हरिम् तं वेगवतीं प्लवतं दृष्ट्वा देवाः गन्धर्वा: च चरणाश्च तत्र पुष्पवृष्टिं चक्रुः। सूर्यः तस्य कपिसत्तमस्य प्लवमानस्य न तप्तवान्, वायुः च तदा रामस्य कार्यसिद्धये तं सेवितवान्। ऋषयः तं गगनं गच्छन्तं स्तुत्वा, देवगन्धर्वाः च वनचरं कीर्तयन्तः गायन्ति स्म। नागा यक्षाः विविधा राक्षसाश्च सर्वे कपिसत्तमं तं अक्लान्तमिव सहसा दृष्ट्वा प्रशशंसुः। हनुमत् तु प्लवतस्य कपिसिंहस्य, सागरः इक्ष्वाकुवंशस्य सम्मानार्थं चिन्तयामास। "यदि अहं कपिस्वामिनं हनूमन्तं नोपकुर्यामि, तर्हि सर्वैः भाषमाणैः निन्दायाः पात्रं भविष्यामि। मया सगर इक्ष्वाकूनां स्वामिना वर्धितः, अयं च इक्ष्वाकुकुलस्य मन्त्रधारकः; अतः मया न बाधनीयः। तस्मात् मया एवमाचरणीयं यथा एष कपिः मय्युपविश्य विश्राम्य शेषं सुखेन गच्छेत्।" एवं निश्चित्य सागरः युक्त्या सागरान्तर्गतं सुवर्णनाभिं मैनाकं पर्वतराजं सम्बोधितवान्। "त्रिदिवपतिना महात्मना इह त्वं असुरगणानां पातालवासिनां प्रतिघ्नः स्थितः। त्वं तेषां मध्ये प्रसिद्धबलः, अनन्तपातालद्वारं पिधाय स्थितः, पुनः ते नोत्थेयुः। त्वदीयं बलं सर्वतः, ऊर्ध्वं च अधः च, व्याप्नोति; अतः त्वं उत्तमपर्वत, उत्तिष्ठ। हनुमान् कपिसिंहः रामकार्यार्थं गगनं प्लवमानः, वीर्यवान्, त्वां सम्प्रति उपगच्छति। मम धर्मः अस्योपकारः, इक्ष्वाकवः पूज्याः च, तवापि विशेषतः पूज्याः। अस्माकं कार्यं न विघ्न्येत, अतः त्वं सहाय्यं कुरु; कृत्यस्य अकृतिः साधूनां कोपं जनयति।" "जलात् उत्थाय एष कपिः त्वयि तिष्ठतु; अतिथिः अस्माकं, पूज्यश्च, प्लवमानां श्रेष्ठः। हे मैनाक, सुवर्णशिखरयुक्त, देवगन्धर्वसेवित, हनुमान् त्वयि विश्राम्य, ततः पन्थानं प्रतिपत्स्यते। काकुत्स्थस्य दया, सीतायाः वनवासः, कपिस्वामिनः श्रमश्च चिन्तनीयः; अतः त्वं उत्थातुमर्हसि।" एवं श्रुत्वा मैनाकः सुवर्णशृङ्गः शीघ्रं लवणाम्भसः समुत्थाय, महद्रुमलतान्वितः, प्रादुरभूत्। स तदा सागरजलं विदार्य, सूर्यः मेघानिव भित्त्वा, उन्नतशृङ्गः स्थितवान्। स पर्वतः जलसमाच्छन्नः क्षणेन शिखराणि प्राकाशयत्, सागरस्य प्रेरणया। तस्य सुवर्णशृङ्गाणि, किन्नरमहोरगशोभितानि, उदयार्कसमप्रभाणि, दिवं स्पृशन्ति इव ददृशिरे। जाम्बूनदसुवर्णशृङ्गैः आकाशः शस्त्रक्षेत्रमिव बभासे, सुवर्णप्रभया दीप्तः। शुद्धसुवर्णशृङ्गयुक्तः सः पर्वतराट् शतसूर्यसदृशः बभौ। हनुमान् तु तं पर्वतं सहसा समुत्थितं लवणोदधिमध्ये स्थितं दृष्ट्वा, "एष विघ्नः" इति चिन्तयामास। स महाकपिः वातवेगसमः, उन्नतं पर्वतं वक्षसा ताडितवान्, यथा वातः मेघमाकर्षति। तदा स पर्वतराजः कपिना स्पृष्टः, तस्य वानरस्य बलं विज्ञाय, हृष्टः निनादं चक्रे। स तं वीरं गगनं गच्छन्तं दृष्ट्वा, पर्वतः प्रमुदितः हर्षपूर्णहृदयः कपये इदं वचनं अब्रवीत्। स स्वशिखरे मानुषं रूपं धारयित्वा, "कपिश्रेष्ठ, त्वया अयं दुःसाध्यः कार्यः साधितः" इति उक्तवान्। "मम शिखरेषु अवतीर्य सुखेन विश्रान्त्वा गच्छ; रघुकुलोत्पन्नैः मम समुद्रः वृद्धः। सागरः रामकार्यार्थं त्वां पूजयति; कृतं प्रत्युपकारः कर्तव्यः—एष सनातनः धर्मः। तस्मात् तं प्रत्युपकारं कर्तुमिच्छन्, त्वं मया पूज्यः; तव कृते सागरः माम् आदरात् प्रेरितवान्।" "एष कपिः शतयोजनं गगनं प्लुतः; तव शिखरेषु विश्राम्य शेषं गच्छतु। तिष्ठ कपिसिंह, मयि विश्राम्य, ततः गच्छ; अत्र बहूनि सुरभिणि, मधुराणि मूलफलानि च सन्ति। तानि आस्वाद्य विश्राम्य च, ततः प्रतिपत्स्यसे; कपिस्वामिन्, त्वं अपि अस्माभिः सम्बन्धितः, त्रिषु लोकेषु महागुणैः प्रसिद्धः।" "प्लवमानवानराणां मध्ये, हे वातसुत, त्वां प्रमुखं मन्ये, कपिद्विप। सामान्यः अपि अतिथिः ज्ञातेन पूजनीयः, विशेषतः धर्मवेत्ता; त्वद्विधस्य तु किमु वक्तव्यम्। त्वं हि श्रेष्ठदेवस्य, महात्मनः वातस्य पुत्रः; कपिद्विप, त्वं तेन समवेगवान्। त्वं धर्मज्ञः पूजितः सति, स एव वातुः पूजां लभते; अतः त्वं मया पूज्यः—एतस्यापि कारणं शृणु।" "पूर्वे कृतयुगे पर्वता: पक्षा: आसन्; ते अपि सर्वदिशं, गरुडसमानवेगाः, यायुः।