्रुद्धः वज्रेण तेषां पक्षान् छित्त्वा शतानि सहस्राणि च कृतवान्। अहम् अपि तदा वज्रायुधेन उपर्युपस्थितेन इन्द्रेण क्रुद्धेन, तदा महात्मना वायुनाऽस्मिन् लवणाम्भसि क्षिप्तः, पक्षान् गूढ्वा, रूपेण अव्ययेन रक्षितः।" "तस्मात् वायुसूनो, त्वं मम पूज्यः; त्वयि अस्माकं बन्धः जातः, कपिश्रेष्ठ, गुणसम्पन्न। अस्य कार्यस्य च सागरस्य च मम च हितार्थं त्वं प्रीत्या कर्तुमर्हसि। विश्रम्य मम अर्घ्यम् गृहाण, कपिवर; मम आगमनात् अहम् सन्तुष्टः।" एवं उक्ते, कपिसत्तमः तं पर्वतश्रेष्ठम् उवाच—"अहं प्रीतः; सत्कारः कृतः; रुषा त्यज्यताम्। कार्यकालः प्रवर्तते, दिनं च गच्छति; प्रतिज्ञा दत्ता, नात्र स्थातव्यम्।" इति उक्त्वा, स कपिश्रेष्ठः तं पर्वतम् हस्तेन स्पृष्ट्वा, आकाशं प्रविश्य, बलवान् स्मयमान इव प्रस्थितवान्। स पर्वतः सागरश्च तं हनूमन्तं महत् मान्यं दृष्ट्वा, यथाविधि आशीर्वादैः पूजयामासतुश्च। अथ स हनुमान्, पर्वतं सागरं च परित्यज्य, पितुः मार्गं समाश्रित्य, निर्मलं व्योम आक्रम्य व्यचर। पुनः उन्नतम् आकाशम् आरुह्य, तं पर्वतं विलोक्य, वायुसूनुः, अप्रतिष्ठितः, महाकपिसंघः, अग्रे प्रस्थितवान्। तस्य द्वितीयं महद् अद्भुतं कर्म दृश्य, सर्वे देवाः, सिद्धाः, महर्षयश्च हनूमन्तं स्तुत्वा प्रशशंसुः। तत्र देवगणाः, सुवर्णनाभः सुनाभः, सहस्राक्षः इन्द्रश्च, तस्य कर्मणः प्रीताः अभवन्। तदा शचीपतिः इन्द्रः, तुष्ट्या कम्पितवाचा, सुनाभं पर्वतराजं इदं वचनम् उवाच—"सुवर्णनाभ सुनाभ पर्वतश्रेष्ठ, अहं त्वया अतीव तुष्टः, अभयम् ते दत्तम्; यथेच्छसि गच्छ।" "त्वया हनूमन्तं महाकपिं सहाय्यम् कृतम्, यः अत्र विश्राम्य, योजनशतम् निर्भयः क्रमशः अतिक्रान्तवान्। एष कपिः केवलं रामस्य दशरथात्मजस्य कार्यार्थं गच्छति। त्वया यः सत्कारः कृतः, तेन अहं सन्तुष्टः।" इति। स पर्वतः तं वरं प्राप्य, इन्द्रेण तुष्टेन दृष्ट्वा महतीं प्रीतिम् अलभत। स पर्वतः तत्रैव स्थितः। हनुमान् तु क्षणेनैव सागरमतिक्रम्य, स्वकार्यसिद्धये अग्रे प्रस्थितः।